

D3996

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་ཏཱི་ཏྱ་ས་མཏྤཱ་ད་ཨཱ་དི་བི་བྷངྒ་ནིར་དེ་ཤ་སྱ་ཊཱི་ཀཱ་།བོད་སྐད་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ལ་བློ་མངའ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་རྟོགས་མེད། །གང་ལ་དག་མངའ་ཕྱི་ནས་རྣམ་པར་སྦྱང་བྱ་མེད། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐར་འབྱིན་པ། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་བཞིན་བསྟན་པ་ནི། །ཞི་བའི་གནས་དང་ལམ དང་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས།།གང་ཞིག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ས་གསུམ་འདི་དག་ཏུ། །འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་འཁོར་བ་མེད། །ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནི། །ཆགས་དང་ཚོགས་དག་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་འདས་གྱུར་ནས། །ཡན་ལག་བཅུ་དང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་དབྱེ་ བ་བརྒྱད།།ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་འབྲས་བུས་ཀྱང་ནི་དེ་དག་རྣམས། །འདི་དག་གི་འགྲེལ་པ་ནི་མདོའི་དོན་བཤད་པ་རྩོམ་པའི་ཚེ་ཕྱིས་བཤད་པར་བྱའོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ནི་བསྟོད་པ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོན་པ་པོ་དང་བསྟན་པ་དང་སློབ་མའི་ ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་པས།མདོ་སྡེ་འདི་ལ་གུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་ཅིག་དག་ལ་དེ་བསྟན་པ་བྱས་པ་དང་། དེ་ལ་ཞུགས་པ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་གླེང་བསླང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ། ། མཆོད་པ་བརྗོད་པ་ཡང་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་གུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་ཅིག་དག་ལ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པ་ཡང་གུས་པས་མཉན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པས་མཉན་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དོན་བཟུང་བ་ཡང་མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་དག་ལ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྐྱོབ་པ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བསྟན པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།བསྟན་པ་བྱས་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་པ་དང་དོན་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་བསྟན་ཅིང་བསླབས་པའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སློབ་མ་བསྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།བསྟན་པ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་བསྟན་པ་ནི་མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྟོད་པས་ནི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། གང་ལ་བློ་མངའ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་རྟོགས་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་དག་མངའ་ཕྱི་ནས་རྣམ་པར་སྦྱང་བྱ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། །འཇིག་ རྟེན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཐུགས་རྗེ་ཅན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མགོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་མཐར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་གཏུགས་པར་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

印度语为：Pratītyasamutpāda ādi vibhaṅga nirdeśasya ṭīkā
藏语为：缘起初分别教广释。第一卷。
顶礼一切佛菩萨。
于具智者无所未证，于具净者无需再净，彼为世间怙主引世间，顶礼众生之主。
彼等如实所说法，为寂处道及道果，若能通达此三地，如轮转者无轮回。
住于彼法圣僧众，超越贪著及聚集，十支八支八分别，道果及果彼等众。
此等注释将于解说经义时后述。对三宝的赞叹称颂即是礼敬。
为何如此？因宣说导师、教法及弟子功德圆满，为令于此经生起殊胜敬信，以及为某些人宣说、趣入及依止之故。此处以偈颂对三宝作礼敬而作引言，以示关联。
作礼敬也是为令于此经生起殊胜敬信，以及如前所说'为某些人'等，故说明具有必要。
生起殊胜敬信是为恭敬听闻。恭敬听闻是为无颠倒领受。无颠倒领受义理是为次第闻思修及见修道次第断除见修所断烦恼。
所说'为某些人'是为分别殊胜救护补特伽罗。'为宣说'者，即是摄受宣说之义，因宣说与已说义相顺故。'为趣入'者，即是趣入此经教授学处之义。'为依止'者，即是依止弟子之义，因教授即是修习义故。
如是佛弟子为求涅槃果故，于此法门教授即是以闻思修方式而教授。
其中赞叹佛陀显示五种功德圆满：'于具智者无所未证'之句显示智慧圆满，因于一切所知无碍智故。
'于具净者无需再净'之句显示断证圆满，因已断尽随眠及一切烦恼习气故。
'彼为世间怙主'此句显示大悲圆满，因救护世间一切轮回苦故，具大悲者即成为世间怙主。
'引世间'之句显示无尽圆满，因住于世间边际故。

། འཇིག་རྟེན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་གཏུགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཆོག་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་འཇིག་རྟེན་མཐར་འབྱིན་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་མཐར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐའི་སྒྲ་ནི་འདིར་གཞི་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་དང་སྡིག་པ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། མ་བསྟན་པ་མཁྱེན་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་ པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུ་དང་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་ པ་དང་།ལམ་དང་། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །འབད་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་རྩོལ་ བ་མི་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ ཡིན།འབད་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཁོ་ན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉན་ཐོས་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་འབད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན། མ་བསྟན་པར་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན། འབད་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མ་བསྟན་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པར་ཡང་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད པའི་དོན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྟོབས་ཅན་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་སྟོབས་བཅུ་ཡིན་ཏེ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ ངེའཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ་འཇིགས་པ་མི་མངའ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ནི་མདོ་སྡེའི་རྒྱུད་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྤངས་པ་ཕུན སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'究竟世间'这个词，在此是表示达到世间的边际，而不是指世间的最胜。能使世间达到边际者即称为'究竟世间'，此处'边际'一词是就基础而言。正因如此，无有不善和罪过。否则，就应说成'世间究竟'了。'众生之首'这句话表示无与伦比的圆满，因为超胜一切众生之故。如所说：'因为具足功德圆满和大士体性圆满'。
其中智慧圆满有四种：一切智、种种智、未宣说智、无功用智。其中一切智是以通达无边所知的自相之义而了知。种种智是以通达因、趣、相应、不相应、善、不善、无记、苦、集、灭、道、见所断、修所断、有碍等诸相之义。未宣说智是以自己现证菩提之义。无功用智是因为无有功用，只需意愿即可成办。
其中三种智慧圆满是声闻、独觉所不共，因为声闻和独觉非一切智、非种种智、非无功用智。未宣说智圆满唯与声闻不共。如此，声闻非一切智、非种种智、非无功用、非未宣说。独觉非一切智、非种种智、非无功用。佛世尊是一切智，也通达种种、未宣说和无功用。
正因如此，以无碍之义而说智慧力唯属佛世尊。这又因所缘差别而有十力：知处非处智力、业异熟智力、静虑解脱等持等至智力、根上下智力、种种胜解智力、遍趣行智力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力，以无畏之义，于一切法现证菩提而无所畏惧。力的广说应如经续所说而了知。
断除圆满也有四种：断除一切烦恼、永断、连同随眠断除、断除一切等持等至障。其中断除一切烦恼障是指断除见断和修断的烦恼。

།གཏན་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་དེ་ནི་གང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་ཚིག་གི་རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་གནས་བརྟན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་ཀྱང་། ས་ནི་བསྲེགས་ནའང་དེ་ནས་ཡང་ཡང་སྐྱེ། །ཤིང་ནི་བཅད་ན་ཡང་ལོ་མ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཆུ་ནི་སྐམས་ནའང་ཀླུང་ནི་འབབ་འགྱུར་གྱི། །ཤེས་རབ་མཚོན་གྱིས་ཁྱོད་སྐྱོན་བཅད་འབྱུང་མེད། །ཅེས་སྨྲས་སོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་པའི ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ལུས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ་གཏན་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།།དཔེར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུའོ། །གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཐོག་མའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་སྤངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་གཏན་དུ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རེ་ཞིག་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ལ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་དང་། གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔེར་ན་མི་འཁྲུགས་ པའི་ཆོས་ཅན་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པ་ནི། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྟ་ བུའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ་གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གང་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་རྣམས་བསྡོམས་ ནས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་གཉིས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད་གཏན་དུ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད་ མོད་ཀྱི།བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགོངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དགོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་ བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།དེ་ལ་དགོངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། རྟག་ཏུ་ཐུགས་རྗེ་དང་། དགེ་བར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

永远断除就是完全不退失，如世尊对比丘们所说：'这是以圣者智慧所完全断除的。'对此，长老马鸣以偈颂庄严的方式也说道：'大地虽被烧，之后仍会再生；树木虽被砍，叶子仍会重生；河水虽干涸，水流仍会复现；而以智慧剑，断除你的过失，永不再生起。'连同习气断除是因为已断除随顺烦恼作用的诸行。
断除一切禅定与等至障碍，是因为断除了成为无余殊胜功德现前障碍的近烦恼和无明。此处可分为四种情况：有的已断除一切烦恼却非永远断除，如具有退失法的阿罗汉；有的是永远断除却未断除一切烦恼，如初果所摄的断除；有的既断除一切烦恼又永远断除，如不动法者；有的既未断除一切烦恼也非永远断除，如世间的断除。
暂且而言，有的断除一切烦恼却未连同习气断除，如阿罗汉和独觉；同样，有的连同习气断除且永远断除，如佛世尊；有的是永远断除却未连同习气断除，如不动法者和独觉。至于断除一切禅定与等至障碍、断除一切烦恼、永远断除以及连同习气断除的，如佛世尊。
声闻和独觉并非完全没有禅定与等至障碍，因为未获得佛陀的禅定与等至。有的虽然断除一切烦恼且永远断除，却未断除一切禅定与等至障碍，如不动法者和独觉。唯有佛陀才既连同习气断除又断除等至障碍，因为这是佛陀所具有的。
上述是总结诸断除而说，断除一切烦恼是一回事，断除一切禅定与等至障碍又是另一回事。如此，声闻和独觉二者虽有断除一切烦恼和永远断除，但并未连同习气断除，也未断除一切禅定与等至障碍。诸佛世尊则断除一切烦恼、永远断除、连同习气断除以及断除一切等至障碍，这是在显示圆满的断除。
大悲圆满有四种：意乐圆满、加行圆满、意乐差别圆满和加行差别圆满。其中意乐圆满是因为恒时具有大悲与善意。

།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་མཆོག་ལ་བརྩོན་པ་དང་། དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ ཕན་པར་དགོངས་པ་དང་།སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་ལས་འབྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བདེ་འགྲོ་དང་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མ་རྫོགས་པར་ཟད་ པ་དང་།རྫོགས་ཏེ་ཟད་པ་དང་། དུས་ལ་མ་བབ་པར་དུས་ཟད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཟད་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་ཉམས་པ་དང་། ཚེ་ཉམས་པ་དང་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་དང་། འཆི་བ་དང་དུས་བྱེད་པ་དང་ཞིགས་པ་དང་། ནང་ དུ་ཉམས་པའོ།།དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་ཟད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་མན་ངག་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་དཔེ་བྱད་བཟང་བའི་ཕྱིར་དང་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མཐའ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་སྐུ་རུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་གིས་མི་ཆོམས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོས་བསྡུས་པ་ནི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་ཡང་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཕྱིའི་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་དང་། གནས་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚེ་གཏོང་བ་དང་། གནས་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཐག་རིང་པོར་ཡང་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆུང་ངུར་མང་པོ་ཤོང་ བར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།རྟག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་རྡུལ་གྱིས་མ་གོས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་པའི་ཚེ་སྦྲུམ་མ་རྣམས་བདེ་བར་བཙས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྨྱོན་པ་རྣམས་དྲན་ པ་རྙེད་པ་དང་།ངན་སོང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚོར་བ་བསྲབས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་མཛད་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞེད་ན་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དང་། དེ་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་བསྟན་ཏོ། །སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཟང་ཟིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཡོན་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

圆满瑜伽是为利他而精进于殊胜，因为这是善法。圆满意趣差别是利益意趣，因为在具缘时来临。圆满瑜伽差别是从三恶趣中解脱的圆满瑜伽，以及安置于善趣和三乘的圆满瑜伽。这也显示了与声闻、缘觉不共的是世尊的大悲心。正因如此，由于具足一切相，称为圆满大悲。
圆满不尽也有四种。如何呢？尽有四种：未圆满而尽、已圆满而尽、未到时而尽、自相尽。如说未分别老死支而衰败、寿命衰败、暖气衰败、命根止息、死亡、时终、破坏、内衰。与这些相反即是四种不尽。正因如此，由于具足一切相，称为圆满不尽性。
虽然承认声闻缘觉也有圆满不尽，但因为这是以如来教授为先，所以建立为如来的不尽性，如同建立转轮王的圆满眷属一样。
圆满大士体性有二种：圆满色身和圆满威力。其中圆满色身有四种：圆满相好是因为能显示大士体性；圆满随好是因为其随好殊妙；圆满力是因为能忍受无边智慧力；圆满金刚坚固身骨是因为不被他论者所摧。这些是诸佛世尊与一切世间、声闻缘觉不共的，应知大士体性所摄即是圆满身。
虽然承认转轮王也有圆满身体，但因为不具足一切相，所以不称为圆满大士体性。圆满威力也有四种：外境变化、转变、住寿自在圆满，以及舍寿、安住自在圆满，于虚空、遮障、远处迅速前往、小中容纳多等自在圆满，以及恒时种种稀有法圆满。
如经中所说：如来身无尘垢，入城时孕妇安产，狂人得念，恶趣众生痛苦减轻等。如是则显示佛世尊摄受法财、成办一切利他事业、欲住则恒时安住、堪为归依处。圆满智慧以法布施显示，圆满断除以摄受财物显示，因为是殊胜福田。

།ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ བསྟན་ཏོ།།མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པར་འགྲུབ་པས་སོ། །མཚུངས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་གཅིག་པུས་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་གསུང་རབ་མཐའ་དག་བླངས་ཤིང་ཀུན་དུ་བླངས་ཤིང་བཤད་པར་ནུས་མོད་ཀྱི་ ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པ་ཡིན་པས་བཞག་གོ།།ཆོས་ལ་བསྟོད་པས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། འདིར་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟོད་པ་ལ། འབྲས་བུའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་ལམ་མོ། །བཤད་པའི་ཆོས་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གིས་དང་པོའི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བ་དང་བྲལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་དོན་གྱིས་ སོ།།ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པས་ནི་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ནི་ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བཤད་པའི་ཆོས་སོ། །ཡང་ གསུམ་པའི་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁོར་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།གང་ཞིག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ས་གསུམ་འདི་དག་ཏུ། །འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་འཁོར་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་མཐོང་བ་དང་། ལམ་ལ་ལམ་དུ་འདུ་ཤེས་པའི་རིམ་གྱིས་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུའི་ཆོས་ནི་ཞི་བ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ ཉིད་དང་།ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དང་། བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དང་། འདོད་པ་མ་འབྱོར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དང་། ཕུང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །རྒ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འཆི་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། ། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་བཤད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །མི་རྟག་པ རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་རྟག་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། སྩོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ལུས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཕྲད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྩོགས་པ་དག་ནི་མཐར་ཟད་འགྱུར། །ལུས་ནི་ཐ་མར་ འཇིག་པར་འགྱུར།།འདུ་བ་ཐ་མར་བྲལ་བར་འགྱུར། །སྲོག་ནི་ཐ་མར་འཆི་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་སྩོགས་པ་དང་། ལུས། སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་སྲོག་གང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་ཡོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ ཁྱེར་ཉིད་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།འཁོར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་འགྱུར་བས་སོ།

圆满大悲是以利他行为而显示。圆满无尽是以恒常安住而成就。圆满无等是以唯一应供而显示。此偈虽能摄取一切经典并广为解说，但因过于繁杂故而止之。
以法赞叹显示五种圆满功德：此中以三种法赞叹，果法即是涅槃，修法即是道，教法即是经典等。其中以'寂静'之词显示第一种远离苦与集的圆满，因为具有因的一切苦皆寂灭为其相故。以'住'字显示常住圆满，因为不离真如之义故。
'以道'即修法显示获得功德圆满。'为道所作'第三种显示明了功德圆满。为道所作即是为道而作，即教法。又第三种即缘于此的智慧与轮回不相顺为功德圆满。
'若人以正觉于此三地中，如轮转众生无有轮回'，以此说明由通达无颠倒义之力，见涅槃为寂静，于道作道想，依次第而从轮回中转。
其中果法以七种寂静而知：生苦寂静、老苦寂静、死苦寂静、怨憎会苦寂静、爱别离苦寂静、求不得苦寂静、蕴苦寂静。如世尊所说：'生是苦，老是苦，死是苦，怨憎会是苦，爱别离是苦，求不得亦是苦，略说五取蕴是苦。'此等解释当于瑜伽师地论中观看。
应知常住四种为无常四种之对治。何为四种无常？积聚无常、身体无常、会合无常、死亡无常。如世尊所说：'积聚终将尽，身终将毁坏，会合终别离，命终将死亡。'于涅槃中无有积聚、身体、爱会及命等成为无常者。
修法亦有四种：即成就圆满、无邪圆满、相续不断圆满、无害圆满、开示圆满。其中此为无邪圆满，即能到达涅槃城而非轮回城。相续不断圆满是因与涅槃相连，无间断且不变故。

།གནོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོམ་པོས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དགའ་བའི་ཟས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པའི་ཆོས་ལམ་གྱི་ཆོས་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉེ་བར་ཉན་པ་ཉིད་དང་། ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཚོགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ། ། བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལ་སྟེ་འདི་ནི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཉན་པ་དང་། འདི་ཉིད་ལམ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ནི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེའི་ཚོགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ནི་ལམ་གྱི་གགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་ཉེ བར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་ལམ་གྱི་ཚོགས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ངན་སོང་བར་ངེས་པའི་ལས་ཚང་བར་ཡོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་ཚེའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་འཁོར་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་རྨོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་མི་ མཐུན་པ་དང་།དེ་ཤིན་ཏུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། མཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །མཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ལ་རྨོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི།འཁོར་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ལ་ལམ་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་གྱི། ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ གི།ཉེས་པར་བཤད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཀུན་དུ་འཇོམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་བག་ལ་ཉལ་རྩ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དང་ཤིན་ ཏུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་འདུན་ལ་བསྟོད་པས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད་དང་མང་པོ་གཞན་དང་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཡན་ ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་།དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་འབྲས་བུའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཚོགས་པ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་གྱུར་ནས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་བཤད་པའི་ ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པའི་ཆོས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་མ་ལུས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཚོགས་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚོགས་གཞན་དག་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི། དཔེར་ན་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་འདྲ་བར་ཚོགས་གཞན་དག་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།

圆满无害性是因为不被贪欲等盗贼所夺。圆满教示是因为具有喜爱法的食物。
所说法道之法的明示也有四种：即是亲近听闻、决定、明示其资粮、显示诸障。
所说法的作用仅限于这些：即是如实听闻'此是道'，决定'此是道而非他'，明示'此是道之因'的资粮，显示'此是道之障碍'的障蔽。
其中，道之资粮应知是念住等。道之障碍是定生恶趣之业圆满、猛烈烦恼生起、恶趣、北俱卢洲、无想有情，应知这些是烦恼障、业障和寿障。
其中，缘于所知的不顺轮回之圆满也有三种：与愚痴不相顺、与其因生起不相顺、与其极生起不相顺。
其中，缘于所知也有三种：闻所生、思所生、修所生。其中修所生又有有漏和无漏。
闻所生和思所生是以不顺轮回因之愚痴而见涅槃寂静，而非轮回。于道生道想，而非非道。于善说生善说想，而非恶说。
有漏修所生是以摧毁轮回因烦恼和随烦恼种子的方式而不顺生起。无漏则是从根本拔除其习气，是与其极不相顺。
赞叹僧伽也显示五种圆满功德：即是解脱见修所断烦恼束缚、超胜众多他者、具足十支、具足八支、八种差别。
其中，'超越贪著'之词显示住于果法，若非如此则不应超越。'超越诸众已'之词则显示住于修法和说法，若是如此则是超越，因为住于修法。若如所说法随行，则是善入。
超越贪著也有四种：超越一切见所断烦恼，如预流果，其他有顶众非如是，因为未断。超越三界修所断烦恼，如阿罗汉，其他众非超越有顶。
极善超越贪著，如为现证预流果而趣入，虽许其不存在超越一切贪著，但确实存在极超越。其他众非如是。

།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཁ་ཅིག་ཡོངས་སུ་ཉམས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སར་ཡང་སླར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ནས་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་འབྲས་བུ་ཉམས་ཏེ་འཆི་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་འདྲ་བར་ཚོགས་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་ཚོགས་གཞན་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ལེགས་པར་བཞུགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ལོ། །ཐོས་པས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམས་པས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ན་དགོངས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམས་པས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མདོར་ན་རྒྱུ་དང་བཅས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡན་ལག་བཅུ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་ནི། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡན་ལག་གཙོ་བོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རབ་ཏུ སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ངག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚིག་གིས་རང་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ དང་འཚོ་བ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ཚིག་གིས་ནི་འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐས་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་མ་ ཡིན་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ནི་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་དང་ཚོད་ཟིན་པས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བརྩོན་ འགྲུས་བརྩམས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ན་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་གགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་ དག་པར་གྲོལ་བའོ།།ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་དུ་དེས་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་ནི་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆིང་ བ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མི་གཞག་སྟེ། འཆིང་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བ་ནི་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

已经完全超越了那个异熟地。一来果、不还果和阿罗汉果的住果者,虽然有些会退失,但不会再生于其异熟地,因为仅以现见法就能断除这些。如所说:'退失果位而死亡是不可能的。'其他众不是如此。超越贪著也显示与其他众不同。善住有五种:以戒律而言,具足圣者欢喜的戒律,并且在其他生世中也相续。以闻法而言,具足从听闻善说法而生的智慧。以思维而言,依此而对具密意者获得决定。以修习而言,获得无漏修道。以果位而言,具足其果位的断证。这也简要显示了如何了知具因具果的善修。
所说的十支,十支是:八正道支、正解脱和正解脱智见。在安立中,主要支分是正见,因为是以抉择为主。宣说见道、修道和无学道支分的支分是正思维,因为以正语发起的言词表达自己的证悟,即'生已尽,梵行已立'等。令生信的支分是正语、正业和正命,以正语决定相关言论时,会对出世间智慧生起胜解。以正业令人对圣者欢喜的戒律生起胜解,因为即使为了生命也不作不应为。以正命令人对少欲知足生起胜解,因为以如法知量而寻求衣等资具。
断除的支分是正精进、正念和正定。发起精进则能断除修所断烦恼。安住正念则无有沉掉随烦恼。依止禅定则远离殊胜功德现前的障碍。果位支分是正解脱。道果安立为二种:断除烦恼的解脱和增上胜解。其中增上胜解安立为无学支,因为是诸支所成办。决定的支分是正解脱智见,因为以此决定'已解脱'的解脱。如此则显示无学僧具足明行、解脱和解脱智见等功德圆满。具足八支是有学僧的功德圆满,因为具足明行,而无正解脱和智见二者。尚有余缚即是有学。因此不安立他们为正解脱,因为从部分束缚解脱不是解脱。

།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དབྱེ་བ་བརྒྱད་ནི་གཉི་གའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུས་ལམ་དང་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞུགས་པ་བཞི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱི་དབྱེ་བས་དབྱེའོ། །འབྲས་བུའི་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་བསྩགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསྩགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཞུགས་པའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གཉེན་པོ་དང་།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསྩགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ལམ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པའི་གཉེན་པོ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསྩགས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ལྷག་པར་ཉེ་བར་བསྩགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ པའི་གཉེན་པོ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསྩགས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ལྷག་པར་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྤངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར། འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་ནུས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་རབ་འབྱུང་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མདོ། །ཅུང་ཟད་ངེས་པར་བཤད་པ་བདག་ནི་བརྗོད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་ པས་ན་མདོ་སྡེའོ།།ཡང་ན་དོན་སྦྲེངས་པས་ན་མདོ་སྡེ་སྟེ། སྐུད་པ་སྦྲེངས་པ་བཞིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་གཉིས་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་གཞན་ ཁོ་ནར་བརྗོད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྒྲའི་ཚིག་གི་དོན་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་བརྗོད་པ་གང་གིས་བརྗོད་པ་གང་རྗོད་པ་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་ བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བརྗོད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཡང་བརྗོད་པའི་སྒྲ་གཅིག་ཁོང་ནས་ཕྱུང་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་སྨོས་ཤིང་དོན་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་དེ་མདོ་སྡེ་ གང་གིས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་གྱི་སྒྲོ་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྒོ་དེ་ནས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于没有彼，故无解脱想的解脱智见。因为会导致成为增上慢的智慧。八种差别是二者功德圆满，因为以果显示道，以道显示果的差别。四向以果道的差别而分。果道的差别也应知是由烦恼对治的差异及积累因的差异。
为现证预流果而趋入的道，是见所断烦恼的对治，也是仅见道之因的积累。为现证一来果而趋入的道，是修所断欲界烦恼一分的对治，也是见修二道之因的积累。为现证不还果而趋入的道，是欲界修所断一切烦恼的对治，是见道之因的积累，也是修道之因的殊胜积累。
为现证阿罗汉果而趋入的道，是修所断色界无色界烦恼的对治，是见道之因的积累，也是修道之因的殊胜积累。道与果的差别是由断除的差异而有。断除见所断烦恼是预流果。彼复断除修所断欲界烦恼一分是一来果。断除欲界修所断余下一切烦恼是不还果。彼复断除色界无色界修所断是阿罗汉果。
此偈颂能说明一切圣者补特伽罗的建立。'我欲略说缘起宣说经'，此中由宣说义故为经。或由串连义故为经，如线之串连，即是缘起宣说之义。
缘生与缘起二词义无差别故无差异，因此说缘起即是缘生。此中应补充'故'字。若不如此，则词义不能成为一义。或者，所说缘生之义，由何所说，即是缘生宣说，此经即是彼，即所谓缘起宣说。虽然也可说'宣说'，但省略一个'宣说'字而称为缘起宣说。
正因如此，说为经，且义为缘起宣说故。或者，由何经宣说彼缘起，即是缘起宣说，因为宣说缘起故。或者，从缘起义门而宣说者，即是缘起宣说。若问如是则是从义门宣说耶？因为从彼门而作宣说故。

།འོག་ནས་ཀྱང་ཡི་གེའི་ ཚོགས་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་དོན་བཞིན་གདགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་འདི་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་གཞི་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །མདོ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་གཞི་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྨོས་པ་ནི་མདོ་གཞན་ གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅུང་ཟད་ངེས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ངེས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མདོའི་དོན་ངེས་པར་བཤད་པ་ནི་མཐའ་ཡས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་ལ་བབ་པར་སྟོན་པ་ནི་ངེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་འཆད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲུབ་པོ། །བདག་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བར་བདག་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བླ་མ་ལས་ཐོས་གཞན་དག་འདོད་པ་མཐོང་ནས་ཀྱང་། །དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཅུང་ཟད་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏེ།ཉེས་པ་གསུམ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ནི། བླ་མ་ལས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཤད་པ་འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་སུ་རུང་བའི་ལུང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་སྨྲས་པ་ནི། གཞན་དག་འདོད་པ་མཐོང་ནས་ཀྱང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་ནི་དོན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེའི་གཉེན་པོ་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཅུང་ཟད་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་མངོན་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།ཡང་ན་བླ་མ་ལས་ཐོས་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། གཞན་གྱི་མན་ངག་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྟོག་པའི་ ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་མདོ་སྡེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་གསུང་རབ་མང་དུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་དོན་ཡང་མང་དུ་བརྗོད་དེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་དེར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱེད་པ་ནི། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གླེང་གཞི་ནི་མཉན་ཡོད་ནའོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ།དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་དེ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ།

下文中的文字群也应当按照场合的意义来安立，如是而说。或者对此进行诠释，即在基础上进行建立。此经是宣说缘起的，所以是宣说缘起的，因为是对基础的宣说。说'显示缘起'是为了明显区别于其他经。
'略作确定解释'是指对一部分作确定解释的意思。诸佛世尊对经义的确定解释是无量的，因为诸经是从法、义、词句确定和辩才无碍的因而生。确定宣说即是确定解释，因为这是为了解释而作的建立。
'我欲宣说'即是'我想说'的意思。'从上师所闻并见他人所许，依此当略作观察'这句话是为对治三种过失而说：对治不信任的过失说'从上师所闻'，表明此解释具有可信的教证。为对治怀疑而说'见他人所许'，表明此解释义理极为确定。
为对治增益和损减而说'依此当略作观察'。'观察'即是思察的意思。'依此'是依据显示缘起经。或者表示依据从上师所闻的经典和见到的他人教授。如是则不会对无增益，对有不会损减，故远离分别过失。
虽已说明是显示缘起经，若问是何经？为什么这样问？为了遮除非其他缘起说。显示缘起经在圣教中有多部，如'诸比丘，我为你们说缘起及缘起法'等。缘起义也多有宣说，因为显示因果关系。
如猿猴经中说：'具闻圣声闻们以正确作意善巧观察缘起本身，即此有故彼生，此生故彼生，如依乐受触生起乐受'等等。
因此，为了特别分别初始和分类，以此为主而说：'诸比丘，我为你们宣说缘起的最初分别'，这是经文。如何？缘起处在舍卫城。在那里，世尊对诸比丘说：'诸比丘，我为你们宣说缘起的最初及分别，你们当善听，极善作意，我将宣说。'

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོའོ་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། ནང་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། ལས་མི་ ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་མི་ཤེས་པ་དང་། དགེ་འདུན་མི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་དང་། རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་མི་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ པར་འབྱུང་བ་དང་།རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་དང་། གང་དེ་དང་དེར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་ རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ ཕུང་པོ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་སྟེ། གཟུགས་འདི་དང་སྔ་མིའི་མིང་གཉིས་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བསྡུས་ནས། མིང་ དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། མིག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།

什么是缘起的第一种？即此有故彼有，此生故彼生。也就是说，以无明为缘而有行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等。如是唯有此大苦蕴生起。这就是所谓的第一种缘起。
什么是缘起的分类？关于'以无明为缘而有行'中，什么是无明？即不知前际，不知后际，不知前后际，不知内，不知外，不知内外，不知业，不知异熟，不知业与异熟，不知佛，不知法，不知僧，不知苦，不知集，不知灭道，不知因，不知从因所生法，不知善与不善，不知有罪与无罪，不知应亲近与不应亲近，不知劣与胜，不知黑与白，不知缘起差别，不能如实了知六触处，于彼彼处不能如实知见，不见、不现证、愚痴、极愚痴、无明、黑暗相，这就是所谓的无明。
关于'以无明为缘而有行'中，什么是行？行有三种。哪三种？身行、语行、意行。关于'以行为缘而有识'中，什么是识？识聚有六种：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。
关于'以识为缘而有名色'中，什么是名？四种非色蕴，即受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。什么是色？任何色，一切都是四大种及四大种所造。此色与前名二者合集，称为名色。
关于'以名色为缘而有六处'中，什么是六处？内六处，即眼内处、耳内处、鼻内处、舌内处、身内处、意内处。关于'以六处为缘而有触'中，什么是触？触聚有六种：眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触。关于'以触为缘而有受'中，什么是受？受有三种：乐受、苦受、不苦不乐受。

།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ལེན་པ་ནི་བཞི སྟེ།འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་ པའོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཕོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་དེའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། གཉེར་མ་འཚིགས་པ་དང་། འཁོགས་པ་དང་། སྒུར་པོ་དང་། དགུ་བོ་དང་། འཁྱོར་བ་དང་། ཤ་གནག་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་རྒོད་པ་དང་། འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མོང་རྟུལ་བ་དང་ཞན་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་རྒུད་པ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིང་པ་དང་། འཇིག་པར་ཉེ་བ་འདི་ནི་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འཆི་བ་དང་འཕོ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་།ནད་རྨུགས་པ་དང་། ཚེ་ཉམས་པ་དང་། དྲོད་ཡལ་བ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་དང་། ཤི་བ་དང་། དུས་བྱེད་པའི་འདི་ནི་ཤི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤི་བ་འདི་དང་། སྔ་མ་རྒ་བ་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ངས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་ནི་ངས་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བསྟན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ སྡེ་མཐའ་དག་སྟོན་པའི་དགོས་པ་འདྲི་སྟེ།དགོས་པ་མེད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཆོས་མི་སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་སྟོན་པའི་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་དགོས་པ་ནི་ངེས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བས་ན་དྲི་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན་ སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་མང་དུ་ཡོད་ལ།དེ་བས་ན་འདི་གང་གི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའི་དམིགས་མི་ཕྱེད་པས་དགོས་པ་ཉིད་དྲི་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མ་རིག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ན་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་སོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ནོ།།འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བའོ། །འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

关于'以受为缘而有爱'中的爱是什么？爱有三种：欲爱、色爱、无色爱。
关于'以爱为缘而有取'中的取是什么？取有四种：欲取、见取、戒禁取、我语取。
关于'以取为缘而有有'中的有是什么？有有三种：欲有、色有、无色有。
关于'以有为缘而有生'中的生是什么？即是诸有情于彼彼有情类中的出生、诞生、趣入、产生、蕴的获得、界的获得、处的获得、诸蕴的显现、命根的生起，这称为生。
关于'以生为缘而有老死'中的老是什么？即是头发斑白、皮肤皱褶、衰老、驼背、佝偻、蹒跚、肤色暗黑、咳嗽喘息、气息粗重、需要拐杖、迟钝衰弱、损坏、完全损坏、诸根衰退、不明利、诸行衰老、接近毁坏，这称为老。
死是什么？即是诸有情从彼彼有情类中死亡、迁移、破坏、疾病缠身、寿命损减、体温消失、命根断绝、舍弃诸蕴、死亡、命终，这称为死。
将前面所说的老和死二者合在一起称为老死，这是缘起的分别。
'比丘们，我将为你们宣说缘起的初始和分别'，这就是我所说的内容。
若问'为何宣说此经'，这是在询问一切经典宣说的目的，因为诸佛世尊不会无目的地说法，所以必须说明经典宣说的目的。
若说佛陀的教法必定是针对众生的行为而说，因此不必询问。然而众生的行为有很多种，因此不能确定这是针对哪种行为的对治，所以仍需询问目的。
因此说'如是唯有大苦蕴生起'是为了显示这个道理。
'如是'是指从'以无明为缘生诸行'直到'以生为缘有老死'所说的这些方式。
'此'是指生、老死等以及诸行等。
'苦蕴'是指苦的积聚。
'大'是指无始时来。
'唯'是指离开我和我所。
'生起'是指产生。

།སྤྱོད་པ་སྤང་བ་ནི་བསྟན་པ་དགོས་པ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཙམ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་བསྟན་པ་དེ་ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་ནི་བདག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བར་འགྱུར་ཞེས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདག་མེད་པར་ནི་འབའ་ཞིག་ ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་དེ་ནི་འདིའི་དགོས་པ་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་བདག་མེད་པར་ཡང་ འཁོར་བ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་སྙམ་པའོ། །ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདག་ཡོད་ན་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་གྱི་བདག་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། མ་རིག་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་འདི་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ལོག་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་བསྟན་པས་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་དང ལོག་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།བསྒོམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་གཏན་ནས་ལྡོག་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་གི་བསམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་དགོས་པ་དེ་ཡིན་ གྱི་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བདག་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མ གཏོགས་པར་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་བརྩམས་པ་ཡིན་གྱི་ལྡོག་པའི་རིམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་པས།མཚན་མ་མེད་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །གདུལ་བྱ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་དང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ རྣམས་དང་།སྲིད་པ་ལ་སྲེད་པས་སྤྱོད་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པའི་གཉེན་པོར་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་ཉེས་པ་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་ལ་སྲེད་པ་ལྷག་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་དང་། བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཉེས་པ་མ་མཐོང་བས་ན་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མངོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་ལ་སྲིད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

关于断除行为的教授是必要的，并非仅仅教授苦谛的趣入而已，为什么这样说呢？因为有些人不知道'若无我，如何轮回'，以及具有怀疑和邪见的人们，为了遣除这些而说。此经中说明了轮回趣入的次第，而且说明了这也是无我的缘故。
因此，这是针对特定目的而宣说的。其中'具有不知'是说明不共无明。'具有怀疑知'是说明与怀疑相应，即'是否无我也有轮回？还是有我？'的怀疑。'具有邪知'是说明'若有我则有轮回，若无我则无轮回'这种邪知、非如理作意相应的无明。
这显然是对治无明的行为。当无知转变时，怀疑知和邪知也会转变，因为这些都是由无知引发的。如此宣说这些，则无知、怀疑知和邪知的生起都会转变。通过修习的方式，会完全地、彻底地转变。
我见这是为了对治我见和贪爱，这是表明论师自己的想法。这里的目的是如此，而非如前所说，如何确定呢？因此说'如是以无我生苦的教说，与空性、无愿相顺'，因为无我是与空性相顺而说的。
其中空性是与无我、空相应的三摩地行相。'苦生'是与无愿相顺而说。除了空性、无我二相和灭相之外，这是具有无常、苦等见行相的三摩地。
为何不与无相相顺呢？因为这是开始说明趣入次第，而非还灭次第。若不如此，由于是三解脱门，也应该说明无相。
对于什么样的所化机呢？对于具我见者和未见轮回过患者。这是以行为差别来区分补特伽罗，即对于行持我见者和执著轮回者的所化机，说此为对治我见和贪爱。
未了知轮回过患者会增长对轮回的贪爱。萨迦耶见者对取蕴执著我和我所，因未见过患而执著寻求。应当了知由我见现行而有对轮回的贪爱。

།སྔར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དགོས་པ་སྨོས་པ་འདོད་པ་ཡིན་ན། སྔར་དགོས་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། དགོས་པ འདི་ཡང་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།ཡང་ན་བསྟན་མ་ཐག་པ་ཇི་ལྟར་དགོས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཉིད་དགོས་པ་ཡིན་པར་བསམས་པར་གྱུར་ན་ནི་འདིར་ཡང་གི་སྒྲ་ཤིན་ཏུ་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ སྐད་དུ་མདོ་གཞན་ལས་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་མཐོང་བ་ཡིན། ལེགས་པར་རྟོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས། ལེགས་པར་བསྟན། ལེགས་པར་འདྲིས་པ་དེ་ནི་ཅི་བདག་སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་ངམ། མ་བྱུང་བ་ཡིན། སྔོན་བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བྱུང་། བདག་ཇི་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་དེ་སྔོན་གྱི་མཐར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན། ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཕྱི་མའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་ལ་ཡང་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན། འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཡོད་པ་འདི་དག་ཅི་ཡིན། གང་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་དག་གང་ནས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་སྟེ་གར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཅི་ལྟར་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།།མདོར་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པ་ཡང་འདིའི་དགོས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དགོས་པ་ཡིན་པར་འཐད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་སམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་བདག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་འདིར་དགོས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མདོ་སྡེ འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏོ།།དགོས་པ་འདི་ཡོད་མོད་ཀྱི་དགོས་པའི་རྩ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགོས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་འདིར་འདོད་དོ། །དེ་བས་ན་གང་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ འདིར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་ཡང་འདིར་དགོས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དགོས་པའི་རྩ་བ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་རྩ་བ་རྒྱས་པ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འགྱུར་ཞིང་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་པར་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་པར་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་ལའོ། །བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ བ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་སྔ་མ་འཇིག་པའི་བར་དུ་མཆོད་པ་སྟེ། རྒྱུ་འཇིག་པ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དུས་གཉིས་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །འདིར་རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པའི་སྒྲ་ནི་འབྲེལ་བ་ལ་ བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུ་ཡོད་ན་འཇིག་པ་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如果说前面所说的'苦蕴'是必要的，那么为什么不认为这个也如同前面所说的那样是必要的呢？或者说，为什么不认为这个也如同刚才所说的那样是必要的呢？如果认为这些就是必要的，那么在这里'也'这个词是非常恰当的。
什么是必要呢？因此，如同其他经中所说：'如同具有多闻的声闻圣者以正确的智慧如实地见到缘起和缘起法，如实地思维，如实地宣说，如实地熟知。他不会追寻过去，想着：我在过去世是否存在？我是什么样子？我是如何存在的？也不会追寻未来，想着：我将来是否会存在？将会是什么样子？将如何存在？对于现在，也不会怀疑：这是什么？这是怎样的？这些存在的是什么？什么会生起？这些众生从何处来？死后往何处去？'
同样，'迦叶，如果不以正确的智慧如实见到世间的生起，就不会认为世间是不存在的'等等。简而言之，这里表明其必要性在于遣除对过去际、未来际和现在的愚痴，以及遣除邪见。
如果认为这是必要的，那么世尊不是已经说过这是必要的吗？因此，仅仅通过断除我见，一切我执都不会生起，这就是此处必要性的根本，这正是世尊在此经中所说的。
虽然有这些必要性，但这不是必要性的根本。因为断除我见是首要的，所以在这里认为是必要性的根本。因此，这里所接受的正是经中所说的。
如果不是这样，那么就必须说直到涅槃都是这里的必要性。如果不想说必要性的根本，那么烦恼的染污也不会以见解的染污为因。
因此，为了断除身见，就像砍断树根一样，一切烦恼都会消除，并且逐渐获得涅槃。
所谓'缘起'，是指依靠前面的支分而相关联地产生后面的支分。如经中所说：'比丘们，我将解释缘起的开始'，这是什么意思呢？因此，依靠前面的支分而相关联地产生后面的支分，这就叫做缘起。
'前支分'是指先前生起的。'依靠'是指'当那个存在时'，即与那个条件相关联。前支分一直到灭去时都在作用，因为因的灭去和果的本性这两个时间没有差别。'生起'是指产生。
这里'缘'这个词是表示有因。'相关联'这个词是指关联。因此可以这样解释：当因存在时不间断地生起，这就是缘起。

།དེ་ལྟར་བྱས་ན་འདས་པ་ལས་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་འཇིག་པ་ཉིད་དེའི་དུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འཆད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ནི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆད་པའི་ཡི་གེ་ཡང་དོན་བཞིན་དུ་གདགས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདི་ནི་ལས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོའི་དོན་ནོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འཆད་པའི་ངོ་བོ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་གདགས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁར་བ་བསད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསད་པ་དང་ཕྲོགས་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡི་གེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁར་བ་བསད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲོགས་པ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ ཞེས་འཆད་པ་དེ་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །སྤྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆར་འབབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྲིན་འདུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །གངས་རི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་ བྱ་བ་གཞི་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ལག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དེ་ལས་ཞེས་འདིར་ཚིག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གསལ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཆད་པ་འདིའི་ འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དོན་སྟོན་པ་ནི་སྔར་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་མེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྔར་གངས་རི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་རྣམས་ཕྱིས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཟས་ཟ་བ་ལྟ་བུར་དུས་སྔ་ཕྱི་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ སྔར་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཕྱིས་ཟས་ཟ་བ་ལྟ་བུར་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་དོན་དེ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་ལས་སྟོན་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དུས་སྔར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདི་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དོན་འདི་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ཡོད་ན འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོན་ཏོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ།།ཁྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ནི་བཞི་པའི་དོན་དང་གཉིས་པ་མང་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་བོད་པའི་ཆེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཁྱེད་ཅག་ལའམ། ཁྱེད་ཅག་གི་ཆེད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ བོད་པ་སྟེ།སེམས་གཞན་དུ་སོང་བའི་དགེ་སློང་རྣམས་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འཆད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།

如此所做，是为了显示从过去不会有任何生起，在果的时候，因也不会成为存在，因为那个时候正是它灭的时候。
如此所做，所说的缘起，那也称为缘起。
如何称为缘起呢？因此，依据这个而说的文字也应当如实安立，如是广说。所谓'义'即是处所之义，这是对业的成就。
如同胜义空法门一样，其中胜义空是三昧体性之义。依据这个而说的法门之体性，对此也安立为胜义空。
如同世间所说杀死屠夫和抢夺珍宝一样，即依据杀和抢的义而说的文字，对此也假名为杀死屠夫和抢夺珍宝。
因此，应当了知所说的缘起的最初和分类也是如此。
'缘'即是'从彼缘'的意思，如同依靠柴火而生火，显然是从彼缘；依靠云而降雨，显然是从云聚集；依靠雪山而生诸药，显然是从彼处，即是如此。
所说依靠前支，如何从前支而后生果呢？因此，应当观察'从彼缘'在此是词的明确分别。
此说明世间所知之义，并非先依靠柴火后生火。同样，也并非先依靠雪山后生诸药，因为先前并不存在。
如同先沐浴后进食一样，并非有前后时间性，即如同先沐浴后进食一样并非有前后，应当了知此处非此义。
世尊在其他经中说明此义：何为缘起？即是此有故彼生，此生故彼生。
是因的意思，若非先作所作之义，如何了知'此依靠'之成就呢？即是显示如此义。所说'依靠'即是从彼因彼缘的意思。
如何显示此义？即是此有故彼生，此生故彼生。如是，世尊明确显示'依靠'即是因义。
有些文法家也说：'不同的作者是因义'，这是古代论师们所说等。
'彼'即是缘起。'于汝等'即是'所谓'的'汝'字，是显示第四格和第二格复数偈颂，并非是呼唤，即显示'汝等'是为了汝等或对汝等的教示。
'诸比丘'是呼唤，为了使心散乱的诸比丘现前，即是为了使缘起的最初分类解说现前的义。

།ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འཁོར་གཞན་དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་ མའི་འཁོར་དེ་དག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་མཆོག་ཉིད་ནི་སྔར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྲས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་པོར་བོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ རམ།གཞན་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་པས་སྤྱན་སྔ་ན་འདུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཏུ་འདུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཛིན་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་དབང་གིས་ཤེས་རབ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བཙུན་པ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྤྲུལ་པའི་སྒོ་ནས་ང་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའི་དང་པོ་གང་ཡིན། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། ། འདི་དོན་གང་གིས་བཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཆད་པ་བས་དེ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ་བསྟན་པ་སྔ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བསྟན་པ་ནི་མདོའི་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་རྒྱས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་སོ་སོར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ པར་འཆད་པ་བས་བསྟན་པ་དེ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་སྒོ་ནས་འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་སྒོ་དེ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྡུད་ཅིང་འཇོག་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡི་གེ་རྣམས་སྤྱིའི་ ཚིག་གིས་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྡུད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་འདིའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་གཉིས་པ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འཆད་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཆད་པས་བསྟན་པ་མདོར་བྱས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འཆད་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་འཆད་པ་ཚེགས་ཆུང་དུས་བདེ་བླག་ཏུ་འཛིན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།མདོ་དང་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུ་ནི་ངེས་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལྟ་བུ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མདོ་ལྟ་བུ་བསྡུས་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པ་རྣམས་འགྲེལ་པ་ལྟ་བུ་ངེས་པར་འཆད་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་འཆད་པ་ཁོ་ན་བྱ་དགོས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འཆད་པ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་བདེ་བླག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསྟན་པ་ནི་ཉུང་ལ་ངེས་པར་འཆད་པ་ནི་མང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིའི་ཚིག་དང་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྤྱིའི་ཚིག་ལྟ་བུ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་ལྟ་བུ་ནི་ངེས་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེགས་ཆུང་དུས་བདེ་བླག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་དྲན་པའི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问：为什么只是比丘们，而不是其他眷属比丘尼、优婆塞和优婆夷眷属呢？为此说'因为是最胜'等。其中最胜性已如前所知。因此，由于是佛子中的上首，所以应当首先称呼他们。'因为是上首'是指从彼决定生起的缘故，或比其他更为上首的缘故，或成为一切圆满功德之所依的缘故。'因为亲近'是指由于最胜和上首的缘故，比其他人更亲近在佛前的缘故。'因为常随'是指由于男性和出家具有同等福分，所以他们常随佛陀的缘故。'因为具有能持'是指由于不散乱而正念极为安住的缘故，以及由于丈夫力而具有最胜智慧的缘故。
尊者罗睺罗贤是从功德和化现方面显示如我一般的缘故。初也应当显示。分别也应当显示。如所说的初是什么？分别又是什么？为此说'初即是显示'。如果问这是以何义安立？为此说'因为比广说在先'，意思是说因为显示在先。显示即是经文。广说即是详细文句。已成立'略说与广说分别显示'。
因为显示比广说在先，从彼门中如是摄集缘起的缘故。其中'从彼门中'是指从初门摄集安立缘起，由于缘起义和缘起文字是以总句欲求别句的缘故。如是则以'因为是摄集'显示此能作业句。
缘起初与分别显示广释卷二。'分别'即是决定解说，由于以此分别故为分别，因为以广说分别显示略说的缘故。决定解说是显示句，为令显示义易于通达的缘故，为令决定解说以少功力易于领受的缘故。'如同经与释的缘故'中，如释即是决定解说。如经即是显示。因此，如经般略义略说者，以如释般决定解说作分别时当易于通达。
如果说如是则唯应作广说，显示则不需要。为此说'为令决定解说以少功力易于领受的缘故'。显示是少，决定解说是多。'许为总句与别句'是说如总句是显示，如别句是决定解说。'以少功力易于领受的缘故'是因为总的忆念因是别的缘故。

།སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དང་དྲན་པའི་སྐྱོན་ ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་ན་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགའ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་ན་གོ་བ་དང་མདོས་གོ་བའི་གང་ཟག་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་ནི་ངེས་པར་འཆད་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བསྟན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པ་འཇུག་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དེ་ཉིད་མདོ་དང་རྒྱས་པར་འཆད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །འཆད་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཇུག་པ་ལ་ཞེས་ བྱ་བར་མངོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ན། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལས་དེ་འཆད་པ་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གསུང་རབ་ལས་གྲགས་པ་ དཔེར་བྱེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཚིག་གཅིག་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ཚིག་ལས་ཚིག་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དཔེར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་ཏོ་ཞེས་མི་བྱ་འམ་ཞེ་ན། བྱས་ན་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། སྟོན་པར་བྱེད་པ་འབྲེལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དང་།ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། སྟོན་པ་པོ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེས་དོན་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་སྟོན་ན་ཇི་ལྟར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འགོད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འཇོག་པ་སྟེ།མིང་ཐམས་ཅད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བས་ན་ཉོན་ཅིག་ཅེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བཤད་པ་དོན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཅི་སྟེ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་གུས་པས་ཉན་ཞིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་ཞེས་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ཡི་གེ་མི་ཐོས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་རྣ་གཏོད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་ཡི་གེའི་དོན་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྭ་སྟི་དང་ཨ་རིཤྟ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་འདི་ལ་སྭསྟིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ཡི་གེའི་དོན་ཇི་ལྟར་ལོག་པར་ཟིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཤི་བ་དུས་ལས་འདས་པ་དང་། གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ནི་མེས་སྲེག་པར་བྱེད། ཆུར་སྐྱུར་བར་བྱེད་ས་དོང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའམ། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམ་པ་དུ་མས་ནི་ཟ་བར་བྱེད་པའམ། རླུང་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡུན་རིང་པོར་དེ ལ་དད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ཤིང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ཏེ། གོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ལ། ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བར་གཏོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན། འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ་མ་ཚང་བ་མེད་པ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

这也是为对治两种过失而宣说的。两种过失是修行的过失和忆念的过失。因此这样就成为善说，因为以简略和广说而解释。若说某一种则具有另一种过失。对于通过广说能了解和通过略说能了解的补特伽罗也要观待，决定解释即是教言。
'将宣说'是指明显是对初分和分别的解释入门，即是说在此法门中以'初分'和'分别'之名显示以略说和广说来解释彼义。若问彼解释是什么，说'入门'是明显的。入门即是现前成就和生起是同义。
因此若说'如何在他处解说法'，则说'从经等法中解说彼义非他'，是以圣教中所知为例。在世间中也是，若说'说一句'而显示说者，如同言词之外无有他语一样，这是以世间所知为例。
若问是否不说'显示'？若说则所教与能教无关联故，若是假立则成为显示故。若是假立则所教与能教有关联。如同文字显示义，世尊显示彼义，如是显示则应视为唯是名言。
'彼'即是'安立语言'，即是安置语言，为使一切名词明了故。'因此'即是因为说'将宣说'，故说'请听'而显示。若不如此则以三种过失解说将无意义。
若问如何，则非如此，是指若能专注、无颠倒、恭敬听闻修习。如何呢？为此，为对治散乱过失而不闻文字故说'善听'，令专注于听闻。
由智慧过失则颠倒执著文字义，如同'吉祥'和'无难'等。此解释中，以智慧过失如何颠倒执著文字义，即是：死亡过世时，亲属以火焚烧身体，或投入水中，或置入土坑，或为诸多属于旁生界的众生所食，或为风日二者干枯耗尽。
又所谓心、意、识，此由长时信心熏习，戒、闻、舍、慧熏习，将上升、殊胜，死后也将往生善趣。属于见解的生起是如此：我已通达世尊所说义，凡是识即是结生，是轮回，无有不圆满，非成他性。

།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཨ་རིཤྟས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་དགེ་སློང་ཡང་ཞོག་།དགེ་སློང་མ་ཡང་ ཞོག་།དགེ་བསྙེན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་ཞོག་།དགེ་བསྙེན་མ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་ཞོག་ལ། དགེ་བསྙེན་ཁ་ཅིག་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་དོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པ་དག་མཆིས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལ་དགེ་བསྙེན་དུ་གྱུར་པ་གཅིག་གཉིས་མ་ལགས། ལྔ་བརྒྱ་མ་ལགས་ཀྱི། དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་དགེ་བསྙེན་གང་དག་བུ་རྣམས་སྟེན་པར་བགྱིད། མལ་སྟན་རྣམས་ལ་ཆགས་པར་བགྱིད། བགོ་བ་བཟང་པོ་རྣམས་སྟེན་པར་བགྱིད། ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་འཆང་བར་བགྱིད། གསེར་དང་དངུལ་བདག་གིར་བགྱིད། ཆུང་མ་དང་བྲན་ཕོ་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པའི་མི རྣམས་འཁོལ་བར་བགྱིད་པ་དག་ལྷ་དང་མི་དག་ཏུ་ལན་བདུན་སྐྱེ་བ་བླངས་ནས་ཤི་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བར་གཏོགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དེ་བསྟེན་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་ལེགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ཞན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ནི་མ་གུས་པས་གཟུང་བ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོར་ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ ཡིན་ཏེ།གུས་པར་འཛིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་ཁས་ཕུབ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། ཞབས་རྡོལ་གྱི་ནང་དུ་ཆར་བབ་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ནང་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྱུར་པ་དང་། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྣོད་ཁས་ཕུབ་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེར་ནི་ཡི་གེ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཇུག་སྟེ། སྣོད་ཁས་ཕུབ་པ་ལ་ཆར་བབ་པ་བཞིན་ནོ། །སྣོད་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེར་གལ་ཏེ་ཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་འདུག་སྟེ། སྣོད་མི་གཙང་བའི་ནང་ན་ཆར་བབ་པ་དྲི་ལ་སོགས་པ་མནམ་ པར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ།།སྣོད་ཞབས་རྡོལ་ལྟ་བུ་ནི་འདུན་པ་ཞན་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ། ནང་དུ་ལོན་ཅིང་གྱུར་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྣོད་ཞབས་རྡོལ་དུ་ཆར་བབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་བཤད་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་ཅིང་ཉན་ན་ཞེས་དགོངས་པའོ།།འདིས་ནི་ཆོས་འཆད་པར་དམ་འཆའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཆོས་འཆད་པ་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ང་ཡང་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་འཆད་དོ་ཞེས་སྦྱར་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པ་ནི་མ་ལེགས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མ་ཡིན་པར་མི་འཆད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཉེ་བར་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་ནི་འཆད་པར་ཟད་ཀྱི་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པར་མི་འགྱུར་བས་གཞན་གྱིས་དྲི་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ཚིག་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཏམ་འཕྲོ་འཆད་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིགས་ནས་ ཞུ་མི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་རྣམས་ཚིག་དང་སྤྱོད་ལམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་འདི་གསུངས་ཏེ། ཉེས་པ་གསུམ་ནི་དུས་འདས་པའི་ཉེས་པ་དང་། འཇིགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཉེས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཏམ་འཕྲོ་འཆད་པ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ་དུས་ལས་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ།

同样地，阿利斯特也是这样说的：'乔达摩啊，且不说比丘，且不说比丘尼，且不说梵行优婆塞，且不说梵行优婆婆夷，有些享受欲乐的优婆塞在这个法律中已经断除了疑惑和犹豫。这些优婆塞不是一两个，不是五百个，而是更多的优婆塞。他们享用儿子，贪恋卧具，使用上等衣服，佩戴花鬘和涂香，拥有金银，役使妻子、男仆、女仆和工人。他们七次转生为天人和人类后死去，将会达到苦的尽头。'这就是所生起的见解。世尊说欲望是障碍，但他们认为即使享用欲望也不会成为障碍。
'等等'的词语也适用于其他情况。对此的对治是'善巧'，即是指不颠倒地理解。由于意乐薄弱的过失，不恭敬则不能领受。对此的对治是'极其'，即是指恭敬地领受。
如同倒扣的器皿、不净的器皿和底部破损的器皿中落雨是无意义的，因为雨水不会进入、会变质、不会停留。其中，倒扣的器皿比喻散乱的过失，应当了知，就像倒扣的器皿中连文字都不能进入，如同倒扣的器皿中落雨一样。不净器皿则应当了知是智慧的过失，即使进入其中也会以颠倒的方式存在，如同落在不净器皿中的雨水会产生异味等。底部破损的器皿则应视为意乐薄弱的过失，即使进入也不会停留，如同落在底部破损器皿中的雨水一样。
因此说'否则就不说'，是为了表明如果能善巧、极其用心听闻的话。这是特别强调说法的承诺，诸佛世尊说法并非无意义，如此则说法有意义，否则就没有意义。'我也要善巧、极其地说'的意思是，诸佛世尊说法不会不善巧和不极其，但这样说是为了令所化众生生起欲乐。
'我只是说法，你们要精进修行'是为了显示在法上实修才是根本。仅仅听闻佛法不会与证悟的果位相应，因此在他人提问时要自己思维其义，为了断除立即解说余论的过失，为了利益那些因恐惧而不敢请问的人们，为了断除令专注者因言语和威仪差异而散乱的过失。这是针对三种过失而说的，三种过失是：时间已过的过失、恐惧的过失和散乱的过失。立即解说余论会导致死亡，因为已经超过了时间。

།ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་པ་དང་། །དུས་དང་འདོད་ལྟོས་ལུས་ཅན་ལ། །གང་ཕྱིར་དྲང་སྲོང་ཆོས་འཆད་པ། །དེ་ཕྱིར་བཤད་འདི་དོན་མེད་མིན། །ཞེས གསུངས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པ་དང་། བདག་ཅག་གིས་དྲི་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིགས་ནས་ཞུ་མི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིགས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འཇིགས་པ་ནི་ཞུ་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ ཏེ།པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུ་བར་བྱེད་ན། ཚིག་དང་སྤྱོད་ལམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྔར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་སྐྱོན་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་དྲི་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་གང་ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བ་མཛད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་དང་པོ་བཤད་པ་རྩོམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ དེ་བཤད་པར་རྩོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་དག་དེའི་རྩོམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དབྱེ་བ་མེད་པར་འཆད་པ་ ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་རྣམས་མི་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་ཕྱི་ནས་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་སྔར་རྒྱུ་ཡོད་པར་གྱུར་ ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའམ། བརྟག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་དངོས་སུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཕྱེ་བ་ནི་འདིའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡུལ་དབྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་ དབྱེ་བ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་མི་སྒྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཡུལ་ཕྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདི་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་ནའོ། །འདི་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡོད་པའི་སྒྲ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བསྔགས་པའི་དོན་བསལ་བའི་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་དེ་འབྱུང་བའི་དོན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་མ་ཕྱེ་བར་བསྟན་གྱི། ཕྱེ་བ་ཁོ་ནས་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་འདི་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན། མ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནར་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱའོ་ཞེ་ན།དེ་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དབྱེ་བའི་ཚིག་ནི་དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དབྱེ་བའི་ཚིག་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་མ་བྱས་པར་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་འབྲེལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དབྱེ་ བ་སྟོན་པ་ཡང་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如说：'根据根器和意乐，时机和需求对众生，因为仙人说法故，是故此说非无义。'
世尊默然不语时，我等应当提问。由于恐惧而不能请问者是生起恐惧，其中恐惧是心所法，恐惧是不能请问的原因。
若偏袒右肩，右膝着地，合掌向世尊请问，则会因言语和威仪不同而生散乱过失。此前已使心专注，因为世尊说'善听谛听'之故。
因此，为断除三种过失，在他人应当请问之时，具大悲的世尊自问：'缘起初者为何？'
'如是'这一词组是为了显示开始解说，为了显示所开始解说者即是缘起初者。
'如是'是为了显示完整的开始。
'此有故彼生，此生故彼生'是无分别地解说缘起初者，因为不宣说诸支分。
'如是无明缘行'是为了后来宣说诸支分。这表明缘起义相有二种：无分别和分别。
其中，先前若有因则诸行生起，这是无分别缘起。这也是因为对未生起的或观察的法不能实际分别。
分支的分别是显示此分别。
其中，显示境无分别者称为无分别缘起初者。
正因为如此，所以说'因为不宣说缘起诸支分'。
分别境界是缘起初者的分别。
此中'此有'即是'若有'。'此生'是'生起'。'若有'这一词显示有的声音以有性表义。
为了遣除赞叹义而说'生起'。
不是以生起义，而是以从非有中生起义显示作业。
'此生已'即是'因为已生'。
'此生'即是'生起'，以此词显示其生起义。
若问：'为何先说无分别，而不单说分别？'这是错误的说法。应当这样说：'为何先说此分别，而不单说无分别？'
不应如此说，因为分别语具有必要性。如是，分别语有必要，其为何？若不作无明等差别显示，则显示差别将无关联。
因此，显示分别也具有必要性。为了显示无明等缘的义故。

།དེ་དག་རྐྱེན་གྱི་དོན་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་གང་གིས་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་ པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ལ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་གཉི་གས་ཀྱང་རྐྱེན་ཡོད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་ རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་མེད་ན་འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་བརྗོད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་འཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་འཆད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་འཆད་པའི་དགོས་པ་སྟོན་པ་ཡང་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི་གྲངས་ཅན་པའི་དོན་ཡོད་པའམ། སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འདོད་ཀྱི་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་གྲངས་ཅན་པའི་དོན་ཡོད་པ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། མངོན་པར་གསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ རིགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཐལ་ཞར་དང་སྐུད་པ་དང་ཆུ་དང་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་ པ་ནི་བདག་ཉིད་མེད་པའི་བུམ་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མཐོང་ངོ་།།སྐྱེ་བའི་གཞི་འཇིམ་གོང་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡང་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་མཐོང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་སྐྱེས་པས་ འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། དུས་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་ བྱ་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་ངེས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་བདག་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ ཤི་ཞེས་བྱ་བ་བདེན་ཏེ།འོན་ཀྱང་བདག་ཡོད་ན་ཡིན་ནོ།

所说'彼等缘之义亦是此'者，若非如此，则'无明缘行'等，以何义说无明为行之缘而显示。乃至'生缘老死'亦复如是。
所说'因缘相无差别故'者，由于内外缘起之缘相彼等无差别，即此有故彼生，此生故彼生。
若问外缘起显示有何必要？为明显破除无因及非理因见故。
'此有故彼生，此生故彼生'此二句有何差别义？此二者皆表达有缘为前提之果生。故说'无有差别'。
若无差别，为何说二？故说'由互相解释故'。
云何互相解释？'此有故彼生'显示'此生故彼生'。'此生故彼生'显示'此有故彼生'。
显示互相解释之必要者，若仅说其一，则会如数论派认为有实体或生。
云何？故说'彼等认为无生亦有因果'。因为'有者即是有，无者即是无'是其宗义故。'此生故彼生'之语破除数论派之实有。
非从无而生，云何认为？生字非作义，属显现异名故。'此有故彼生'显示从无而生。云何？因为显示'此若无则彼无'故。
此中当说理由：'因中无果'是立宗。何故？见其于生起有作用故。有何喻？如陶轮、线、水、人等具足助缘之因，见其作用于无体之瓶果生起。生起之基泥团因具足无缺，见其作用于彼生起，故成立'彼中无果'。
复次，'此生已'者是'复次'之义。若不说'此生故彼生'，则未破常因，因唯显示已生为缘之事物故，破除胜性、神我、自在天、时间、微尘等常因。
若不说'此有故彼生'，则无决定。何已生故何生，唯彼有故彼有，非从我等常法，否则未破常因。如毗舍师迦派言：'无明缘行，生缘老死'虽然正确，然须有我。

།དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དག་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་རྟག་པ་དགག་པ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ། །མདོར་ན་དོན་འདི་ལྟ་སྟེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མི་རྟག་པ་ རྣམས་ཞིང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཞན་དང་རྗེས་སུ་བསྡོངས་པའི་རང་གི་མཐུ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རང་གི་མཐུ་ཡང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་སྟོན་པ་ ཡིན་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐའ་དག་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་ བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཆེ་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་དག་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་བར་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་ན་བར་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་གྱི་མཐའ་ སྐྱེས་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་བར་གྱི་མཐས་བསྡུས་པ་ཡིན་ ནོ།།སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་མ་རིག་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། དུས་འདས་པ་རྣམས་མུན་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ན་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ།།ད་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་དེ་དག་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་ཀྱི་བར་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་ཞིག་སྐྱེ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གསུམ་འདུས་པ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཏེ། གཞི་དང་རྟེན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཀུན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི གནས་སྐབས་གཉིས་ན་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཀུན་དུ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། སྔར་ཡང་ཚོར་བ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་འཁྲིག་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ གནས་སྐབས་ན་སྲེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འཁྲིག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པའི་ཚོལ་བ་བྱུང་བ་ན་ལེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་སྲིད་ པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འདི་ལྟར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་རབ་ཏུ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

同样地，主张自在天等为因的论者们说，如果有自在天等就是如此。因此，如果这样的话，就会变成没有否定常因。简而言之，意思是这样的：种子等无常因与田地等其他因结合的自身力量，对于产生苗芽等果实的因是现量成立的，不是常有的。其他助缘所摄持的自身力量也不是常有的。
其他论师说是显示不同支分，是什么意思呢？即是说，有无明则生诸行，诸行生已则生识等，如是从最初缘起到最后缘起都要摄取。
其他论师说是安立三分，这是迦湿弥罗毗婆沙师，为什么呢？为了遣除对前际、后际和中际的愚痴。'此有故彼生'是说前际存在时中际存在。'此生故彼生'是说中际生起时后际生起。
其中无明和行两支摄于前际。识、名色、六处、触、受、爱、取、有八支摄于中际。生和老死两支摄于后际。
其中，前世贪嗔痴等烦恼的状态以无明之名显示，因为过去时分具有黑暗的性质。当时福、非福和不动业的状态，因为是引发现在生的意义，故以行之名显示。
现在生时，在母胎结生的诸蕴是识，从词源学的角度说，因为了别生的意义，所以对它们称为识。此后直到六处未生之间是名色，因为显示仅生起这些。此后直到三和合未生之间，眼等根完全形成是六处，因为基础和所依完全具足。身处和意处二者在名色阶段是不存在的。
此后安立触，能够完全决定乐苦等的因，因为处所完全具足，而在识和名色两个阶段则不是触。依此安立受，因为能生起淫欲贪着，因为因完全具足，而在之前也不是没有受。
然后在行淫欲贪的阶段安立爱，因为那时生起淫欲享受的快乐。那时生起获得享受的追求时安立取，因为那时贪嗔痴等烦恼完全成熟。然后安立有，如是因取缘而积集后有之业。然后以后世再有生的意义安立生。

།དེ་ནས་རྒ་ཤི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཙམ་གྱིས་དོན་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཚིག་ཁོ་ནས་གཉི་ག་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་འགྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་ནི་བར་གྱི་མཐའི་དུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་དུམ་བུ་ཡིན་ པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེར་ཡང་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པས་གཉིས་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ལས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་གཞན་དང་གཞན་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྗོད་པར་མི་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དང་བརྒྱུད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལས་དེ་ མ་ཐག་ཏུ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་ས་བོན་བཞིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་གང་དེ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་། རྒ་ཤིའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་དགག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཚིག་ཁོ་ནས་གཉི་ག་གྲུབ པས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྒྱུད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་ན་མངོན་ སུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།གཉིས་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཚིག་དང་པོས་ནི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་ བའི་འབྲས་བུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱིས་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུ་གནས་པར་འདུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུན་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་གྱིས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཞན་དུ་གནས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྒྱུ་འབྲས་འབྲེལ་པ་ལ་རྒྱུན་གྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། ། འབྲས་བུ་གནས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེ་ན་དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བརྩམས་པ་ལ་གནས་པ་འཆད་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གནས་པར་འཆད་པའི་སྐབས་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

然后应当了知那就是老死，因为仅以彼等而作所为故。彼即是以无明等彼等为缘之语句即成就二者，此即是显示其他支分与三段安立。
若问如何成就其他支分，即是以无明为缘而有行，以行为缘而有识，乃至以生为缘而有老死。三段安立亦得成就，即是无明与行为前际段，从识至有为中际段，生与老死为后际段。
如是等所说彼处亦无其他支分与三段安立，故将成为不说二者，此即是猿猴经。若问如何无其他支分，因为不欲说十二支故。正因如此，三段安立亦成为无。
显示直接与间接缘之事，即是'此有故彼生'是显示直接缘之事，如'以无明为缘而有行'，因为从无明之后即生彼等故。'此生故彼生'是显示间接缘之事，即如'以行为缘而有识'。对于识等，无明以间接方式成为缘之事，如种子对果实。
如是，若彼未生，则无以其为缘之行，亦不成以行为缘之识，乃至老死亦当广说。若问，彼等之遮破亦即是彼，即是已显示'以彼无明等为缘之语句即成就二者'。
若问如何，以'以无明为缘而有行'显示直接之事。以'以彼为缘之行为缘而有识'决定间接缘之事。猿猴经中亦说有直接缘之事，即'依靠能感受乐之触而生乐受'等，因为无间接缘之事，故将成为不说二者。
其他诸师说，初句即是相续因住之后有果住，即说'以相续'。若问如何，只要相续因住存在多久，果即以相续而住多久。说'以相续'是因为刹那不应住于他处。此中以相续声显示因果关系。
因为不知彼果住是由何因，故说'第二即是'，即是'此生故彼生'，即说因生故果生。若问，于所说缘起中解说住有何关联，即是有为之相有三种：生、灭与住异。其中于解说缘起住时无关联，因为非其时机故。

།འོན་ཏེ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་གཞན་དུ་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བརྩམས་པ་ལ་གནས་པ་འཆད་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ལ་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།གཉི་གས་ཀྱང་རྒྱུ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཐོག་མར་སྐྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་དག་སྨྲ་ན་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ རྒྱུན་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་ཡིན་སྔ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།སྔར་སྐྱེ་ལ་ཕྱིས་གནས་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མ་བཤད་པར་གནས་པའི་དུས་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་སྐྱེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྐྱེས་པའོ། །ཕྱིས་གནས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་ པ་ཡིན་པས་དུས་ལོག་པར་འཆད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི།འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞིང་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་དང་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་གང་ཞིག་གནས་པ་ཡོད་ན་ ཡོད་དོ་ཞེས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནར་ནར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་གནས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ནམ།འོ་མ་དང་ཞོ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་དང་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པའམ་ཞོ་དང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།ནུར་ནུར་པོ་རྣམ་པར་ཞིག་ན་ནར་ནར་པོར་འགྱུར། ནར་ནར་པོ་རྣམ་པར་ཞིག་ན་གོར་གོར་པོར་འགྱུར། གོར་གོར་པོ་རྣམ་པར་ཞིག་ན་མཁྲང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་འོ་མ་ཞིག་ན་ཞོར་འགྱུར་ཞིང་ཞོ་ཞིག་ན་དར་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་ དགོས་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ།གང་ཡང་རྒྱུ་ཟས་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་དང་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཡང་ཟས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཇི་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནུར་ནུར་ པོ་དང་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གནས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་གང་ཞིག་གནས་པ་ཡོད་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་གྲིབ་མ་དང་འོད་དང་། ཨུཏྤ་ལ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་གནས་པ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཐོང་བ་ནི་བདེན་ཏེ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པར་ཡང་རྒྱུ་གནས་ན་འབྲས་བུ་གནས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པའམ་རྐྱེན་སྔར་བྱུང་བས་གྲིབ་མ་དང་། འོད་དང་ཨུཏྤ་ལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་རྒྱུ་གནས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་གནས་པ་ཡིན་པར་ཡང་མ་གྲུབ་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་པོ་ཀུན་གྱིས་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནའོ་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའོ། འདི་ལྟར་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་སྨྲའོ་ཞེས་གྲགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་དོགས་ཤེ་ན། རྒྱུའི་ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ནི་སྨྲས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ནི་མ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'然而若仅是生起'这句话中的'然而'是指住，因为在刹那中不存在其他的住。如此说来，在此缘起开示中解说住有何关联这一问题的回答是：因为住是生的异名，所以住也必定包含在内。
因此论师说'此有故彼生，此生故彼生'这两句话在意义上有何差别？因为两者都表示有前因的生起。如果是依据相续最初生起的差别而说这些，那么，如果是相续的生起和住，前者是生，因为先生后住，为何不说生而说住时呢？'先生'是指最初生起，'后住'是指相续生起为前提的相续住。
颠倒解释时序是不合理的，而'此生故彼生，此有故彼生'才是合理的。凝结、肉团等，以及酪、乳等也是生而住，那么什么因住而有呢？这是说，除了肉团、凝结等，没有因住为前提的，或者除了乳、酪等，没有因住为前提的凝结、肉团等或乳、酪等的住。
因为凝结坏灭则成肉团，肉团坏灭则成团块，团块坏灭则成坚实，乳坏灭则成酪，酪坏灭则成醍醐等。因此在此处应当说明何为因住，以及为何说肉团等相续的特征是住。
若说因食等住为前提的凝结、肉团等是住，那么只要食等缘相续，凝结、肉团等就应当一直住，但这是不可接受的。因此应当说明何因住而有。
影子、光明和莲花等，难道不是见到因住为前提的住吗？见到是真实的，但也见到非有时因住而果住，故不应决定说'此有故彼生'。因为是由聚合或前缘而有影子、光明和莲花等，所以它们是因住为前提的住也未成立。
对方说，如果认为第一句话表示另一种情况，那就会成为无因。为什么？是指果生。如此'此生故彼生'，所以据说'果有时因灭'。
如何怀疑果成为无因呢？因为没有因的词，如说了因灭的因，但未说果生的因。

།གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད་པ་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ནི་རང་དགའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་མདོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བས་འདིར་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད་དེ་གཞན་དུ་བསྟན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་གོ་ཞེས་གཞན་དུ་སྟོན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་གོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་རང་གི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མདོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་ འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རིག་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཞིག་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་འཇིག་པ་ལ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ན།རྒྱུ་འཇིག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ན། འདི་ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འཆད་པར་རྩོམ་པ་ལ་འཇིག་པ་སྟོན་པ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།སྐབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་འཇིག་པ་ལ་རྐྱེན་ཡོད་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚེ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་འཇིག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ པ་མ་ཡིན་ནམ།འབྲས་བུའི་ཚེ་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཡིན་ན་འབྲས་བུའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་འཇིག་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཇི་འགྱུར་ཏེ།འཇིག་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པ་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་འདི་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་དོན་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་མི་ འབྱུང་བ་ནི་འདི་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འདིའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་གཏན་ལ་ཕེབས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་རེག་པ་དང་། ཚོར་བའམ་མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དཔེ་གཉིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཐ་དད་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དང་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་འདིར་ནི་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ ལས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡོད་དེ།ཇི་ལྟར་ཚོར་བའི་རེག་པ་ལྟ་བུའོ། །སྔར་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའོ།

对于未在他处宣说的内容而在他处宣说，仅仅是随意之语而已，因为不是经典。这是说，'此有故彼生'，在此处并未在他处宣说，而对于未在他处宣说的内容，却说'有果时因灭'，这样在他处宣说，说'有果时因灭'仅仅是自己的话语而已。为什么呢？因为不是经典。经典中并未宣说'有果时因灭'，那么是什么呢？只是宣说'有因时有果'，即'此有故彼生，此生故彼生，如无明缘行'乃至'生缘老死'。
如果是针对'有果时因灭'的意趣，就应该说'如行缘故无明灭'。因已灭则不是生，也不依于果，因为刹那法灭无需缘。这是说，若是缘起，因的灭并非是生，因为已入有为相。因为是刹那性，不依于果，那么这如何是缘起？在开始解释缘起时说灭有何关联？是说没有关联，因为不是时机。
若问刹那法的灭若有缘有何过失？刹那灭则有害，因为果的刹那时因仍存在。因的阶段时果正在生，因灭的阶段时果未生，果时因已坏灭，果时怎么会是因的阶段？若如此，则果不能成为因灭的因，因为没有正在生的阶段。因正在灭的阶段也如何能成为果的因？因为正在灭的阶段是不存在的，现在的事物趋向于灭故称为正在灭的阶段。
随后立即生起果的刹那称为果正在生，如同正在生一样是正在生的缘故。若此义如是，即所说'有果时因灭'。如此则能非常清晰地理解，这是说'此不生则彼不生'是破除的语言的缘故。若不如此则不能决定，是有果时因灭呢？还是有因时有果呢？
如触与受或苗与影，是说由俱有缘。其中两个比喻是以世间共知的差别而说。如有从生有生，或从种子生苗，这是什么意思？若说缘先生，在这缘起经中这些都能成立。怎么说呢？此中有俱生缘，如受的触。也有先生，如生的有。

།སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཚིག་དང་པོ་མེད་པར་ཡང་སྨྲ་བ་གཉི་ག་དགག་པ་འགྲུབ་པས་དེ་དག་ནི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་དང་པོ་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་རྟག་ པར་སྨྲ་བ་དགག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་ཚིག་གཉིས་སྨོས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་སྤངས་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོ་འདི་གསུངས་སོ། །མི་ རྟག་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བའི་དོན་གྱིས་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་པ་གསུངས་སོ།།མདོའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་མི་རྟག་པའི་དོན་འདི་ལས་སྐྱེ་ཡང་མ་སྤངས་པ་ལས་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་ཡུལ་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མ་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྤངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །ཅི་འདོད་པ་དང་། འདུན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྤངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དང་།བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལས་གཡོ་བ་དང་བྲལ་བས་གཡོ་བ་མེད་པའོ། །གཡོ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་རྐྱེན་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ནོ། །གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་འདིའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ།།དེ་གང་ཡིན་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པ་ཙམ་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་གཡོ་བས་ནོན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྕགས་ལ་ཁབ་ལོང་བཞིན་པ་དང་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་གསེར་གྱི་འབི་སྟི་བ་དཀོན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། གསེར་གྱི་འབི་སྟི་བ་དཀོན་པ་མེད་ན་ནི་གསེར་རིན་ཆེ་བ་དང་ཁྱད་པར་ དུ་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་དེ་ཡོད་ན་དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་ངེས་པས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ཡང་ཡིན་པས་སྔ་ཕྱིའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་པས་སྔ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་གཉིས་ངེས་པའི་སྔ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་ངེས་པའོ། ། སྔ་ཕྱིའི་ཡན་ལག་ངེས་པ་དེས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡན་ལག་སྔ་མ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་ཕྱི་མ་ནི་སྔ་མའི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དང་གང་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ནུས་པ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་པས་ནུས པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།

从如猴子般的经典中是不能成立的，因为只是显示俱生缘的缘故。这是说依靠感受快乐的触而生起快乐的感受，因为如是所说。
即使没有第一句，这些也能成立破除两种说法，所以这些不是义理。关于第一句，即是所说'此有故彼生'。
仅仅以'此生故彼生'这一句就能成立破除无因和常因之说的缘故。
由于未断除和从无常缘所生的意义而说两句，如广说：由于从无明等未断除的缘所生的意义，故说此第一句'此有故彼生'。由于唯从无常所生的意义，故说第二句'此生故彼生'。
经义是这样的：虽从此无常义而生，但是从未断除而生，并非从一切而生。如说'由于未断除随眠，及境界各别现前的缘故'等广说。
依据有支而显示未断除。然而，有漏善法、无覆无记法，以及缘于彼的欲望和贪著未断除，是同分因，显示为'此有故彼生'。
如何显示是由于未断除而说呢？因此广说'有'是指未断除。'欲望和意乐存在时'即是'未断除时'的异名。
'无动缘起相'是指无行为、无作用的缘所生相的意义，此中离动故无动。既是无动又是缘，故为无动缘。从无动缘所生即是此缘起的从无动缘所生相，其为无动缘所生相。
无常缘所生相及功能缘所生相亦复如是。
'为显示唯有性即是缘性故'是说因为说'此有故彼生'，如是诸缘非为动所胜，从彼生果，如铁被磁石吸引，虽非自性亦如金匠稀少，若无金匠稀少，则金不成贵重差别，然而有彼则从未生而生。
'为显示前后支决定为缘性故'是说前与后即是前后，彼等即是支分故为前后支。彼二决定即是前后支决定。
由此前后支决定而显示无明等为缘性，因为前支是后支之缘，而后支非是前支之缘。
为生起何者而有功能，即从彼彼而生，非从无功能而生，故为功能缘所生相。
其余诸法亦当如是了知，如何？如说'行缘识'，行是此之缘，即是说'以行为缘'。

།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཚིག་བསྡུ་བ་གཞན་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གྱི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་ཚིག་ནི་རྐྱེན་དེ་ལས་ཡིན་པས་རྐྱེན་ཡིན་ པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འདི་ལས་འགྲུབ་པས་ངེས་འགྲུབ་སྟེ་རྐྱེན་ལ་བྱ་བ་དང་ཉེ་བར་གྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྐྱེན་བྱེད་པས་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན།འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ལ་རང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའམ། རང་གི་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་རྐྱེན་ཏོ། །རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ། །གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་དངོས་པོ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཅེས་བསྟན། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་བྱེད་རྒྱུ་དང་མ་རིག་པ་གཞི་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་རྒ་ཤི་དང་ སྐྱེ་བ་བྱེད་རྒྱུ་དང་སྐྱེ་བ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གང་ཡང་རུང་བ་སྨོས་ན་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་གཞི་སྨོས་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྨོས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་དང་གཞི་མ་ཡིན་ཞེས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་འདི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ འབྱུང་བ་དེའི་རྐྱེན་ནི་དེ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་ངེས་པར་འདི་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱུ་སྨོས་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་སྨོས་པས་འགྱུར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་ཡིན་ལ་རྐྱེན་གྱི་སྒྲས་ནི་སྤྱིར་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་རྐྱེན་གྱི་སྒྲར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞི་དང་བྱེད་རྒྱུ་སྨོས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། གཞི་དང་བྱེད་རྒྱུའི་སྒྲ་གཉིས་ལ་རྐྱེན་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུའི་སྒྲ་གཞན་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉི་ཚེ་ ལ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཉིས་རྐྱེན་གཉིས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་བདག་ནི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་སྟེ། རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་འབའ་ཞིག་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་དོ། །སོགས་པའི་སྒྲ་ གཞན་ནས་རྒྱུའི་སྒྲ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་སྒྲ་འདི་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

同样地，生是这个缘，即是说，以生缘故有老死，这是为了遣除其他简略语的分别。缘的含义就是如前所说。如果问这是什么意思，那些缘的含义是这样的：此有故彼生，此生故彼生。词源学上说，由于从那个缘而有，所以是缘。
所谓'由于必定从此成就故为必成'，即是说为了以作用和成就的差别来圆满界的含义而'生起'的意思，所以说'是生起的意思'。其他人说：'由于作为缘故是缘。'什么是作为缘？对于所生的果而言，是自因的事物，或者是自果的缘故为缘。
若问'什么是缘'，是对缘有疑惑。想要说明主要的缘，并非无明等对于行等没有等无间缘和所缘缘的作用。
为什么说'缘'而广说'以无明为缘有行'乃至'以生为缘有老死'？为什么说'缘'而不说'无明为因有行'，'无明为作因'和'无明为基础'乃至'生为因有老死'，'生为作因'和'生为基础'呢？
若说任何一个都会遭到诘难，即是说若说因、作因和基础，就会遭到'为什么说因而不说作因和基础'的诘难。在缘起的场合，是说凡是依靠什么而生起什么，那个就是它的缘。
这是为了缘起而说的。因此，由于必定从此成就果，所以说'那是它的缘'。这样就成立了，因为是按照场合而说的。
其他人说：'若说因则不能包括等无间缘等。'即是说无间缘、所缘缘和增上缘等是行等的无明等支分，如同在三有中是等无间缘、所缘缘和增上缘一样，而缘字则总摄一切四种缘。
因此问说基础和作因有什么过失，因为基础和作因二词都为缘所摄。'因字在其他处也可见'，是说不仅仅在因缘中可见。
为了生起正见，说'二因二缘'，即是他人的言教和内正思维。他人的言教不是正见的因缘，那是什么呢？是所缘缘。同样，内正思维不是无漏正见的因缘，那是什么呢？是增上缘。
同样，说'梵天我说是因'等，不仅说因缘，那是什么呢？是一切缘。等字也应说及其他处所说的因字。如是，此因字不仅用于因缘。

།དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་སྟེ། རྒྱུ་སྨོས་པས་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་སྨོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱིའོ་ ན་ཅི་ཞེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ། །ཁ་ཆེ་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་དག་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ཕྱེ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ གྱིས་དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ། འདི་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་སྔར་ ཡོད་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་བྱུང་ བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་།བསྟན་པར་ཇི་ལྟར་ནུས་འདིར་དགོངས་པ་ནི་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་རྒས་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་དུ་རྒ་བར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ལས་དེ་མངོན་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་དབྱེ་བ་མེད་པར་དབྱེ་བར་ག་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལས གཞན་དུ་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ།བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་ཆོས་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་དེའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེ་བ་ དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོར་བཤད་པས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་རྒ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་སོ། །འཇིག་པ་ནི་འཆི་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་མ་བྱུང་བ་ ལས་བྱུང་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་གྱི།དངོས་པོ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད། །ཅེས་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་བྱུང་ནས་མེད་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་པ་ཙམ་ཡིན་ གྱི་མེད་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེར་རོ། །འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིར་རོ། །མདོ་སྡེ་དེར་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ་འདིར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།།དེར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，这些不能作为回答，因为说明了因，就是说明了等无间缘等诸缘的缘故。
无明等不是缘起，那么是什么呢？是缘生。这是随顺其他经典而如是说的。
迦湿弥罗毗婆沙师们则将无明等分为因果后称为缘起和缘生。
因此论师广说：'如是世尊于其他经中宣说。'
从'什么是缘起的分类'开始，显示无明等的分类。
关于所说的'无明等不是缘起，那么是什么呢？是缘生'，此中有何密意？
因此广说：'所谓缘起是诸已生法的共相。'
'从未生而生'的意思是说，若前有因聚，则后当生起。
一切无明等皆是从未生而生，因此缘起是诸已生法的共相，那么如何能显示为其他分类呢？
意思是说，从未生而生的缘起法无分别，如何能另外分类显示？此中密意是：不能异彼等而安立，因为是假法的缘故。
如何能显示异于已老之外的衰老？意思是说，由白发等相而显现，除此之外不能显示，如何能分别无分别？
又，无常性不能异于无常而别别观察分别，因为是假法。
无常法无分别，也不能显示其分别，因为无实法是一性的缘故。
这些是有为的三相，即生、灭、住异。
其中，生已由缘起初说而显示。
住异由老的分别而显示。
灭由死的分别而显示。
其中，所显示的'生'是显现于由未生而生所差别的事物，而非仅是事物。
所显示的'住异'是显现于相续前后的差别，而非仅是相续。
所显示的'灭'是显现于生已无，而非仅是无。
'于彼缘起是'等，'于彼'是指于彼经。
'此中说是初缘起'是指于此经。
于彼经中说'此有故彼生，此生故彼生'即是缘起，而此中说是初缘起。
于彼经中凡是缘起法无明等，于此经中说是缘生。

།ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ནས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འཆད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡིན།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ པས་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ།ཡི་གེ་ཡང་སྐབས་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གདགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་དོན་ཐ་དད་པར་ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ པ་དག་གོ།།དེ་དག་ལས་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་འདི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ སྟོན་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལ་ཚིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གང་ལས་ཤེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་ པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་གང་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཚིག་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་དག་མ་ རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ངེས་པར་སྐྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་རྐྱེན་ནི་གང་ངེས་པར་སྐྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་ པར་སྐྱེད་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡང་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་མ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་འཐོབ་ཅིང་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ། །ཆགས་པ་པོས་ནི་ཆོས་མི་ཤེས། །ཞེས་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྲོས་པ་པོ་དང་རྨོངས་པ་ཆོས་མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རེག་པ་ཡང་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཟག་པ་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་ པ་ནི་ཟག་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཟག་པ་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་རང་གི་བསམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྨོངས་པ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒྲིབ་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྨོངས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྔར་གླེངས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་རིགས་གཅིག་ལས་གཅིག་འབྱུང་བ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་སྨོས་སོ།

如同对您所说的缘起差别将要解说那样，为了解说无明等差别而说无明等是缘起。因此这个法数是缘起所思，如是广说。文字也如处所而安立，如是所说。
为显示其略说与广说，即是所谓显示与解说之义。有些人认为已生与将生有不同意义，即是阿毗达磨论师们。
从彼等中也已遮除，如是广说云何？为此显示是分别法性故而说。从此缘起差别乃至缘起法差别显示，即是显示彼缘起是分别法性，因为于彼差别中解说彼自性之差别故。
言词从何言词而生？从'何为缘起法？从无明乃至老死所说'之中，言词生起即是'若无明亦是缘起'等广说。
从有因有缘有依之法数中如何？比丘们，无明亦是有因有缘有等起。比丘们，无明之因是何？缘是何？等起是何？无明之因是非理作意，缘亦是非理作意，等起亦是非理作意。
大腹经中说五盖亦是，其中五盖以获得并安住无明自性故而修行，以其相续随住之义故。五盖即是贪欲、害心、掉举、恶作、昏沉、睡眠与疑。
从第三偈颂者，即是对贪、嗔、痴三者之三偈。贪著者不知法，如是广说，同样嗔者与愚者不知法。
触也显示是共同缘，即是以行蕴之缘性门中亦摄于行蕴中。
无明生起故漏生起者，因无明属于漏中，故说无明生起故漏生起。
唯依无明而生无明者，是论师显示自己的见解。
唯从愚痴生起故者，即是非理作意、障碍、邪见、贪著等生起故之意，非理作意等非无愚痴而生。因此不从非理作意等生。
若如是者，前引经典如何解释？为此说由自类一从一生起时，由非理作意等增长。

།དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་རྒྱས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྤང་དཀའ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མ་རིག་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྒྱས་པ་ན་ཤིན་ཏུ་སྤང་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ལྷག་པར་རྒྱས་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གགས་བྱས་ཏེ་གཉེན་པོ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་ས་བོན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྤང་དཀའ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་ན་ས་བོན་རྒྱས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྤང་དཀའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་མདོ་སྡེ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འཆད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་གཞན་ བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འོ་ན་མདོ་སྡེ་འདིར་དེའི་རྐྱེན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཞེས་རྒོལ་བ་འདི་བཟློག་པར་འགྱུར་བ་གང་ནས་བསྟན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་བརྩམ་པར་བྱ་ཡང་ན་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་དོན་ དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་འཕེན་པ་དང་གང་གི་ཕྱིར་དང་གང་གི་དེ་འབྱུང་བ་དང་དེ་ཡང་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་བསྟན་པ་དགོས་པ་ མེད་དེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནས་དེའི་དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ཕྱིས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དགོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་རང་གི་རིགས་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རིག་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པ་ འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་རང་གི་རིགས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རིགས་མི་མཐུན་པ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལས་སྔ་རོལ་དུ་ཡན་ལག་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ནི་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་རྐྱེན་ཡོད་ན་ཞེས་བསམས་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཐུག་པ་ མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱོན་དེ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ལན་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཡན་ལག་ལྷག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལེན་པའི་ནང་དུ་དེ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཅི་ཞེ་ན། ཡན་ལག་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་དང་སྒོ་ང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱ་ལས་སྒོ་ང་སྒོ་ང་ལས་བྱ་ཡང་བྱ་ལས་སྒོ་ང་ཡང་སྒོ་ང་ལས་བྱ་ཡིན་པས་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཡན་ལག་ལྷག་པ་དང་ཐུག་པ་མེད་པའི ཉེས་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ།

因此说种子增长更难以断除。如同不如理作意、障碍、邪见、贪欲等生起时，无明的种子就会增长。当增长时就非常难以断除，如此则会更加增长。
或者由于不如理作意等的生起，阻碍了无明对治的生起，无对治的无明种子就会极度增长。越是增长就越难断除，因此说种子增长更难以断除。
如是说那也是它的缘，这是指不如理作意等的结语。'那么在此经中'是指将要解释的内容。'对此还需说明其他'是指显示无穷尽。
那么此经中为何不说它的缘？对此质疑从何处遮遣呢？是否应开始宣说生起次第，或是没有宣说生起次第。
'为何宣说十二支'是在解释。为什么呢？由何所引、为何而有、从何生起以及其过患为何，这些都是十二支所说明的，因此不需要说明无明的缘，因为仅由十二支已经说明了其义。
'这将在后面说明'是指根据需要而说。'虽然无明的缘是自类'是指无明的类是缘，如说'唯依无明而生无明'等广说。
此处不欲说诸支的自类缘，那么是什么呢？显示异类是缘。若不如此，则名色也应说是名色的缘，六处也应说是六处的缘。
'轮回将有始'是指在无明之前没有其他支。'支分将增多'是考虑到若无明有缘的情况。'彼等将无穷'是指那些支分。
若不如此，由于未说彼之缘，轮回有始的过失将仍然存在。答复是：如前所说，其他经中说不如理作意是无明的缘，由此显示轮回无始。
支分也不会增多，因为它包含在取支中。关于不如理作意，应理解为不会有支分增多的过失。
也不会无穷尽，因为二者互为缘，如鸡与蛋。譬如从鸡生蛋从蛋生鸡，鸡复生蛋蛋复生鸡，由于互为缘故，既无有始也无支分增多和无穷尽的过失。

།དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་དགོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་ངེས་པར་སྐྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་སོ། །བསྒོས་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བསྒོས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་མ་རིག་པ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྨོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཡན་ལག་ཀུན་གཞན་ལས་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གསུངས་པས་མདོ་སྡེ་འདིར་དེའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཀུན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་གསུངས་ལ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་དག་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ནི་དགེ་སློང་དག་ཆོས་རྣམས་བསྩོགས་པ་དང་འགྲིབ་པ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དེ་བསོད་ནམས་འདུ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་དེ་བསོད་ནམས་འདུ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་ནི་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་མི་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་ཡིན་ པར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །ཆོས་མངོན་པར་སྨོས་པ་ནི་མདོ་སྡེའི་ལུགས་ཀྱིས་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཨུཏྤ་ལའི་རྐྱེན་རྩ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་རྐྱེན་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དགོས་པའི་དབང་གི་ཕྱིར་རམ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདག་གིས་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ལ་གང་ནས་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་བརྩམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལ་རྒོལ་བ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་ཡན་ལག་ལྷག་པ་དང་དེ་དག་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ལ་གང་ནས་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་ནས་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་རྩོམ་ཞིང་གང་ནས་བརྟེན་ནས་བསྟན་པ་བརྩམས་པ་ཡོད་ན་དེའི་རྐྱེན་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་བ་འདི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལ་རྒོལ་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་དོན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལ་རྒོལ་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

如何了知这二者互为缘？为此广说'思维所需'等。如是从具有因、具有缘、具有必生的法门中说。'所教导的作意是从愚痴所生'，其中'所教导'一词表示非如理作意，因为是染污所教导。'从愚痴所生'一词表示无明是其缘，因为从愚痴所生即是从愚痴所生。
'如是一切支分他处说为缘'等广说，是说如果因为在其他经中说无明之缘，而此经中不应说其缘，那么行、识等一切支分在其他经中说为缘起及缘起法，在其他经中也说它们是缘，如广说'诸比丘，当说诸法积集及衰减'等。
'无明缘故造作福行，无明缘故造作非福及不动行'等，以及'若造作福行，则其识随福而行'等广说。
'爱与无明二者依阿毗达磨宗归摄于取中'是什么意思？这是与'不应说'相连。如此则成为十支缘起，因为阿毗达磨中说一切随眠及烦恼皆是取。提到阿毗达磨是因为依经部宗，欲及贪爱出现为取。
'譬如虽说莲花之缘为根'等广说，是表明不因未说而无明无缘，虽有但因为有必要或无必要而不说。因此说'我已了知'，是说于彼亦须说他缘，应从何处依止而说生起次第。
由此对'因未说无明之缘而成轮回有始，支分过多及无穷'等诤论无有立足之处。如何？因为于彼亦须说他缘，应从何处依止而说生起次第，若有从何处依止而开始说，则因未说其缘而成轮回有始的诤论将被遮破，因此由此亦无诤论立足之处。
为何说十二支等广说，由此亦无诤论立足之处。

།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་རང་གི་རིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྒྱས་པར་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒ་ཤིའི་འོག་ཏུ་ཡན་ལག་གཞན་མ་བརྗོད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ནས་རྒ་ཤིའི་འོག་ཏུ་ཡན་ལག་གཞན་བསྟན་ནས་ཡན་ལག་གཞན་མ་བརྗོད་ཀྱང་ཡན་ལག་གཞན་མི་བརྗོད་པ་འདི་ལ་རྒོལ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒ་ཤིའི་འོག་ཏུ་ཡན་ལག་གཞན་མ་བརྗོད་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། གང་གི་དོན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒ་ཤིའི་འོག་ཏུ་ཡན་ལག་གཞན་མ་སྨོས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པར་ ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་རེག་པའི་ཚེ་བསྟན་ཅེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་བསྟན་པས་ཀྱང་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་མདོ་སྡེ་འདིར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཚོར་བ་བསྟན་པས་མ་རིག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་འདི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་མི་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ཙམ་དུ་རིགས་པར་དཀྲི་ནུས་པའི་བར་དུ་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་མ་རིག་པ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ལས་རྐྱེན་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མདོ་སྡེ་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་དངོས་པོ་ རྒྱུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ལས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པའོ། །ལས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་དང་ལེན་པ་ལས་སྲིད་པའོ། །ལས་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་སྐྱེ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །དངོས་པོ་ལས་ དངོས་པོ་སྐྱེ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་མིང་དང་གཟུགས་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་སྟེ་ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དངོས་པོ་ཡིན་པའམ། དངོས་པོ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒ་ཤི་ལས་དངོས་པོ་འམ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལ་བརྒལ་དུ་མེད་དོ། །མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་མའི་རྣམ་པ་འདི་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགོག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་འགོག་པ་ལ་ནི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་དང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་འགོག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཉིད་ལ་རིགས་སྲོག་ཆགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྲོགས་ཆགས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པ་འགོག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་སྲོག་ཆགས་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་འདྲ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདི་ནི་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ ནོ།།འདྲ་བ་གཞན་ཉིད་ལ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་གཞོན་ནུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ཉེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所说的'无明缘是自类'这一广说，也是由于在老死之后未说其他支分。怎么说呢？从老死之后显示其他支分，虽然未说其他支分，对于这个不说其他支分的说法也能遮止诤论，而且不会导致轮回有终点的过失。因此，由此也未在老死之后说其他支分，如是广说。
又复，由此也如是广说，为何说十二支分的道理，即使由此在老死之后未说其他支分，也不会导致轮回有终点的过失，因为十二支分的熏习已经圆满。
如何在触时显示呢？因为说依于名色而生起从愚痴所生的熏习作意。由说受也显示无明，如是广说，在此经中说'受缘有'，无明不存在的受不是有的缘，如阿罗汉。如是，此处由说受而显示无明。
此说：与触俱生的非如理作意是与受俱生的无明的因。无明触即是与无明相应，称为无明触。从此所生即是从无明触所生。其他经中所说的那些，在此处也都不应省略。
迦湿弥罗毗婆沙师们认为，就理论所能推及的范围而言，虽然未说无明和老死二者的缘，但不会导致轮回有始终的过失，因为此经中显示烦恼、业和事物为因。
如何从烦恼生烦恼呢？从爱生爱和取。业也生起：从无明生行，从取生有。从业也生事物：从行生识和从有生生。从事物生事物：从识生名色，从名色生六处等，生和老死的烦恼也从事物生：从受生爱。
如是，应知无明的因是烦恼和事物，或是事物。从老死生事物或烦恼。因此，对此无可诤论。
若问何为无明，此'非'的形式是遮止'非明即是无明'的异门。所谓异门是为了遮除非异门，因为不是异义。
对于遮止有的情况，如说'非执取'和'非事物'，是确定遮止执取和事物的存在，即是说执取不存在、事物不存在。
若说'其他性质上非有情'，此处并非确定遮止有情的种类存在，那么是什么呢？是确定执取异于有情的事物。此处虽有相似，但这并非亲近。
对于其他相似之处，如说'非婆罗门'、'非童子'，是因为是亲近的相似。

།སྨད་པའི་དོན་ལ་ནི་ཆུང་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཆུང་མ་དང་འདྲ་བ་གཞན་དང་བུ་དང་འདྲ་བ་གཞན་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྨད་པའི་ཆུང་ མ་ཉིད་ལ་ཆུང་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ།སྨད་པའི་བུ་ལ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉུང་བའི་དོན་ལ་ཚོད་མ་ལན་ཚྭ་མེད་པ་དང་། གཞོན་ནུ་མ་ལྟོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེས་འགའ་ཞིག་ལན་ཚྭ་མེད་པའི་ཚོད་མ་ཞེས་བྱས་ན་འདི་ཡང་ཡོད་པ་འགོག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཉུང་བའི་ དོན་ལ་ཡང་དེ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།བྲལ་བའི་དོན་ལ་ནི་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་དང་། ཆུ་མེད་པའི་དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཉུང་བ་ཡང་དགེ་སློང་མེད་དོ། །ཆུ་ཉུང་བ་ལ་ཡང་ཆུ་མེད་དོ་ཞེས་ཉུང་བའི་དོན་ལ་ཡང་འདི་མཐོང་སྟེ། འདོད་མོད་ཀྱི་བྲལ་བའི་དོན་ལ་ཡང་མཐོང་བ་ ཡིན་ནོ།གཉེན་པོའི་དོན་ལ་ནི་བསོད་ནམས་མེད་པ་དང་། གྲགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་གྲགས་པ་གཉིས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་ལ་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་དང་འགལ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་ རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་དོན་དུ་བྱས་ནས་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པའོ།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་འགག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན། རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་ནི་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ།།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ ངོ་།།སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལ་སྦྱར་བའི་དོན་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་ལས་ནི་འདའ་བའི་དོན་གྱིས་འཆིང་བའོ། །ཕྲ་མོར་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ཕྲ་རྒྱས་སོ། །དེ་དག་ནི་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ན་ཅི་ཞེ་ ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་ཡང་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་རེ་ཞིག་འདོད་མ་ཆགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་མ་ཆགས་པ་རྣམ པར་རྟོག་པའོ།།དམིགས་པ་ཙམ་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དཔེར་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་ བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་རྙེད་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྙེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སོ། །རྙེད་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་རྙེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ།

关于贬义的含义，所谓'非妻'和'非子'，这里并不是确定为与妻子相似的他人和与儿子相似的他人，而是说被贬低的妻子称为'非妻'，被贬低的儿子称为'非子'。
关于少的含义，如说'无盐的菜'和'无食的少女'，有时说'无盐的菜'是否定存在，但在表示少的意义上也可以见到这种用法。
关于离开的含义，如说'无比丘的住处'和'无水的荒野'，比丘少也说'无比丘'，水少也说'无水'，这不仅见于表示少的意义上，也见于表示离开的意义上。
关于对治的含义，如说'无福德'和'无名声'，是指福德和名声两者的相违方面的意义，与某一方面相违称为相违方面。
所谓'无实法不应成为诸行生起的增上缘'，是为了说明无明缘行而说的。
如果说'由无明灭故行灭'中的灭是指无明成为完全的无实法，这是不合理的。从相反方面来说，仅仅是无明识也不应成为无实法。
其他经中说是结缚等，如果仅仅是无明识，这也是不合理的。等字包括随眠、缠等。
由于与各种苦相应的意义故为结。由于超越三界的意义故为缚。由于细微相随的意义故为随眠。如果这些仅仅是无明识，则不合理。
如果仅仅是无明识，则非理作意作为因也不合理。为什么呢？因为无实法没有因，因为有为法是刹那性的，也因为无实法是无我的。由此也否定了先前无。
所说'无实法不应成为诸行生起的增上缘'，首先，无贪如何能成为世间法烦恼的缘？如是广说。
所谓'是彼分别'，是指无贪的分别。
说'仅是所缘'是遮遣其为生起之缘的实法。如果这是分别和生起之缘，则通过间接方式也会成为烦恼之缘，就像无为法仅是意识的所缘而非生起之缘一样。
所谓'由彼分别，求得者成烦恼'，是从未得的分别而来。'求得者'是指具有对得到的贪著。这些是对得到的分别作了区分。

། མ་རིག་པ་ཡང་རྨོངས་པ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བསྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་སྐྱོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྨོངས་པ་ནི་རིག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡིན་ན་རྨོངས་པ་མེད་པ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཅི་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ནམ། རྨོངས་པ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་མི་འདོད པ་སྟེ་རྨོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མ་རྨོངས་པ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ན་དེ་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉི་ག་ཅི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་གཉེན་པོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་གང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །སྔ་ན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་མི་འཐད་དོ། །སྲོག་ཆགས་མ་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ། རིག་པ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིག་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐལ་བར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད ཡིན་པར་འདོད་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་རིག་པ་ཡིན་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་ཀྱང་ལྡོག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དེ་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་ པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཞོན་ནུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་དང་འདྲ་བ་ཆོས་གཞན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དགེ་བའི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ལ། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་རིག་པ་ དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱ་ཞིག་ལ་ཤེས་རབ་ཡོད་ལ། རིག་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ཆོས་འདྲ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་མ་ རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གཅིག་ཁོ་ནར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ཡང་། དེ་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཡིན་པར་འགྱུར། རིག་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་བདག་པོ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པའི་རིག་པ་ཡང་ཆུང་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྨད་པའི་རིག་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

在其他经典中说无明也是愚痴，这也是另一种过失。如果愚痴仅仅是无知的事物，那么无愚痴是否就是具有了知性质的仅仅是无愚痴的事物?不是仅仅无愚痴，因为无愚痴是智慧的本性，所以是了知。
如果无愚痴是了知的性质，是愚痴的对治，那么这两者都不是无实体的了知。如果问这两者是什么，就是无实体和对治。为什么呢？因此说'无实体是无生的缘故'。
如此，唯有具有生的才是无实体，而无实体不是。贪等的对治也是道的实体，而不是无实体。无实体也有两种：本无和灭后无。其中灭后无在具有生的诸法中是现量成立的。即使是具有生，也是生的对治，如同贪等的道一样。本无既不具有生。
如此，首先具无执著性和具无实体性不应该是无明。如同非有情和非色法一样，凡是异于了知的也都是无明。为什么呢？因为会有眼等过失的缘故，因为眼、耳、鼻等那些也异于了知。
如果问及于眼等有何过失，就有趣入和还灭的过失。如果首先承认眼等是无明的性质，就会有恒常存在的过失，因为阿罗汉也有彼故。如果眼等的性质是无明，因为眼等是无覆无记的缘故，即使未断无明也会有还灭的过失。
贪等也将成为眼等的性质，因为是无明的性质故。如果眼等也是贪等的性质，那么就会有恒常存在的过失依然如是存在，因为阿罗汉也有彼故。
其他与了知相似的法，如同非婆罗门和非年轻人一样不是无明，因为彼不存在。这是说因为与了知相似的其他法不存在的意思。
即使有某些善慧，而非了知，那么它将与了知相似，但那也是不存在的。假使有慧而与了知相似，那也是不存在的。如果认为与非烦恼性的慧法相似，那么非烦恼性无记慧体也将成为无明。
如果问有何过失，将有阿罗汉也具有的过失，因为他具有彼故。在此如果要说唯一烦恼性是无明，那么它怎么会是非烦恼性无记慧体呢？了知也不会对烦恼性起主导作用。
劣等了知也如同非妻子和非儿子一样不是无明。为什么呢？因为说'彼不存在'，意思是说因为劣等了知不存在。

།གལ་ཏེ་རིག་པ་འགའ་ཞིག ཡོད་ལ་སྨད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་རུང་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུང་མ་ཡོད་ལ་སྨད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆུང་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་རུང་ན་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྨད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་པོ་བྱེད་པར་འཐད་ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཙམ་རིག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཅི་ཉེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཅི་ཉེས་ ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དང་། ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཉེས་ཤེ་ན་དེའི་ ཕྱིར་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།སྨད་པའི་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ན་སྨད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །དེ་ནི་ལྟ་བ་ ཡིན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་འོ།།དེ་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ན་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་གང་འགྲོགས་ པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྐྱོན་གཞན་འདི་ཡོད་དེ་མི་དགེ་བའི་ལྟ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྨོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ ཡིན་ལ་རྨོངས་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་རབ་དང་མ་རིག་པ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་མཉམ་པ་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་ཆུང་བ་ཡང་ལན་ཚྭ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་རིག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་མ་རྫོགས་པའི་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏེ་རེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མ་རིག་པས་བྱས་པའི་ཡང་སྲིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་རིག་པ་ཆུང་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ནི་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་དང་ཆུ་མེད་པའི་དགོན་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ཏ་རེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果有某种智慧是应当被呵斥的，那么就可以安立它为无明，就像说'有妻子而应当被呵斥，所以不是妻子'这样的说法是合理的，但这种情况并不存在。
如果说由于善法有漏而应当被呵斥，那么因为它是纯善的，怎么能成为烦恼的主体呢？而且阿罗汉也有这种善法，这样就会成为具有烦恼的过失。
如果仅仅因为安立智慧本身为明而说具烦恼的智慧体性也成为无明的话，有什么过失呢？这是在问如果是这样会有什么过失的意思。因此说具烦恼的见解会成为无明。
《缘起初分别广释》第三品：'有什么过失呢'是说这样会有什么结果的意思。因此就不应该说'各别无明随眠'和'见随眠'了。所以说如果与其他烦恼相应的智慧成为无明。
如果问有什么过失，就说这样就没有不杂染的无明了。如果说被呵斥的智慧是无明，那么既然是被呵斥的，怎么会不是具烦恼的呢？
这有两种：一是见的自性，二是与其他烦恼相应。这是说它或者是见，或者与贪等其他烦恼相应。
其中见的自性是见随眠。与其他烦恼相应的是无明随眠，如果不杂染的无明不与任何烦恼相应，那就不成为无明了，因为没有无明的特征。
还有另外的过失，不善的邪见等也将不与不善根痴相应。见也是智慧，痴也是与其他烦恼相应的，因为说是智慧和无明。
两个智慧体性也不能相应，因为体性相同的缘故。智慧微小也如同无盐等一样是无明。为什么呢？
因此逆次第第八等为现证预流果而趣入的无漏智慧，未圆满的智慧也将成为无明。如果这样的话有什么过失呢？
将如同凡夫一样成为具烦恼的，因为有无明，圣者们也将有引发后有，但是由无明所造的后有是不存在的，因为是无明烦恼的对治。
如果说凡夫们的有漏善法也不是因为智慧微小，那就不是智慧了，因为它完全是具烦恼等的缘故。
离开智慧的也如同无比丘处和无水荒野一样不是无明，否则未生智慧的因——凡夫相续中的眼等一切都将成为无明。如果这样的话就会有无清净分的过失，因为具有无明特征的眼等诸法恒常相续的缘故。

།ཇི་སྐད་དུ་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད པའི་ཕྱིར་དང་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དགེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་ལ་སྐབས་འཚོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདིར་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བཤད་དོ། །རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ལྷག་མ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ལ་བསོད་ནམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གྲགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལ་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཆོས་གཞན་ལ་མ་རིག པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་རྨོངས་པ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཟག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།རིག་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ ཏུ་མི་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།མུན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཆགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེ་སྡང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ནི་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དགྲ་ཟླ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ངོ་བོ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དེའི་འོ། །དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་བྱམས་པའི་རྣམ་པའི་སེམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།བྱམས་པའི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་བདག་གིར་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་ན་དེར་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་སོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ ནི་དེ་གཉིས་ཏེ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་གཉིས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་གཉིས་ལའོ། །དེ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པའི་སེམས་དེ་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་དང་ཞེ་ སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་གཉིས་ཡིན་ལ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏོ།།རེ་ཞིག་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྔར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་ངེས་པར་བྱ་བ་སུ་ཞིག་ ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་གཟུགས་དང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如说由于使心烦恼、由于是障碍、由于与善不相应、由于寻求善法之机会、由于未断除，此处称为随眠。应知其他与明相违之法即是无明，如同'非福德'和'非名声'等，由此余者成立。如同与福德相违之其他法称为'非福德'，与名声相违者称为'非名声'，如是与明相违之其他法称为'无明'。
虽然一切不善法都被认为是与善法生起不相应，然而唯独无明被说为是相违品，因为它是彼等之前行。如说'唯由愚痴而生'，同样也说'由无明生起而有漏生起'。
明是由于对所知的自相与共相之相无颠倒而如实见到的明显状态。就近取相违品而言，完全不见之相即是无明，因为是黑暗之相。因此，它被确立为明的相违品。如同贪的相违品是无贪，嗔的相违品是无嗔，就近而言相违品是生起之相的对立面。
若问其本质是什么，即是指无明的本质。因此，首先慈心相中无贪的自性是什么？不净相中无嗔的自性又是什么？慈心相是心对众生执为己有，于此无法确定无贪的自性。以不净相遍舍时，于此无法确定无嗔的自性。
这两者即贪与嗔的相违品特征并非不存在，此中'这两者'指无贪与无嗔二者。'这两者'指慈心与不净相之心二者，因为是贪与嗔相违品的特征。贪与嗔相违品的这两种特征，依次是无贪与无嗔二者的随顺品特征即贪与嗔。贪与嗔的对治即是无贪与无嗔二者，而贪与嗔二者则示为相违品。
首先，对治是否即是相违品？有相违品而非对治者，即是烦恼法。相违品的特征前已说明，就近而言，生起之相是相违品。
谁能确定眼等诸根清净的自性？这是说除了境色清净的自性外，其他清净的自性是不成立的。

།མཐོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་། རོ་མྱོང་བ་དང་རེག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་དེ་ཡོད་པར་ངེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ དག་གི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་གཉིད་ལོག་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་སྨྲས་པ་ དབང་པོ་ལྔ་ནི་འཇུག་ཅིང་ཡིད་རང་དབང་མེད་པར་འཇུག་པ་ནི་གཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་འཛིན་མི་ནུས་པར་སེམས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །གཙོར་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་རིག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བར་སོང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཉེ་ན་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འབྲས་བུའི་རྒྱུར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆེད་དུ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ཚད་མ་ལ་ངེས་ པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ།།རིག་པས་དཔྱོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྲོག་ཡིན་ནོ། །རྩ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བ་གླང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་གཙོར་དགོངས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་རིག་པ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིར་ངེས་པའི་ཚིག་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྲོ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་གྱུར་པས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྲོ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །གཏན་ཚིགས་དེས་ན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །རིག་པར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། དེས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཟག་པ་མེད པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་གྱུར་པ་དེ་འགྲོ་ཞིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ཀྱང་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་པའི་མདོ་དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མདོ་དེ་ལས་ནི་གང་གནས་ བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་གསུངས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།།དེ་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁམས་ནི་རིག་པ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རིག་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་རིག་པ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་ཤེས་ པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ་ འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

'从见等作用'是指从见、闻、嗅、尝、触等作用确定其存在，即明显具有眼、耳等感官，这是词义。由于盲人等无有见等作用，以及从身心状态的差别也应确定睡眠时的存在。
此处有人说：'五根活动而意根无自主活动即是睡眠。'有人说：'不能持身而摄心即是睡眠。'
'主要是出世间智慧'是指由于它是无漏等持，故称为胜义智。也是趋向解脱，即已断除极重烦恼。'与彼相顺'是指因为是其因，这是词义，即说是果之因。'为彼所作'是指为出世间智慧所作，这是词义。
'彼遍修习'是指成为获得出世间智慧方便的闻所生等慧称为智，这是果名施设于因。对彼等相说明：对可信言教量生起定解是闻所生慧；从理智观察所生是思所生慧；从等持所生是修所生慧。'所生'是指为因，如说'从食所生是命'，'从草所生是牛'等。
长老舍利子所说经中广说等，是此处主要意趣的开示。'如实了知'等广说，是受、知、识等异名。'如实'是不颠倒义。
彼亦显示是出世间智慧及从彼所得，彼等亦是如实了知，此处应知是决定语的成立方式。'由此趋向解脱'是指由出世间智慧及彼遍修习而渐次趋向解脱、获得涅槃。
由此因故称为智，'语源'是智的决定语。若问'为智耶'，则与'趋向'相连，由彼无漏智慧遍修习趋向、获得的因故亦称为智。'如何合理'是指如何可能、如何所说。
长老舍利子所说经中亦广说等，即彼经中长老舍利子所说'遍知遍知'等广说。由彼是了知义故，智界即是智与识，由此是智故称为智，显示词源解释的异名。何以故？说'遍知'极为周知故。
'无有余作用而显示作者如何合理'等广说，是指除智慧外无有余作用而说'能遍知'等显示作者如何合理，如是刹那中无有能遍知的其他作者。

།ཇི་ལྟར་མི་རིགས་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ལྷག་མའི་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཚོས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཚོས་ཟིན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོའི་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འདི་ཉིད་གཙུག་ལག་ལས་སྒྲས་ཅི་ཆད་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་འདི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ལྷག་མའི་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྗོད་པར་བྱེད། འོན་ཏེ་གཙུག་ལག་རང་བཟོ་སྟེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལྷག་ མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཡང་ཚད་མར་བྱེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡིན།འོན་ཏེ་འདི་གཙུག་ལག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་འདི་ལ་བརྗོད་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པས་གཞག་གོ། །ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་གཞན་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་འདི་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒོལ་བ་པོ་ཡང་དངོས་པོ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཞན་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྟོན་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་སྟོན་པ་དེ་ལ་ལས་དང་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱི་བློས་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ལས་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་དེ་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་ན་དེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འདིའི་ངེས་ཚིག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གང་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་གང་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ལས་སྟོན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་འདི་ན་སྒྲོན་མ་ནི་སྒྲོན་མའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མུན་པ་འཇོམས་པའི་ཡུལ་དེ་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།གང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་ལས་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་།མི་མཐོང་བ་དང་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། ། རྒྱས་པ་སྨོས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་བརྩམས་ནས་མུན་པའི་རྣམ་པའི་བར་དུ་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། གཉི་ག་དང་ནང་དང་། ཕྱི་དང་གཉི་ག་དང་། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། གཉི་ག དང་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་།དགེ་འདུན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་རྒྱུ་དང་། ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་ནི་མ་རིག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།




如果说'为什么不合理'，因此说'这样就看不到剩余的作用'的话，在世间上，除了染色的作业之外，对已染好的物品是看不到作者的作用的。
难道没有看到在论典中说'在两种声音之后应当修习'这样的运用吗？为什么要说'这样就看不到剩余的作用'这样的话？
如果说论典是自创而非权威，那么声明论中所说的剩余部分也是权威，为什么是权威呢？如果说这不是论典的话，对此有很多可说的，但因过于延伸就此打住。
即使没有其他作用，也有'从种子产生苗芽'这样表示作者的说法。
论辩者也只是事物而已，即使允许在没有其他作业的情况下表示作者，那么为什么在表示业的时候，在没有作业的情况下如实了知色法时，既没有作业也没有与业相关的作者表示呢？就像你自己的想法认为'从种子产生苗芽'这样的说法与业无关一样。
因此说明业是为了显示智慧的对境。
如何呢？广说为'智慧所生起的对境'。如果不是这样的话，就无法显示智慧的对境了。
当它显现生起时，就只是显现为具有作业的样子。如所显现般了知，因此称为'明了'，这就是词源解释。
或者，广说'相违品'是指在色等境中，相违品明了的相违品无明，能摧毁它、能破坏它的对境，称为'能了别'。
如此，即使有作业，也有表示业，这就是所要说明的。例如，就像说'灯能照亮灯的相违品黑暗所摧毁的对境'一样。
'彼等'是指前面所说的，即从这个那个经中所说的，比如从《大腹经》中广说五蕴后，说'对这五取蕴不如实知、不见、不现证'等。
同样，广说六处后，说'对这六处不如实知、不见、不现证'等。
所说的'广'是指从前际开始直到黑暗的形态为止，显示所有经文段落。
'前际等是所缘'是指前际、后际、二者、内、外、二者、业与异熟、二者、佛法僧、苦集灭道、因、正生起、善不善、有罪无罪、应亲近不应亲近、劣胜、黑白、具分别的缘起、六触处等都是无明的所缘。

།མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མི རྟོགས་པ་དང་།རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་གཉིས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ནི་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་མ་ བྱུང་བ་ཞིག་གམ།ཇི་ལྟ་བུར་བདག་བྱུང་བ་ཡིན། ཇི་ལྟར་བདག་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱེ་བ་མེད་པར་རྨོངས་པ་འཇུག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་རྨོངས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཇི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྐྱེས་བུ་འདི་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་དེ་ ལྟར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ནང་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བར་བསམས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཕྱི་མིའི་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་མི་ཤེས་པ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི་འདི་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་དམིགས ནས་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གཉི་ག་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་གཉི་ག་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་རྨོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དམ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་གཉི་ག་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཁོ་ནར་ བདག་མེད་པ་ཡིན་པར་མ་རྟོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ལས་མི་ཤེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ ཚོམ་ཟ་བ་དང་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་བསོད་ནམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ལ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བསོད་ནམས་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུར་གྱུར་ པ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་མེར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕྱུགས་གསོད་པ་དང་མེར་འཇུག་པ་ལ། སོགས་པ་ལ་བསོད་ནམས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'无知等是异名'是指：无知、不见、不现证、愚痴、遍愚痴、无明、黑暗等形态。
其中，关于与前际后际二者相疑相应的无明，经中说道：'我于过去时是否存在？抑或不存在？我是如何存在的？我以何种方式存在？'以及'我于未来时是否将会存在？抑或将不存在？'由于有此等疑惑，故称为相疑相应。
所谓'无差别愚痴趣入'是指：不仅对前际后际无所行持，而是直接趣入轮回的愚痴无知，这表明是不相杂的无明。
认为'前际不存在，后际不存在，仅有现前根境中的这些众生而已'，如此思维的无知，表明是与邪见相应的无明。
内无知是指：对自相续作众生想的无知，表明是与萨迦耶见相应的无明。
如经中广说的'外无知'，表明唯是瑜伽行派所说的与萨迦耶见相应的无明。
迦湿弥罗毗婆沙师们则说：'这不是见，而是什么呢？是错误的认知。唯有缘自相续而起的众生见才是萨迦耶见。'
二俱无知是指：'对自他二者相续无差别愚痴'，即不是对自相续或他相续执为我，而是对自他二者相续无差别地不了知无我性的无知，表明是不相杂的无明。
业无知是指：'对福与非福的存在起疑惑和诽谤'。其中，对福与非福存在起疑惑的无知，表明是与疑相应的无明。
认为'福德不存在，非福也不存在'而诽谤者的无知，是与邪见相应的无明。
对福德认知为非福者的无知，是与戒禁取见相应以及与邪见相应的无明。
如何理解呢？若认为福德是不悦意果报之因即非福，则是与戒禁取见相应；若认为福德完全不是悦意果报之因，则是与邪见相应。
如何会将福德认知为非福呢？为此说道'如杀牲畜、投火等'，因为他们将杀牲畜、投火等视为福德。

།དེ་བས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསོད་ནམས་ལ་བསོད་ནམས་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་ན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བསོད་ ནམས་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྐུར་པ་འདེབས་པའམ། ལྟ་བ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་ པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ ཤེས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་རྣམས་ནི་རང་བྱུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་དག་བརྗོད་ཅིང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷའི་ལུས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པ་ དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཡང་གཉི་ག་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡང་རྨོངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་གཞན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པར་ སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གཉི་གར་མི་ཤེས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པས་གཉི་གར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་མི་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རབ་ ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་།རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འགོག་པ་དང་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ལམ་དང་རིག་པ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོང་དུ་མ་ ཆུད་པའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་འམ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

因此，为了从此转变，对于福德认为是福德，对非福德也认为是福德的那些人的无知，也是与执著戒禁取见相应，与邪见相应的无明。如果像能产生可意果报的福德那样，对非福德作如是思维，则是与戒禁取见相应。
若是像福德那样，认为非福德不会产生不可意的果报，则是与邪见相应。因为颠倒诽谤因果，或者见解也是邪见，所以这也是与邪见相应，如是显示。
广说'不知异熟'这一点也显示为是与疑相应和与邪见相应。广说'于非异熟也'这一点也显示为是裸行派的与邪见相应的无明，因为诽谤士用因的缘故。他们说一切都是往昔所作的因所致。因为颠倒见因果也是邪见的缘故。
广说'于异熟认为是非异熟'这一点也唯是与邪见相应，因为诽谤异熟和因的缘故。有些人说诸天是自然生的，因为是颠倒见因果的缘故，因为对天身是异熟这一点认为是非异熟的缘故。
广说'不知二者'中，'二者'是指业和异熟。显示认为自在天等是众生的作者的那些人的无知，是与执著戒禁取见相应的无明，因为见非因为因的缘故。虽然这只是对一者的无知，但显示为二者，因为此也迷惑于异熟，因为执想其因是他者的缘故。
说'无因论者的也是'是指那些说无因的人也是不知二者的与邪见相应的无明，如是显示。凡是诽谤因的，由于不知异熟因是往昔的，所以是不知二者，如是显示。
关于广说'不知佛等'，'不了解'是显示为不共无明。'怀疑'是与疑相应。'邪见'是与邪见相应。
同样，关于'若闻苦等的苦等相'中，苦谛的相是无常、苦、空、无我。集谛的相是集、因、生、缘的相。灭谛的相是灭、寂、妙、出的相。道谛的相是道、理、行、出离的相。'如前'是指如前所说的不了解、怀疑或诽谤。

།རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པའི་བར་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་ ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་སྟོབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལམ་མོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་། གཡེང་བ་དང་མ་དད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ལ གོམས་པའོ།།དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་སོ། །སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ལ་གོམས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ལ་མ་གོམས་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་མ་གོམས་པ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མི་ཤེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་ འོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མ་རིག་ པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རེ་ཞིག་པ་དང་གཏན་དུ་བ་སྟེ།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་དུས་རེ་ཞིག་ཅིག་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གནོད་ པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་གནོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨད་པའི་དོན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་མཁས་པས་བསྔགས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་ པ་ཡིན་ནོ།།མཁས་པ་སྨོས་པ་ནི་རྨོངས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་བསྔགས་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཕན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཕན་པ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་བསྟེན་པར་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

关于'从因和因所生起的诸法'等广泛所说的内容，所谓因和果的十二缘起支，即从无明等直至老死之间，这些支分对后支而言是因，对前支而言是果。对此，不了解、怀疑或诽谤都是不应该的。
关于菩提分及其对治和因的内容，菩提分及其对治和因是指：菩提分包括四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支和八正道。其对治是无明、懈怠、散乱、不信、失念、不正知，以及见断和修断的随眠。
菩提分法的因是：依止善知识、听闻正法、如理作意和前世串习。其中，依止善知识和听闻正法是他缘力，如理作意是内缘力，前世串习是因缘力。
其对治的因是：依止非善知识、听闻非正法、非理作意和前世未串习。其中，依止非善知识是增上缘，听闻非正法是所缘缘，非理作意是等无间缘，前世未串习是因缘。
对这些不了解就是前面所说的'不了解、怀疑或诽谤'。这些菩提分是善法，因为是为了安乐之义和能得可意果。所谓'为了安乐之义'是指无害之义。
怎样理解呢？因此说'能得可意果'，不可意果因有害而称为不乐。因为是无明的对治，分为暂时和永久：有漏善法的菩提分是暂时对治无明；或者说，有漏善法因能得可意果而是乐，因为无害。
无漏法因是无明的对治，能除害故是乐。以应受呵责义故称为有过。与此相反的无过是因为受智者赞叹的缘故。
提到'智者'是为了遮除愚痴颠倒者的赞叹。'应当修习'是指应当反复现前之义。为什么呢？因为有益，有益法应当反复现前故应当修习。
'能令满足'是指能令身心满足之义。如何理解呢？因此说'因具有轻安的差别'，这些能令身心满足。

།དཀར་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལྟ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཟག་པ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དྲི་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ་མི་བདེ་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། དེ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཁ་ན་མ་ཐོབ་དང་བཅས་པ་ནི་མི་མཁས་པས་བསྔགས་པའི་དོན་གྱིས་སམ། སྨད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། མི་ཕན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟེན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ པས་སོ།།ཚིམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནག་པོ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་ང་རྒྱལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་ལྕེ་དང་། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཏེ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བདག་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་།ཐོས་པ་དང་བསྣམས་པ་དང་། རོ་མྱངས་པ་དང་རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་དག་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པའི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་མི་ཤེས་པ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱེ། བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ་ཡང་ལམ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་ལམ་ཡིན་པར་མི་མོས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་མི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ཡང་སོ་སོའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'白'是指无垢的意思。如何理解呢？因为是无漏的缘故。如果问为什么是无漏，是因为诸漏如同心和心所的垢染。
相反的广说是什么呢？那些是不善的，是不安乐的意思，因为其果报是不悦意的，且是与智慧相违背的意思。有过失是指为愚者所赞叹的意思，或是被呵责的意思。
不应显示是指不应现前的意思，因为是无益的，所以不应亲近。不能令满足是指不能令身心满足的意思，因为具有非轻安的差别相。
'黑'是指有垢的意思，如何理解呢？因为是有漏的缘故。与违品相似的缘起是指那些菩提分本身具有违品。
如何理解呢？因为依止于圣者与非圣者等以及前世因缘而生起的缘故。
不能如实了知六触处，即是与慢相应的无明。其中六触处是指眼、耳、鼻、舌、身、意处，是生起之门的意思。
以出世间无我智缘于彼而如实了知，即是通过见、闻、嗅、尝、触、识等门而于彼等生起我见。因此无我智是如实了知，因为是其对治。
具有无常、苦相的无愿智并非不是如实了知，说'如实了知'是为了区别于世间的无我智。
正因如此才说'缘于彼的出世间'，那如实了知不是世间的。
若问不知道道和如实通达有何差别，即是说虽然如实通达也是道，也说明了对道的不知。因此如同外道一样不信解道是道，如是广说。
所谓趣入即是来去，是指前际和后际二者，即是广说不知前际。其中从前际到后际是来，从后际到前际是去。
所谓有情的趣入也是自他相续，因为是广说内的不知。
那也是前际后际来去相的有情事物的趣入。如是趣入也是为了出生各自业的异熟，因为是广说不知业。

།ལས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་ཕྱི་མའི་མཐའ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ མ་རིག་པའི་དམིགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ལོག་པའི་རྟེན་ནི་སྐྱབས་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་མི་ཤེས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ ཡིན་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་བདེན་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ་མཐའ་དག་མདོར་བསྡུ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱས་པར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་བྱས་ ནས་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ལ་ཡན་ལག་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མ་ནི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་པ་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཚོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྡོག་པའི་དོན་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདི་དག་ནི་མ་རིག་པ་ལྡོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཉིད་ ཀྱིས་དེ་དང་དེར་གསུངས་པ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེར་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་ནས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཚིག་གི་དོན་མི་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་ མ་རྟོགས་པ་དང་།རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བདག་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་བདུན་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡང་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་འགའ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་དག་གིས་ཀྱང་དེའི་དོན་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཚིག་གི་དོན་ཁ་ཅིག་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་རྣམས་དེའི་དོན་ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པའི་ཚེ་གཡེངས་པ་རྣམས་དེའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ནི་སྐྱོན་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ བརྗོད་ན་ནི་གཞན་དག་གིས་དཔྱད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་གཡེངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་གཡེངས་པ་རྣམས་ལ་ནུས་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའོ།

业由前际而成就后际，具足彼者则能成就现前果报。此是从趣入方面而说的无明所缘之差别，应当了知。
所谓还灭者，即如广说'依止'等，其中还灭之所依即是三皈依，也就是佛、法、僧。如所说'不知佛、不知法、不知僧'，因为如实通达的智慧也是依靠三宝而生。
所缘略说即是四谛，也就是苦等如实通达的所缘是苦等，因为总摄一切，略说时是依如实通达智慧而说'不知苦'等广说之故。
广说则是十二缘起支，这是将苦谛和集谛分别开来，说'不知因及从因所生之法'故。其中前支是因，后支是从因所生，如是说故。
资粮与障碍二者，即是菩提分法及其违品。菩提分是资粮，其违品是障碍，故从'善与不善'乃至'缘起差别'如是说故。
体性是如实通达六触处，这是显示如实通达六触处的智慧是还灭的体性。
从'我见'乃至'识'，是我见相的萨迦耶见对治故，这是显示由萨迦耶见还灭义而如实通达的智慧是还灭。
这些是依无明还灭而说的所缘差别。
为何说'于彼彼处'呢？因为正是由彼等于彼彼处所说能令愚痴故。
因此广说'于前际等一一中'等。从前际乃至如实通达六触处为止，'不知语义、未见、未现证、愚痴、遍愚痴、无明、黑暗相'等七种是无明的异名。
所谓'为令某些人如何通达其义故'，是为了令某些听众以不同异名而了解其义，因为有些人熟悉某些语义。
'为令散乱者于其时听闻其义故'，是为了令闻法时散乱者能听闻其处的义理，因为异名之词具有无过失的意义。
'若说彼义，则他人当思择'，意即仅以彼义令当时散乱者了解，对当时散乱者而言是可以的。

།ཡིད་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དེའི་དོན་རྟོགས་པས་མི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡིད་རྟུལ་པོ་རྣམས་མི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དེའི་དོན་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་དེ་དག་གིས་སོ། །དེའི་དོན་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།དེ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་ནུས་མོད་ཀྱི་དཔྱད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །སྒྲ་གཅིག་ལ་དོན་དུ་མ་ཡོད་པས་དོན་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་གཅིག་ལ་ཡང་དོན་དུ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ནི་ ངག་དང་ཕྱོགས་དང་ས་ལ་སོགས་པ་དོན་དགུ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་པོའི་དོན་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།ཚིག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་གྲགས་པ་དག་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཉན་པ་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་འགའ་ལ་ཚིག་གི་དོན་འགའ་ཞིག་ གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡི་གེ་དགོད་པ་ནི་སྔར་བཞག་པ་དང་ཕྱིས་གཞག་པ་དང་། བར་དུ་བཞག་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཡང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ལ་འགའ་ཞིག་ཚིག་སྦྱར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་སོ། །བདག་ཉིད་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཉིད་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཅན་ཡིན་པར་ བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དོན་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་མང་པོ་འཆད་པར་མཛད་དེ།མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་ བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བརྗོད་པར་མཛད་ཅེ་ན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་ཅིག་དེའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་སྐད་དུ། ཆོ་འཕྲུལ་གང་མཛད་སེང་གེའི་སྒྲ། །རང་གི་ཡོན་ཏན་གང་སྒྲོགས་པ། །འདོད་མེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བྲལ་བའི། །ཐུགས་རྗེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡོད་པས་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ལ་དེའི་ས་བོན་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་གི་ས་བོན་ གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་དང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ས་བོན་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་རྨོངས་པ་དང་ཀུན་དུ་རྨོངས་ པ་དང་།མ་རིག་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་སོ་སོ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ན་འདིའི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར། མི་ཤེས་པ་ ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

'愚钝者也由于反复理解其义而不说'这句话中的'为了愚钝者不说'是什么意思呢？这是同义词。'他们由于反复理解其义'中的'他们'指的是那些同义词。'理解其义'就是理解当时语境的意思。虽然仅仅通过这个也能反复理解其义，但将进行分析，这已经说过了。
'由于一个词有多种含义而消除对不同意义的分别'是指一个词也有多种含义，例如'go'这个词用于语言、方向、地面等九种含义。因此同义词是为了消除对不同含义的分别。怎样呢？因为第二个等同义词只是用来理解第一个同义词的含义。
'为了说法者获得其义并与词的组合两者相应'是指说出同义词时，获得语境含义并与之相应。或者由于听者的不同，某些词义对某些人来说是熟知的。由于字母的排列有先后、中间、重音和轻音之分，对某些人来说某些词的组合是相应的。
'为了表明自己是法之分别智者'是指如来说法无量，如是法之词句文字也无量。如是无上智慧和辩才无量，为了表明世尊自己是法之分别智者，对一个意义解说许多同义词。因为名身、句身、字身无碍智慧是法之分别智的特征。
这些是随经部者的教说本质，因为是简略的自性。为什么世尊说法时要表明自己是法之分别智者呢？是为了成办所化众生的利益，因为有些人由此生起胜解信心。如说：'所作神变及狮子吼，宣说自己诸功德时，无欲离诸分别心，是由具足大悲故。'
'为了在其他人中种下种子'是指为了在听众中种下同义词的种子的意思，也是为了种下法之分别智的种子。
为什么只对无明说无明的同义词呢？例如不知、不见、不现证等词是迷惑、普遍迷惑、无明、黑暗等的异名。因此说明各个同义词同样没有意义的差别，例如若问什么是无明，答无明，这样说同义词没有意义的差别，不知等也是如此。

།གཞན་ཡང་གང་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མ་རིག་ པ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།མ་རིག་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་བཞིས་བསྟན་ཏོ། །གང་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་མཐོང་བ་མ་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མངོན་ སུམ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཡུལ་བཀབ་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མུན་པ་དེའི་ཐོག་ཏུ་བབ་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྣང་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་སྣང་བར་བྱ་བའི་དོན་འགེབས་པར་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་སྐྱེས་པས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་རིག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་གཉེན་པོ་ལ་ཡང་གཡོགས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་འགེབས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ལོག་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་མཐོང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིད་གཉིས་དང་། བློ་ངན་པ་དང་། བློ་མེད་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཡིད་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོ། །བློ་ངན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་སོ། ། དེ་ལ་གང་ཡིད་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གང་བློ་ངན་པ་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སོ། །བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མུན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སོ། །རེ་ཞིག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་ཡིད་གཉིས་ཀྱིས ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་ཏེ།ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུན་པའི་རྣམ་པ་དང་བློ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་ནི་རིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཅི་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་ པ་པོ་ནི་ཆོས་མི་ཤེས།།ཆགས་པ་པོ་ནི་ཆོས་མི་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་དང་བློ་ངན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་ཇི་ལྟར་བསྟན་དུ་རུང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན། རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་རིག་པ་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་ཚོར་བ་དང་རིག་པ་ནི་སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མའི་རྣམ་པ་ནི་སྨད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཆུང་མ་མེད་པ་དང་བུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

此外，凡是说'无明是对立面'的广泛论述，即是以'不知、不见、不现证'这三种异名来说明无明是什么的对立面。
至于无明如何成为对立面，是以'迷惑、极度迷惑、无明、黑暗相'这四种异名来说明。
对于'是什么的对立面是无明'这一广泛论述，闻所生慧称为'知'，但不是'见'，因为不是如实决定了知的行相。其对立面是以'不知'的异名来说明。
思所生慧是'见'，因为是如实决定了知的行相。其对立面是以'不见'的异名来说明。
修所生慧是'现证'，因为具有断除烦恼、现前及无颠倒了知的特征。'现'字应当理解为现前之义。其对立面是以'不现证'的异名来说明。
所谓'以遮蔽其境的意义'，是说遮蔽那些智慧的对境。'因为成为黑暗'是说，如同黑暗降临时会遮蔽应当显现的对境而成为光明的障碍。
无明也是如此，由于缘于它而生起，就像遮蔽所应了知的对境和对治的智慧生起一样起着遮蔽作用。
如此，这是不杂的无明，是以'迷惑'的异名来说明。
以颠倒见的意义也是对立面。颠倒见是指颠倒执取的行相。
怎样呢？因为与疑惑、恶慧、无慧的烦恼相应。
如此，与疑惑烦恼相应是通过怀疑；与恶慧烦恼相应是通过邪见等；与无慧烦恼相应是通过贪欲等。
其中，与疑惑烦恼相应的是以'极度迷惑'的异名来说明。与恶慧相应的是以'无明'的异名来说明。与无慧烦恼相应的是以'黑暗'的异名来说明。
首先，说明极度迷惑与疑惑烦恼相应是合理的，因为极度迷惑就是怀疑。
说明黑暗相与无慧烦恼相应是合理的，因为贪欲等现前时什么也看不见，如经中说：'贪著者不知法，贪著者不见法。'
对于'如何能说明无明与恶慧烦恼相应'的质疑，为什么不应当说明呢？为了说明智慧的对立面是另一种法即无明。
因此，所说的'受、知、慧'等，受和知对于执著文字的人们来说，解释为与慧无有差别。
'无'的行相是贬义，如同无妻、无子一样。

།སྨད་པའི་རིག་པ་དེ་ལྟ་བ་ལྔའི་ རང་བཞིན་ཏེ།རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་ལ་ཡོད་པས་མ་རིག་པ་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པའི་དོན་གྱིས་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དངོས་སུ་ནི་མ་རིག་པའི་སྒྲ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མ་རིག་པ་དང་བློ་ངན་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ ནོ།།སློབ་དཔོན་འཆང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་དོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཏུ་ འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་།དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་ལས་གྲོལ་བ་ནི་དེ་ལས་གྲོལ་བའོ། །དེའི་བགེགས་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་གི་བགེགས་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་ཏུ་ འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།རྟག་པར་འཛིན་པ་ནི་བདག་རྟག་པའི་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་ལ་རྨོངས་པ་ནི་ རྟག་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་འཛིན་པ་ནི་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་བདག་གི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ནང་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་རྨོངས་པ་ནི་དེ་ལ་ བདག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོར་འཛིན་པ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། །དུས་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟབ་པོར་བདག་གི་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ལས་མི་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་དྲུག་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་ པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་གི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་རང་དབང་ཅན་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འཇུག་ པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་ཐར་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་ལས་ཐར་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤང་བའི་མངོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་ནས་ལམ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་འདི་ནི་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这种低劣的智慧有五种本性。由于具有与智慧相违背的特征，所以无明是以多义的方式来显示无明的异名词。实际上，无明一词是指相违背的方面。如此说来，就是显示无明和恶慧的结合。
所谓'论师主张'是指论师无著。'不知前际等'是指如所说的从不了知六触处的真实性质直至不了解。
应当了知有两种理由：与我执相应的理由，以及对解脱造成障碍的理由。从我执中解脱就是从彼处解脱。对此造成障碍就是对彼等造成障碍，应当了知这就是对此造成障碍的无明。
如广说'我执也有三种'。常执是对我为常住实体的执著。与此相应的是不知前际、不知后际、不知前际与后际，对时间的迷惑就是落入常见。
实体执是对无我的事物执著为我所的实体。与此相应的是不知内、不知外、不知内外，对六处的迷惑就是对此产生我的分别。
作者与受者执是对业和果报、时间和生处执著为作者和受者的我体。与此相应的是不知业、不知异熟、不知业与异熟，由于对业和果报的迷惑而分别有一个其他的作者和受者，这是因为不了知缘起。
如是应知不了知前际等六种事物即是与我执相应。
显示三种我执如是趣入的理由。若有我体存在，则应是常住、自在、作者和受者。如此则应合理趣入，否则不应理。
对解脱的障碍也有四种：所谓'不知皈依'是指不知佛、法、僧所说的，应当了知这是对解脱的障碍，因为不依止三宝。
应当了知断除我执的所证之义是诸谛，因此称为所见之义。若问此所见之义是什么，则与'不了解'相配，从'不知苦'乃至'不知道'，应当了知这是对解脱的障碍，因为见谛是我执的对治。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་སྤངས་པ་དང་སྐྱེད་པ་ཅི་ཞེ་ན་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱུ་ ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྨྲས་པ་འདི་ཡང་དེ་ལ་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལས་ ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བསྟན་ནས་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པའི་དགོངས་པ་ནི་མ་རྟོགས་སོ།།གཉེན་པོ་སྐྱེད་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་ནས་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་དང་། དགེ་བ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་གང་ སྨྲས་པ་འདི་ནི་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཅི་ཞེ་ན། མི་རྟོགས་པ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མི་ཤེས་པ་འདི་ཡང་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་མཉན་པ་དང་བསམ་ པ་དང་གོམས་པའི་སྦྱོར་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་ཞིང་གཉེན་པོ་འཕེལ་བ་ཡིན་ཏེ།བདེན་པ་རྟོགས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སེམས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་ སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལས་བྱེ་བྲག་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་མི་ཤེས་པ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །ཕྱི་ལ་ནི་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡུལ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དང་ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་ དེ་རྒྱུད་གཞན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཛའ་བོ་དང་མི་མཛའ་བ་དང་ཐ་མལ་བའི་སེམས་ཅན་དུ་བལྟས་པས་འདུ་བྱེད་ཙམ་ཡིན་པར་ནི་མི་རྟོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།རྒྱུད་གཞན་གྱི་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ནང་ཡིན་ནོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལས་ཕྱི་རོལ་ཡིན་པས་ཕྱི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་མི་ཤེས་པས་ནི་ནང་དང་ཕྱི་ལ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་ ཀྱི་བྱེད་པ་པོར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བྱེད་པ་དང་དབང་ཅན་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལྟ་ནི་དེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མྱོང་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་སྣ་ཚོགས་པ་ཅན་ལ་ལྟ་བས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ནས་མྱོང་བ་པོ་ ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མྱོང་བ་པོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是不了知对治和所对治的断除与生起，就是所谓的无明。其中，了知所对治的断除，就是从不知因开始，不知从因所生起的、不善的、有漏等等乃至缘起的无明，应当了知这也是对解脱的障碍，因为我执是从它随后产生的。说明从因所生起之后又说缘起的意趣是不了解的。
不了知对治的生起，就是从不知因开始，不知从因所生起的、善的、无过失的、缘起等的无明，应当了知这也是对解脱的障碍，因为菩提分法是我执的对治。
如果问什么是对治无增上慢，就是配合'不了解'的语境，不了知如实通达六触处，应当了知这也是对解脱的障碍，因为如实通达是我执的对治。
依止皈依，是以听闻、思维、修习之加行缘于苦等谛而远离所对治、增长对治，因为如果通达真谛，则不颠倒的心就是断除我执。与此相反则不是断除，这是已经成立的。
瑜伽师地论中广说：其中，不知前际后际与前说没有任何差别，前已说过。同样，不知内也无差别。对外则有差别，因为说明非有情数的境。
不知内外有差别，即不如理地将他相续的诸行视为亲友、非亲友、普通有情，而不了解仅是诸行的无明，说明这是与我见相应的贪著、嗔恨、不加观察的舍俱生的无明。他相续的诸行因为属于有情数故是内，因为是自相续以外故称为外。由于不知彼等，所以成立为'于内外'。
如果问什么是不知业，就是不如理了知作业者的无明，即是执著作业者、主宰者等。这是不如理的分别。说明这是与我见所生的戒禁取见相应的无明。
如果问什么是不知异熟，就是对异熟所摄的诸行不如理了知为领受者的无明，意思是执著种种我见而执为领受者。或者，是依据感受的种类对其有益或有害而执为领受者，而不是不如理的分别。

།ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལོག་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་པར་སིག་ལ་སོགས་པ་དག་མ་ལ་སོགས་པའི་གན་དུ་ སོང་བའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བག་མེད་པའམ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ་བག་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་བར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་འགོག་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལམ་ལ་ལམ་ཉིད་དུ་ ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པའམ། མི་མཐུན་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་མེད་པར་རྟོག་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ མི་མཐུན་པ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་རྟོག་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བའམ། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ ཡིན་པར་རྟོག་ན་འདི་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ ལྟ་བ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དོན་ ཀྱང་མཁས་པས་བསྔགས་པའི་དོན་གྱི་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མི་དགེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པས་སྨད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་འདིར་ཚིག་སྔ་མ་གཉིས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བསྟེན་ པར་བྱ་བ་དང་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ།ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་སོ་སོར་འཆད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་སོ།།ངན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ཕན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།

什么是不知业和异熟？对于业和其果报颠倒理解。怎样是颠倒呢？因此说是非如理了知。如此则是颠倒分别，因为以非如理作意而错误分别。就像认为杀生等行为前往天界等处一样。这也表明是与戒禁取见相应的无明，以及与邪见相应的无明，因为与颠倒见因果相应。
什么是不知佛陀？即不作意诸佛是觉悟者，或颠倒作意，这是所说的教言。如何是不作意呢？因此说是放逸，表明是与放逸相应的无明。如何是颠倒作意呢？即怀疑或诽谤。如前所说，对一切都是不作意，或颠倒作意，或放逸，或怀疑，或诽谤。
同样直至道谛应如理宣说，这是什么意思呢？对集谛不作意为集谛等，如前所说。对灭谛不作意为灭谛，如前所说。对道不作意为道，或颠倒作意，如前所说。
什么是不知因？若认为无因，或不相应因如大自在天等广说，若执无因则是与邪见相应。若执不相应因如大自在天等为因，则是与戒禁取见相应的无明。如对因一样，对从因所生法也是如此，即若执彼等是无因生，或从不相应因所生法，这也表明是与邪见相应的无明，因为诽谤因故。也与戒禁取见相应，因为执非因为因故。
颠倒见因果和诽谤是邪见，所以也了知是与邪见相应。彼等善法是无过失的，这是从因所生法的含义。无过失的含义如前所说是智者所赞叹的意思。不善法是有过失的，意思是智者所呵责。如此这里前两句是教示，后两句是解释。
应行和不应行二者是教示之语，劣和胜二者是各别解释之语。其中因为是胜故是应行。正因如此故说是有益故。因为是劣故是不应行。正因如此故说是无益故。这是解释有过失和无过失的含义。

།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ནག་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ སོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་མཁས་པས་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་དཀར་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་མཁས་པས་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆ་དང་བཅས་པ་ནི་འདྲེན་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ བའི་ཆའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཆ་དང་བཅས་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོགས་པ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རེག་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ་དེ་བས་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །མ་རྟོགས་པར་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པའི་དོན་ ཏོ།།མི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དུས་ལ་རྨོངས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་ནང་མི་ཤེས་པ་ནས་ནང་དང་ཕྱི་མི་ ཤེས་པའི་བར་དུ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕོ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་ལས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པ་གཞན་ དུ་འཕོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཆོག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་མི་ཤེས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ནི་དགེ་ འདུན་ཏེ།ཞི་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་ནས་ལམ་མི་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་ནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མི་ཤེས་པ་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་ཤེས་པ་ནས་མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་བར་གྱི་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་བདུན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་ཐ་མ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ།

说道：'因为有过失所以是黑暗的。'如此，这是被智者呵责的。无过失则是清净的。正因为如此，这些是被智者称赞的。
所谓'具有分别之分是杂染的'，是指对治和不相顺的部分是分别之分。具有分别之分是指与分别之分相伴，意思是与不相顺的方面相混杂。
什么是不知六触处如实通达？如经中广说'通达'，六触处如实通达是包含在通达法中。关于这点，有多种颠倒心，因此说是增上慢者的无知。意思是未通达而认为已通达的想法。
简要来说，这些无知总共有七种迷惑，如经中广说。对时间的迷惑，即如前所说从'不知过去际'到'过去际和未来际'的内容。
对事物的迷惑，即从'不知内'到'不知内外'所说的内容，因为六处是执著我的因。
对转生的迷惑，即从'不知业'到'不知业和异熟'所说的内容，因为业异熟会导致转生到其他同类中。
对殊胜的迷惑，即所说的'不知佛、法、僧'，因为三宝是一切法中最殊胜的集合。诸有情中最殊胜的是佛世尊正等觉。
依此法是殊胜的，三种法都是永远善的，因为是出离的，因为是善说的，如其次第。僧众是诸集合中最殊胜的，因为为获得寂静而善入。
对真实性的迷惑，即从'不知苦'到'不知道'所说的内容。因为苦等是不颠倒的。
对杂染和清净的迷惑，即从'不知因'到'具分别缘起'所说的内容。其中不善等是菩提分的违品，因为杂染是属于轮回的方面。
念住等菩提分是清净的，因为是属于涅槃的方面。所谓增上慢者的迷惑，即所说的'不知六触处如实通达'的内容，因为他是增上慢者，所以称为增上慢者的迷惑。
从'无知'到'无明和黑暗'的六种无明异名，应知是七种迷惑事。如何理解？因此，将最后两种迷惑合为一种，即是对杂染和清净的迷惑事以及增上慢的迷惑。

།དེའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མི་ཤེས་པས་ན། དེར་མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ཡིན་པར་བལྟ་བར བྱའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ནང་དུ་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་དུས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་མི་མཐོང་བའི་སྒྲས་སོ། །འཕོ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་ སྒྲས་སོ།།མཆོག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་རྨོངས་པའི་སྒྲས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་སྒྲས་སོ། །ཀུན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་མངོན་པར་མི་རྟོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། ། འབྲིང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་སྒྲས་སོ། །ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་སྒྲས་སོ། །འདི་ལྟར་རྨོངས་པའི་ཚེ་ནི་མ་ངེས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་མཐོང་ངོ་། །ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །མུན་པའི་རྣམ་པས་ནི་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། མུན་པའི་རྣམ་པ བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མུན་པ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དང་པོ་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་དུའོ།།འཇུག་པ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོའོ། །རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱིན་པའི་ལས་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་འདི་ལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་ ལས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡོག་པ་ནི་འདིར་འཁོར་བ་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཇུག་པའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་དང་གགས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པ་དག་གི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །དེའི་ལས་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ།བམ་པོ་བཞི་པ། བཙུན་པ་གང་ལ་འཇུག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དུས་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ་ཞེས་དེའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདས་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ འོན་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ཞིག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་བཤད་པ་ཡང་འོག་ནས་དེ་ལ་འཆད་པར་བྱེད་པ་བདག་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།

因此由于不知其意，应当观察彼处无明和黑暗之相为二种差别，此乃于彼等一切迷惑事物中，将彼等合为一体之词义。如是，对时间的迷惑以'不知'之词表示。对事物的迷惑以'不见'之词表示。对迁移的迷惑以'不通达'之词表示。对殊胜的迷惑以'迷惑'之词表示。对真实性的迷惑以'普遍迷惑'之词表示。对烦恼和清净的迷惑以及增上慢者的迷惑，是无明和黑暗之相的词语，因此此处将二种差别合为一体。
其他差别亦广说为'闻、思'等，闻所生、思所生、修所生等智慧的违品，依次为三种差别，即'不知、不见、不通达'。彼等违品，由于是小、中、大的差别，故又有三种，即'迷惑、普遍迷惑、无明和黑暗之相'。其中小者以'迷惑'之词表示。中者以'普遍迷惑'之词表示。大者以'无明和黑暗之相'之词表示。如是，迷惑时稍见不定。普遍迷惑则见颠倒。黑暗之相则什么也不见，因为如黑暗之相的作用如同黑暗。
应当了知以违品分别和自性分别而有六种差别。其中违品分别是闻所生、思所生、修所生智慧的违品。自性分别是以小、中、大的差别。如初品类分别法门中广说：'遍行所依能与之无明'者，'遍行'即一切行相。'行'是来去之事。'能与所依'是因之事。普遍能与之作用，由于此无明具有遍行所依能与之作用，故称为遍行所依能与之无明。
'遍行还灭障碍之作用'者，还灭于此应知是轮回的还灭。如说'由入之对治门'。障碍是不相顺及作障碍之义。遍行还灭之障碍即是遍行还灭的障碍。由于此具有彼作用，故称为遍行还灭障碍之作用。
缘起初品及分别广释第四卷。'大德于何趣入'等广说中，'诸比丘，以我执分别而趣入时间'者，即是以'我'之门而分别。其如何？如广说'是否生于过去时'等。此之解释亦如下'于此解释如瑜伽师地论中所说'等广说。

།བཙུན་པ་གང་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཡང་ནང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་འདིའི་བཤད་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུན་ནོ།།ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ཡང་ལས་སོ། །དེ་ལས་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུན་འཇུག་ཅེ་ན། བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་ལས་ ཀྱི་ཚེ་དེའི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚེ་ནི་མྱོང་བ་པོར་རོ། །ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་ པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ལྡོག་པའི་རྟེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པའི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་མི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལམ་གྱི་བར་ལ་ཡིན་ཏེ།ལྡོག་པའི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་ འགྲུབ་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།ལྡོག་པ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་འགྲུབ་པ་ནི་ལྡོག་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྟེན་གང་ གིས་དང་དམིགས་པ་གང་གིས་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པ་གང་དུ་འཇུག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བཤད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་འཆད་པར་བྱེད་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཇི་ལྟ་བུས་འབྱུང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག ཅིང་།ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་། ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ནང་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འདུག་པ་གང་ཡིན། ཕྱིས་གང་ཞིག་འབྱུང་། སེམས་ཅན་འདི་གང་ནས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་ཤེས་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།བཙུན་པ་གང་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ལ། ནང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པ་མི་ ཤེས་པ་དེ་ནི་ནང་མི་ཤེས་པའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མི་ཤེས་པའོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གནས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ།

若问尊者如何趣入？比丘们，由于执著我而趣入内外诸处。此说明是由于对此强烈执著的缘故。此中'于内等'等广说，此解释将紧接着进行。
若问尊者如何趣入？比丘们，由于我的分别和颠倒遍计，而趣入业和异熟相续。此中业和异熟二者的相续即是业和异熟相续。由业而有异熟，复有业，由彼复有异熟。
云何趣入业和异熟相续？我的分别即是在造业时执著我是作者，在异熟时执著我是受者。颠倒遍计是由于执著他人之业是他人之异熟，此是不了知业异熟。
若问尊者一切种类的还灭是什么？如是广说。还灭所依即是不了知佛、法、僧所说，是依三宝而生起颠倒。还灭所缘即是从不了知苦乃至道，因为还灭对治相的境是四圣谛的缘故。还灭作意即是还灭作意将紧接着解释。还灭果成就即是如实通达六触处所说，还灭即是果故为还灭果。其成就即是还灭果成就，即是生起之义。
如是则显示由何所依、何所缘、何作意而从轮回还灭，即是还灭。尊者所说'于何趣入'广说，此解释将紧接着后面进行之说，其解释是：其中诸解释者如瑜伽师地论所说不了知时际。
若问瑜伽师地论如何说？不了知前际是什么？即是于过去诸行非理分别：'我于过去时是否存在'等不了知。不了知后际是什么？即是于未来诸行非理分别：'未来时是否将生起'等不了知。
不了知前际后际是什么？即是于内非理住于何种状态，后来生起何者，此有情从何处来，从此死后往何处去等不了知。
对于'尊者如何趣入'此说'将紧接着解释'中，'于内等'广说即是解释。由内外处差别等，于内不了知眼等即是不了知内。不了知色等外处即是不了知外。由内处住处差别即是不了知内外，其住处即是眼等所依。

།དེ་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་མ་ བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ཡིན་ལ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་ཅིང་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པ་ནི་ལྡོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་དགེ་བ་ནི་མ་རིག་ པའི་གཉེན་པོའི་དོན་ཡིན་གྱིས་ཏེ།རེ་ཞིག་པ་དང་གཏན་དུ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། མ་སྨད་པ་དང་ཞི་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་གནོད་པ་སེལ་བའི་དོན་གྱིས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནག་པོ་ནི་དཀར་པོ་ ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནག་པོའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དཀར་པོའོ། །དེ་ལས་གཞན་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། འདྲེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་སོ། །དགེ་སློང་ དག་དབང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདི་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་[(]མནོན་[,]གནོན་[)]པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རྩ་བའི་མ་རིག་པ ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ལགས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་དེ་ནི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐོང་ བའི་སྒྲས་སོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་སྒྲས་སོ། །བཙུན་པ་མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ལགས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་དུམ་བུར་མ་བྱས་པ། གསོང་ལྡོང་དུ་མ་བྱས་པ། བག་ལ་ཉལ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དུམ་བུར་མ་བྱས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བཤིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོང་ལྡོང་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། བག་ལ་ཉལ རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་ས་བོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་ཡང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། རྨོངས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །བར་མ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་སྒྲས་སོ།

又因为不被内处所摄故为外，与彼无别且相应故称为内。
所谓'厌离作意将立即解说'这句话的意思是：厌离作意是对因和从因所生的诸法。
对于从因所生的诸法中，善法是无明的对治义，暂时的和永久的是有漏和无漏的差别，因为属于无过失和寂静的范畴，且具有去除损害的意义。
不善是与彼相违品的意义，即是与善法相违品的意义。
这些善法中，外道的是有过失的，因为是有漏的。
其余的因为是杂染的故有差别，其中黑是相对白而言，不善等是黑，无漏是白。
其余有漏善法，因为是有漏善法本身，由于是杂染的故有差别。
一切皆是缘起，故称为缘起，这些是如前所说的善与不善等。
所谓'即从彼'是指从第一差别分别法门中。
诸比丘，所谓五根是信根、精进根、念根、定根、慧根。
在信根、精进根、念根、定根、慧根中，此是应取的意思是应修习的，为了降伏其违品故。
所谓'此是应依止的'是指应当具有，即是慧根。
所谓'其违品是无明'，无明是违品的体性，表明是根本无明。
所谓'大德，如何广大法的违品是无明'等广说中，闻所生慧的违品无明是以不知的词来表示。
思所生的是以不见的词来表示。
修所生的是以不证的词来表示。
'大德，与无明相应的差别是什么'等广说是唯说与无明相应的差别。
彼是未断、未破、与随眠相应的无知，其中未断是未被见道所破故。
未破是未被修道所摧故。
与随眠相应是与种子相应的意思。
又如'善趣与恶趣'等广说中，不知善趣的因果差别和不知恶趣的因果差别，其中最微细的是无色界众生的，以迷惑词来表示。
中等的是色界众生的，以遍迷惑词来表示。

།ཆེན་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པའི་སྒྲས་བསྟན ཏོ།།དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ཡང་། འདིར་རྣམ་པ་བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བསྟན་ཏེ། རང་གི་རིགས་རྐྱེན་དུ་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་མ་རིག་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་རིགས་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རང་གི་རིགས་གཅིག་ལས་གཅིག་འབྱུང་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་ དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་ནས་རེག་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མུན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡིད་གཉིས་དང་། བློ་མེད་པ་དང་། བློ་ངན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ཡིན་པར་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་གྲངས་གསུམ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། །མངོན་པར་ མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཞན་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། མུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེ་ལས་གྲོལ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་ རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ཡང་འདུས་བྱས་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོག་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་ པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ།ཇི་ལྟར་དབུགས་རྒྱུ་བ་དང་། རྔུབ་པ་གཉིས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་ཡང་ མཐོང་སྟེ།ཚེའི་འདུ་བྱེད་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་མི་ཕྱེད་ན་འདིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་བས་ན་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ངག་གི་འདུ་ བྱེད་དང་།ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

大的是欲界众生的，以无明和黑暗的相的声音而说。这些以违品的分类和界的分类也是六种。无明的总义也在此立为十种相：
安立为自类缘，如说'从自类缘而是无明'。安立为他类缘，如说'由一类生一类故，以非理作意等而增长'。安立为行缘，如说'以无明缘行'。
安立为违品相，如说'与明相违的其他法是无明'。安立分类，如说从'不知前际'乃至'如实通达六触处'。安立异门，如说'不知、不见、不现证、愚痴、遍愚痴、无明、黑暗相'。
安立相，此亦有二种：安立不见相，以黑暗异门而说。安立颠倒相，以疑惑、无智、恶慧烦恼相应，以三种异门而说。
安立违品分类，如说闻所生、思所生、修所生慧的违品三种异门：不知、不见、不现证。
安立自性，如说'彼等之违品即是小、中、大三种分类，即愚痴、无明、黑暗相'。
安立作用，如说不知前际等是随顺我执及障碍解脱，以二因而知，如说'遍行所依施设业的无明'及'遍行障碍业'。
无明分别已竟。
'无明缘行'中何为行？此行声亦见于一切有为，如说'诸行无常'。亦见于其一分，如行蕴。亦见于思，如说'何为取蕴中行蕴？谓六思聚'。
亦见于色蕴一分，如出息入息二者。亦见于寻伺二者。亦见于想和思，如说'想和思是行'。亦见于命根，如说'寿行命行'。
是故若不辨别所缘，此中'无明缘行'是何？为辨别所缘故，世尊说：'行有三种：身行、语行、意行。'

།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱའི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་དེ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནམ།ཅི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་འབའ་ཞིག་འདུ་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན། གཉི་ག་སེམས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན།འོན་ཏེ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན། འོན་ཏེ་སྲོག་གི་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མ་བསྟན་ཞེ་ན།འཕྲལ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་མེད་པར་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའམ། སྔོན་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་གྱི་ཤུགས་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ངོ་བོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་དབུགས ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཙུན་པ་འདོད་པ་ཅན།འདུ་བྱེད་འདུ་བྱེད་ཅེས་བགྱི་བའི་འདུ་བྱེད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། ཁྱིམ་བདག་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྟེ་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །བཙུན་པ་འདོད་པ་ ཅན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གང་ལགས།ཁྱིམ་བདག་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དབུགས་ ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།ཁྱིམ་བདག་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་དག་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས། ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལུས་ལ་བརྟེན་པ། ལུས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ ན་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ལ་འདུ་བྱེད་པས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ འབྲེལ་ཏེ།འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བརྟགས་དཔྱད་ནས་ངག་བརྗོད་ཀྱི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ སེམས་པ་ཡང་དེ་དག་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།སེམས་ལ་གནས་པ། སེམས་ལ་བརྟེན་པ། སེམས་དང་འབྲེལ་པ། སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་འདིར། ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ཡང་ན་ཡིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ལུས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ། །ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'世尊宣说诸行是以身等差别而分别，而非以自性'这句话，'以身等差别'是指以身、语、意的差别，而非以自性来宣说。这是什么意思呢？是因为这些是一切行的自性，由身语意所造作的缘故吗？还是仅仅因为身语意所造作的意义？两者都是思的自性，又是因为造作后有的意义。或者是因为出入息、寻、伺、想、心的自性是由身语意所造作的意义？或者是因为命根的自性是由身语意业所造作的意义等等，为什么不说明自性呢？
这是针对当时在场的所化众生的特点，因为他们即使不解释自性，也能理解身等诸行的自性，或者因为他们已经从其他经典中了解了身等诸行的自性。也是针对未来的所化众生而说，因为他们能从其他经典的含义中理解其自性。
如何理解呢？这里说明如下：其他经典中也广说：'长老欲者，何谓行之行？居士，所谓行有三种：身行、语行、意行。长老欲者，何为身行乃至意行？居士，出入息是身行，寻伺是语行，想和思是意行。长老，为何出入息称为身行乃至想和思称为意行？'
居士，那些出入息是属于身的法，随顺于身，依止于身，与身相应，依身而生，因此出入息称为身行。如是，在此成立是因为身所造作的意义而称为身行。有人说：'因为在身上造作故称为身行，因为身与出入息相关而生的缘故。'
经过思维观察而发语，而非未经思维观察。因此寻伺是语行，这是说明因为是语的造作的意义。想和思也是心所法，住于心，依止于心，与心相应，依心而生。因此想和思是意行，此经中说明是因为意所造作的意义，或者说因为是意的造作。
这是因为使身动摇的是身行，发起语言的是语行，与意相应的行是意行。

།དེ་དག་ཅི་འདིར་དེ་ཁོ་ན བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའམ།མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་ པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་།ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ལུས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་འདི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྨོས་སོ། ། ལས་སྨོས་པས་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་གཞན་བསལ་ཏེ། བྱེ་བྲག་སྨོས་པས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུ་ལས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཡོད་པ་བསལ་ཏོ། །དེ་དག་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ བྱེད་པའི་དོན་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་སྒྲ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དང་རིགས་པས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །རེ་ཞིག་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེར་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ ཡིན་པར་གསུངས་སོ་བསྟན་གྱི།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་འབྱུང་ངོ་།།འོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འགོག་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏེ།ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་གཉིས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དུ་བཀག་པ་ཡིན་པས་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ཡང་གཙོར་སྲིད་པ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་བསྟན་པར་ངེས་པར་བྱའི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་འདུ་ཤེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་ལས་གསུངས་པ་དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ གྱུར་ཞེ་ན།འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་རོ།

对于'这些是否应当如实观察'这一问题，此处'这里'是指缘起经。'如实'是指内外呼吸等。
所说：关于身语意业的差别，此处认为是身等行，即三种行都是以引发后有的意义，而不是以造作身等的意义，也不是以造作的意义。因此特别提到'业的差别'。
说'业'是为了排除其他能引发后有的行，说'差别'是为了排除无漏、无记以及尽漏因的有漏善业。
这些并非因为引发后有而获得身等行的名称，那又是什么呢？是因为已造作的意义。
此处所指的身语意业的差别是身等行，而不是内外呼吸。这如何可知？因此说'依据经典和理论'。
首先，在瓶喻经中，世尊广说：'以无明为缘而有行，是福行、非福行和不动行'，而并未说内外呼吸是福行、非福行和不动行，因为它是大种的自性。在论典中说大种是无覆无记的。
那么，是什么在否定寻、伺和想不是福行、非福行和不动行的特征呢？就是这个否定。怎样呢？
身业差别以身行之名显示，是以引发后有的意义，由此否定了内外呼吸二者为福行、非福行和不动行的身行，因此这是成立的。思也主要是引发有。
语行和意行之名应当确定是指语业和意业，而不是寻、伺和想。
又在瓶喻经中说：'若造作福行'等广说中，也说是以无明缘和行缘而有识，说'此识是由福行所趣向，乃至不动行所趣向'。
这是怎样的呢？这里说'以行缘而有识'等广说，此处'这里'是指缘起经。

།དེ་བས་ན་གང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ གསུངས་ལ།དེ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ཅི་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་དེ་ལས་བསྟན་ལ། འདིར་ཡང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་ མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །དེ་བས་ན་གང་བསོད་ནམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་ དང་མི་གཡོ་བས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འདུས་བྱས་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གཅིག་ཁོ་ནར་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་ལས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུགས་ཕྱི་ནང་ དུ་རྒྱུ་བ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ ལ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པའམ། ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །དེ་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་མི་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་དེ་དག་གོ།།དབུགས་ཕྱི་ནང་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཙམ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་ པའི་ལས་ནི་དོན་འདིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་དེ་ལས་བསྟན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སོ། ། ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་དེ་ལས་བསྟན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལུས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

因此，所谓'由诸行趣向'即说是彼处之识，此处应当确定是以行为缘。对此有何成立？彼处说明是由福德、非福德等诸行趣向，此处也成立是以福德、非福德等诸行为缘。并非认为出入息是福德、非福德和不动，此处也非以身等诸行之声表示出入息等。
何为'由福德趣向'之义？由趣向而成趣向。因此，由福德趣向其他趣处者，即是由福德趣向。同样也应说由非福德趣向和由不动趣向。
又如广说'由有害身行所造作'等，也非出入息生起之因，因为大种唯一是无覆无记故。
暂且经中如是者是何？此处非以身等诸行之声表示出入息等。'阿罗汉不应有'者，因为已断尽无明，因为无有出入息运行之因。
若说'彼缘后有识'者，即是以出入息为缘而成就后有，意为成就后有。'阿罗汉也应有'者，因为彼也有出入息。
如是非所许。为何？即如是，或无出入息，或不许有后有识。'彼等于阿罗汉亦非无'者，即是身等诸业。
出入息等也如是者，虽是无明之缘，但无明已断。彼等非身等业。因为不造作后有故，即彼等非阿罗汉之业，此处以身等业仅非以'无明缘行'之声所说，那么是什么？是造作后有。
因此，阿罗汉之身等业以此义不得行名，彼等仅由有无明而成，应当如是理解。如是非出入息等者何？阿罗汉之身等得行名。
为何？彼经中说由身造作义故是身行，阿罗汉亦如是。由语造作义故是语行，阿罗汉之寻伺也由语造作。由意造作义故，彼经中说是意行，阿罗汉亦如是。
也由身造作义故称为身行，因为依止于身故。阿罗汉亦如是。

། དེའི་སྒོ་ནས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཅེས་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཞན་ལ་ཡིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་ཡིན་ན། འདིར་ཆོས་འདྲ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བསོད་ནམས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ཡིན། བསོད་ནམས་མ ཡིན་པ་ཡང་ཅི་ཡིན།མི་གཡོ་བ་ཡང་ཅི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏེ།དེ་གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དེ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ན་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ཅེས་མ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་བསྟན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ནི་འགུལ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་བརྗོད་པ་ལས་གཡོ་བ་ནི་འགུལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གཡོ་བར་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བ་ཅན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་འདིས་གཡོས་པར་མི་ནུས་པས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེས་མི་བསྒལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། ས་འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་འབྱུང་བའི་ལས་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དེར་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ས་དེ་ལས་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ས་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྐྱེན་གཞན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཏེ།རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁ་ཅིག་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

由此不称为身行。同样，由意识造作的含义，即是对其他所缘意识造作。即便是阿罗汉也是如此，那么此处有何相似之法？何为福德？何为非福德？何为不动？对此关联何在？福德、非福德和不动是身等诸行，依据如瓶子等经典，已广说'由无明缘而造作福德行'等。
若造作福德行，则此识是由福德趣近，乃至说'此是行缘'等，故如是确定。'如是说'是表明讲说分别等。
欲界善业即是福德，说'善'是为了遣除不善。说'欲界'是为了遣除色界、无色界和无漏。不善即是非福德，这也仅存在于欲界而非他处，因此未说'欲界'。
色界无色界善业称为不动，说'善'是为了遣除染污和无记。说'色无色界'是为了遣除欲界和无漏。
为何色无色界善业称为不动？为此说'动即是摇动，应知是转变为其他自性'。在语根中有'动即是摇动'的说法，这是指已成为动摇。因此说'应知是转变为其他自性'。
这是不动的本质故称为具不动，禅定和无色界不能被此动摇故为不动，因为不被下地的违品所超越。'下地'是指下地烦恼的意思。禅定和无色界是下地烦恼的对治，下地烦恼是违品，这是成立的。
'彼处所生业即是不动'中的'彼处'是指禅定和无色界。其他说'由于从彼地业的异熟是不动'等广说中，'彼地'是指色界无色界地的含义。'由愿等其他缘所摄'中，'等'字包含心相续差别等其他缘，某些心相续差别无对治，某些有对治。

།ཇི་སྐད་དུ་མི་སྐལ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལན་ཚྭ་སྲང་གཅིག་ལྟ་བུ་དང་རྣ་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་ གསུངས་ཏེ།རེ་ཞིག་མི་སྐལ་བ་མེད་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ནི་དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཁ་ཅིག་གིས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་མི་སྐལ་བ་མེད་པ་ ཡང་འདིས་མཐོང་སྟེ།དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་བདག་ནི་སྐལ་བ་ཆུང་བའི་མི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ་སྙམ་ནས་དེ་སེམས་དེ་བསྟེན། བསྒོམས་ལན་མང་དུ་བྱས་སོ། །དེ་སེམས་དེ་བསྟན་ཅིང་བསྒོམས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་དམན་པར་འདུག་འདུག་པ་ལས་གོང་དུ་འཕོའོ། །དེ་ཉིད་མ་བསྒོམས་ ཡིད་ལ་མ་བྱས་པ་ནི་མི་སྐལ་བ་ཆུང་བ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའི་གནས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་དག་ནི་མི་སྐལ་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རིགས་ངན་ནམ་གདོལ་པའི་རིགས་སམ་ཤིང་རྟ་བྱེད་པའི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་དམན་པ་སྨད་པ་འོག་མ་ངན་པ་བྱེད་པ་ ཆུང་བ་ཟས་སྐོམ་མེད་པ་དེ་འདྲའི་རིགས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་སྟེ།དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་ཆུང་བའི་མིའི་མདོ་ལས་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་ཅན་གྱི་མིའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གིས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱས་ཀྱི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།མི་སྐལ་བ་ཅན་ཡང་འདིས་མཐོང་སྟེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་བདག་ནི་མི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ་སྙམ་ནས་དེའི་སེམས་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ལན་མང་དུ་ བྱས་སོ།།དེའི་སེམས་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དམན་པར་འདུག་ཅིང་དམན་པར་ཤིན་ཏུ་འདུག་པ་ལས་གོང་དུ་ཤིན་ཏུ་འཕོའོ། ཤིན་ཏུ་ཚད་མེད་པར་བསྒོམས་ཤིང་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ནི་གང་མི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལ་འདི་དག་ནི་མི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་འམ། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། གང་གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་ནོར་མང་པོ་ཡོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ དང་།ནོར་དང་ཡོ་བྱད་མང་པོ་དང་། ནོར་དང་འབྲུ་དང་། མཛོད་དང་། བང་བ་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་མང་བ་དང་། བྲན་ཕོ་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པའི་མི་མང་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། གཉེན་དང་། སྤུན་ཚན་རབ་ཏུ་མང་བ་ལྟ་བུ་དེའི་རིགས་དང་སྐལ་བ་ མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་སློང་དག་འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་བ་ཡང་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་ཐོས་པ་ཡང་ཡོད་ཅིང་འདིས་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ ཏེ།ཀྱེ་མ་བདག་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་དེའི་སེམས་བརྟེན་ཅིང་བསྒོམ་མོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལན་ཚྭ་སྲང་གཅིག་ལྟ་བུ་ལས་ཀྱང་རྒྱས་ པར་གསུངས་ནས།དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་རེ་ཞིག་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུས་རེ་ཞིག་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་ པ་དག་འདི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་གྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་མ་བསྒོམས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྒོམས་པ། སེམས་མ་བསྒོམས་པ། ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཟག་ རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱས་པ་ལ་ཡང་ཆེན་པོ་ཁོ་ནར་སྣང་བའོ།



如同在《无有不幸者经》等和《一两盐喻经》以及《种姓经》中所说。首先在《无有不幸者经》中说：'诸比丘，这里有人仅仅做了少许布施所生的福德事，少许持戒所生的福德，但是并没有修习所生的福德。此人见到无有不幸者，心想：唉！我将与不幸的人同等投生。'于是他便修习此心，多次串习。由于修习此心并多次串习，从低劣处上升。若不修习、不作意，则有与不幸者同等投生之处。
其中这些是不幸者：即是低贱种姓、旃陀罗种姓或制车匠种姓。其他低贱、受人轻视、下等、恶劣、贫穷、无有饮食者，与这样的种姓同等投生。这些是出自《不幸者经》。
在《有福者经》中也说：'诸比丘，这里有人仅仅做了少许布施所生的福德事，少许持戒所生的福德，但是并没有修习所生的福德。此人见到有福者，心想：唉！我将与有福者同等投生。'于是他便修习此心，多次串习。由于修习此心并多次串习，从低劣处上升至更高处。若不修习、不作意，则有与有福者同等投生之处。
其中这些是有福者：即如同大娑罗树般的刹帝利种姓，或如同大娑罗树般的婆罗门种姓，或如同大娑罗树般的居士种姓，或其他极其富有、受用广大、拥有众多财富、具有权势，拥有众多财物资具、财富粮食、仓库、储藏等众多资产，拥有众多男仆、女仆、工人，以及众多朋友、大臣、亲属、眷属等，与这样的种姓同等投生。
又如诸比丘，这里有人少许布施所生的福德事等，如前所说，也有闻法，此人可转生为四大天王天乃至他化自在天。心想：唉！我将与四大天王天众同等投生，乃至与他化自在天众同等投生。于是修习此心，如前所说。
在《一两盐喻经》中也广说：'诸比丘，这里有人造作、积累不善业，本应在现法中感受果报，却转成在地狱中感受。诸比丘，什么样的补特伽罗造作、积累的罪不善业，本应在现法中感受的果报会转成在地狱中感受呢？诸比丘，这里有补特伽罗不修身、不修戒、不修心、不修慧'，如是广说，即使做了微小的事也显现为极大。

།རྣ་རིགས་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་སྨྲས་ནས། བྲམ་ཟེ་དག་འདིས་ཁ་ཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་པ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་པོའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་སྦྱིན་པ་ཡང་བྱིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་ སྨྲས་ནས།གང་ཟག་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡིན་ལ། ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གླང་པོ་ཆེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེར་གྱུར་ན་ཡང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ནས། གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱན་གྱི་བར་དུ་ རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་བྲམ་ཟེ་འདིར་ཁ་ཅིག་དག་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་ལས་སླར་ལོག་པ་ནས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་བྱིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་སྦྱིན་པ་དེ་བྱིན་པ་དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ནི་ལྷར་གྱུར་པ་ན་ཡང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བར་དུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ།།དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ནི་མིར་གྱུར་པ་ན་ཡང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ནས་མིའི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བར་དུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཡོ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ དཔེ་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ལ་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།བསོད་ནམས་དེ་ནི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དེའི་དགེ་བའི་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ས་དེ་ལས་ལས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིའི་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་བཞིན་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ དག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ནས་སོང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་དེར་ཞུགས་ཤིང་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཡང་། ཁྱད་པར་གྱི་མིང་གིས་བསྟན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཐོག་མ་ལ་གནས་པ་ དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཐ་མ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདིར་ འོང་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།དགྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དེས་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་བཞིན་ནོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་ གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུའོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་དགེ་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ པའི་ཚོར་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་ལས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་མའི་འོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །འདིར་ཁུངས་ ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ལྟར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་འདི་ན་ནི་འཕགས་པ་འདི་དག་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདིར་ནི་འཕགས་པ་འདི་དག་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེའོ།

从种种经典中也广说：'婆罗门中有些是杀生乃至邪见者。虽然也曾对沙门婆罗门布施'等广说后，'此人破戒，以此业果报而与象同等投生。其布施之业果报，即使转生为象，也将获得饮食乃至象饰等'。广说后：'婆罗门中有些远离杀生，从断除杀生乃至正见。也对比丘或婆罗门行布施'等广说后，'此人持戒，以此业果报将与天人同等投生。其布施之业果报，即使转生为天人，也将获得饮食乃至种种天饰。如是也将与人同等投生，其业果报即使转生为人，也将获得饮食乃至种种人饰'。如是，从这些经典中说明，欲界所行业果报是动摇的。
所谓'福德尽'，譬如色界所行善业称为福德。'彼福德是有'是说，广大天的善业是可意果报。'为说差别'是说，为了说明彼地之业果报是不动的差别。
'如一来等'是说，如一来、不还、阿罗汉，一来、不还、阿罗汉等并非非预流果。为什么？因为从涅槃之道流中而去，他们已入彼道并获得，故是预流，但以殊胜名称而说。预流果住于初果，其果报如何？即说'如是最多七返有'。一来是来此世间一次后作苦边际。不还是为于彼处般涅槃故不再来此世间。'敌'是指三界烦恼，因彼完全降伏彼等故称阿罗汉，如是等。
'能感受乐之业是福德'，乐受是从欲界乃至第三禅。因此说明直至第三禅的善业是福德。'能感受非苦非乐是不动'，非苦非乐受是从第四禅直至有顶。如是，第四禅地的善业和一切无色界所行皆称为不动。因此说'第三禅以上'。此中有何根据？如是世尊说：'此三禅中，此等圣者是动摇的。于此第四禅中，此等圣者是不动的。'

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འཆར་ཀ་འདི་ལྟར་འདོད་པ་ལས་ རྣམ་པར་དབེན་པ།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་དབེན་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་གཡོ་བ་ཡིན་ པར་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཞེ་ན། འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་འཆར་ཀ་གཞན་ཡང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ ཉེ་བར་ཞི་ནས་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་དག་གཡོ་བ་ཡིན་པར་ བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་འཕགས་པ་དག་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཞེ་ན། འདིར་གང་བདེ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་དག་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་འཆར་ཀ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་གང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།བཏང་སྙོམས་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་གཡོ་བ་ཡིན་པར་ བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་གཡོ་བར་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ནི་བདེ་བའོ། །འདི་ནི་བདེ་བའོ་ཞེས་སེམས་ཀྱིས་རྩོལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་འཆར་ཀ་གཞན་ཡང་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཏེ། ཡིད་བདེ་ བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་སྔ་ནས་མེད་ཅིང་། བདེ་བ་ཡང་མེད། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་ཏེ། འདི་ནི་འདིར་འཕགས་པ་རྣམས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ས་འོག་མ་མི་གཡོ་ བ་ཡིན་ན་ནི་ས་གོང་མ་འདི་དག་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་འགྲུབ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ས་རྣམས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་བཞི་པ་ལས་འོག་མན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཞན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་ དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལས།བསོད་ནམས་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་མ་ན་ཡང་བསོད་ནམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེར་འདི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་རང་གི་ས་པའི་གཡོ་བ་མེད་པས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བརྒྱད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཞན་དག་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་མི་གཡོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ། །བསམ་ གཏན་གསུམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་གཏོགས་པའི་དགའ་བ་གང་ཡིན་པས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ།

怎么说呢？比丘车迦这样远离欲望，远离罪恶不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐的初禅而住。这里说明圣者们是动摇的。为什么在这里说明圣者们是动摇的呢？这里所说的寻伺，就是说明圣者们是动摇的。
比丘车迦又寻伺止息，内心清净，心一境性，无寻无伺，具足由定所生喜乐的第二禅而住。这里说明圣者们是动摇的。为什么在这里说明圣者们是动摇的呢？这里所说的未离乐，就是说明圣者们是动摇的。
又比丘车迦离喜，住于舍，具念正知，以身受乐，如圣者们所说的'具足舍念乐住'的第三禅而住。这里说明圣者们是动摇的。为什么说明圣者们是动摇的呢？因为心中还有'这是乐，这是乐'的造作，这就是说明圣者们是动摇的。
比丘车迦又断乐断苦，先前的喜忧已灭，无乐无苦，具足舍念清净的第四禅而住。这里说明圣者们是不动的。如果下地是不动的话，这些上地就成为不动的，无色界地也说明是不动的。
如此，下地的非苦非乐受就不是异熟了，这是因为第四禅以下没有能感受非苦非乐的不动业。非苦非乐受被认为是其他禅定业的异熟。
与经典也相违，如广说中'福尽'这句话是例证，说明第三禅以上也有福德。第四禅中因为没有自地的动摇所以说是不动，这是因为断除了八种缘，即寻、伺、乐、苦、喜、忧、入息、出息。
其他禅定也不是没有不动，因为没有下地的动摇。关于这点，初禅因为不为欲界烦恼和随烦恼所动故为不动。第二禅因为不为初禅所摄的寻伺所动故为不动。第三禅因为不为第二禅所摄的喜所动故为不动。
应当说是从某个方面来说是不动的，这是说虽然有动摇，但从其他方面来说明的。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བསྟན་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་གང་ལགས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགེ་སློང་ འདོད་པ་ཅན་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་རྣམ་པར་དབེན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་གིས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགེ་སློང་འདོད་པ་ཅན་གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་གནས་སོ། །འདིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཟག་པ་རྣམས་ ཟག་པ་མཐོང་སྟེ།ཡོངས་སུ་ཟད་པ་འདི་ནི་དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ དཔེར་ན་འབྲུའི་འབྲས་བུ་ནི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ས་གཞི་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུའི་དངོས་པོ་འདི་ཅི་ཡིན། དངོས་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡིན། ཅི་ཉེས་གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་འདི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དུ་མ་ལས་རྣམ་པར་མ་ལོག་པ་གཅིག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར།ཡང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་གང་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཅིང་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་པར་ལོག་པའམ། མ་ལོག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་རྒྱུ་དུ་མ་གཞན་དང་གཞན་སྔ་བ་ཡིན་པ་ལས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་གཞན་ནོ། །ལུས་གང་ཡིན་ལས་ཅི་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་ལས་ཅི་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཞེས་བྱ། ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ངག་གང་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་ངག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱང་གང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཅི་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་གྲུབ་པ་ལས་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ལས་གྲུབ་པ་ལས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། ལུས་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདུས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །བསགས་པའི་དོན་གྱིས་ལུས་ཞེས བྱ་སྟེ།འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྨད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། མི་གཙང་བའི་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ལྷའི་ལུས་ལུས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

怎么说呢？因此说'以其支分而涅槃'如是。以下地烦恼之支分而涅槃，如同所说'以其支分而涅槃'。
对于何为'以其支分而涅槃'广说之后，具寿阿难，若说'以其支分而涅槃'者，具寿阿难，世尊所说'以其支分而涅槃'是什么？具寿比丘有欲者，远离欲，远离不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐，成就并安住初禅。
世尊以种种方便说此为以其支分而涅槃。乃至'成就并安住非想非非想处'广说之后，世尊说此为以种种方便以其支分而涅槃。
具寿比丘有欲者复次完全超越非想非非想处，以身证得想受灭而安住。以慧见诸漏，漏尽，世尊说此为无种种方便以其支分而涅槃。
若问功能是何法？说是因事，因事即以产生果而区分。
因此如种子之果，由地基等缘之差别而广说。此处应当观察：此因事是什么？是否异于事？若是异者，则种子等法非此。若非异者，则如何成立从多因事中无差别而为一？
复次，从所谓因之事中差别而实有之法亦皆不存在。又无论差别与否，所说种子等事，是从前前诸因而如是成就，如依缘而成就彼果。
广说'身为何？以何为身？何故名身？'乃至意业。即如何为身？以何为身？何故名身？业复为何？如是语为何？何故名语？语业复为何？意业为何？何故名意业？意业复为何？
因此应从成就中取彼等。若问从业成就中如何说身等？身即具根身，大种及所造色和合差别。
以积聚义故名身，因为是大种及所造色微尘积聚。有人说是以卑贱义，因为是不净物之来源。若如是者，则天身应成非身。

།ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱི་བྱེད་ པ་པོ་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཡིན་པ་དང་།ལུས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་བསྐྱོད་པ་དང་། ངེས་པ་དང་བསྐྱོད་པ་སྟེ་གང་གིས་ལུས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུན་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་རླུང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་མར་གྱི་སྟོབས་དང་རླུང་གི་རྡུལ་བཞིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་འདོད་པ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལོག་པར་ སྤྱོད་པ་ཡིན་ན་སེམས་པ་ལ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེས་ཤིན་ཏུ་གསོད་པ་དང་ལེན་པ་དང་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་བསྐྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་བྱས་པ་ནི་དེས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྐུན་པོས་གྲོང་བསྲེགས་པ་དང་། རྩཝས་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ སེམས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ནི་ལས་ཀྱང་ཡིན། ངན་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པའམ། ལུས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་དབང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་སྲོག་ལ་ སོགས་པ་གཅོད་པ་དང་།ལེན་པ་དང་། ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །གདགས་ན་ནི་སེམས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ ཤིན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་སེམས་པ་ཁོ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ན་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་བསམས་ནས་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱས་ཤིང་ཉེ་བར་བསགས་པའི་མི་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུང་ བར་འགྱུར་སྒོ་དེ་ནས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ངག་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་པའི་ལས་དང་བསམས་པའི་ལས་ ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཤེ་ན།སྔར་སེམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དེ་ལ་གཉིས་ནི་བསམས་ནས་སོ། །གསུམ་པས་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡང་བསམས་པའི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་ནི་ངག་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་གང་གིས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ པའི་ལས་ཏེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ནི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ངག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་ མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་གནས་གཞན་དང་། ཡུལ་ལ་འདུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་འདིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་།གཉི་ག་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

关于确定语言方式的造作者意识造作是业，以及保护身体的业称为身业这一点，思有三种：即极动、决定和动作，其中使身体运动的思，是使其相续在其他境中生起的因缘，因为它成就风的缘故，这称为身业。因为未显现中间语言的缘故，如同油的力量和风的尘埃一样。
对于业道，承许有三种业：杀生、不与取和邪淫。如果问这些如何在思中表述？因为它极度杀害、取和邪行，以及由它所动的身体相续所作，称为它所作，如同盗贼烧村和柴火煮熟饭食一样。
如何是思业道呢？因为它既是业，又是恶趣之业，所以是业道；或者称为使身体运动的思这三者都是业道。为什么呢？因为依其力而趣入，以及由它断命等、取和邪行的缘故。为了随顺世间，也说'这是身业'。善与不善性并非如此。若安立，则是因为由彼思门极为相应世间的趣入与还灭。
如果唯有思是善不善业，为何经中说'思已所作的三种身业，作已积集的不善，能生苦果，异熟痛苦'呢？意趣是从彼门所作的缘故。
其他的思是意业，这是由于与意相应，以及不使身语趣入的缘故。那么，为何世尊说'思业和思已业'呢？前面所说的三种思中，二者是思已，第三者是使趣入，这也称为思已业。
语是语言，即以何言说而使义理通达的业。等起的思是具有文字相的语业，如前所述。等起语的业称为语业，如前未显中间语言。
意是指识，因为是不等引，以及趣向他生处和境的缘故。意业是与彼相应的思，如前所说'与意相应的业是意业'。
关于'无明缘行'，此处缘和有缘二者的决定与不决定有过失，即缘和有缘决定有过失，二者决定有过失，以及不决定有过失。如何呢？若唯无明是行的缘……广说。

།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འདུན་པ་དང་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་འདུན་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་འདུན་ཅིང་ལུས་དང་ངག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྩོལ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ དང་འདུན་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དགེ་བའི་ལས་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་།མ་རིག་པ་ཙམ་ལས་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཡང་གསུམ་མོ།།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། གསུམ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་གཞི་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་གཞི་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཞེ་སྡང་དང་རྨོངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་དང་ འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ནི་སེམས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་ པར་དཔྱོད་པ་གཉིས་ངག་གི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་ལོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་གི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་རྐྱེན་ངེས་པར་བྱས་ན་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཅན་ ངེས་པར་བྱས་ན་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི། མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བརྗོད་པར་ འདོད་དེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།འོན་ཏེ་མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་འཆད་པ་འདི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ཡིན་ན་ཡང་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་ གཙོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ།རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྟོན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་སྨྲས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རིག་པ་དེ་མ་སྐྱེས་ན་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རིག་པ་སྐྱེས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་ཅིའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བསོད་ ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

所谓'无善与不善以及欲求与精进等'是指无有对善法的欲求以及身语善根的精进，对不善的欲求以及身语不善根的精进，对善根的欲求以及身语善业的精进，仅从无明中也会不断产生福德、非福德以及不动行，这是广说的内容。
又从其他经中说：'善根有三种，不善根也有三种，三者是业的基础和来源'，这是说贪欲是业的基础和来源，嗔恨和愚痴也是如此。无贪等也是如此。
所谓'与彼等相违'是说如果仅无明是彼等的缘，则与善根等是诸行的缘的说法相违。同样，也与触是思的缘的说法相违。分别也与寻伺二者是语言之缘等的说法相违。
如是，若仅无明是彼等诸行的缘，则因为是彼等的缘是无明，若确定缘则有过失。若说'仅是诸行的缘是无明'，则确定所缘时有过失。若是确定所缘，则无明将无有异熟果。若是不确定，则'无明缘行'之说怎能不成无义？
若是想要说明诸行的因而说'无明缘行'，则应当说明一切诸行的因。若是想要说明无明的果，则应当说明无明的一切果。若不是为了说明因，也不是为了说明果，则此'无明缘行'的解释将成无义。
对此，即使是确定与不确定二者，解释也不会成为无义。如是宣说是为了显示诸行的主要缘故，这样说明：虽然为显示缘而如是说'无明缘行'，但不是为了显示一切缘。那么是为什么呢？是为了说明主要缘。因此，宣说不是无义。
福德等诸业即是诸行，是因为彼之力故。'因为彼之力故'是说福德、非福德以及不动业造作后有是由无明的力量所致的意思。
为使理解此义而说：'若彼明未生则造作后有，若明生则不造作'。所谓'生起时是何缘故'是说：福德等业的主要缘是无明。

།ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་མ་རིག་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ལས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་དེའི་རྐྱེན་ནི་ཞེ་ སྡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་དེའི་རྐྱེན་ནི་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན། །ཅི་ཟག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སམ་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ཀུན་ འབྱུང་གིས་ཟག་པ་ཀུན་འབྱུང་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་རྨོངས་པ་ཁོ་ནས་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐ་དད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ་ཀུན་ནས་དབྱུང་བ་ན་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་སྲིད་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལ་བྱའོ།།ལོངས་སྤྱོད་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ དག་གི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། ལྷར་ ཤོག་ཤིག་།མིར་ཤོག་ཤིག་།བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་མི་གཡོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ས་དེར་ཐར་པར་འདོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་ནི་ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བའོ།།ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའོ། །ས་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ ཀུན་ནས་བསླང་བ་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན།སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་བརྗོད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ མ་རིག་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བརྗོད་པ་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ། །མ་རིག་བསྟན་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་གཞན་ལྡན་སྤྱི་ཡི་རྐྱེན། །དེ་མེད་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན། །ཅེས་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如同无明是一切生起的总的缘一样，说明不善业诸行生起时，由于与一切烦恼相应，故是总的缘。这是说，当贪欲、嗔恨等烦恼和随烦恼所造作的业生起时，由于无明是大烦恼地法，所以无明是总的缘。贪欲所引发的业，其缘不是嗔恨；嗔恨所引发的业，其缘不是贪欲等。如同一切烦恼是由无明缘所引发一样，与之相应的诸思也是如此，这是说与一切烦恼相应的也是如此的意思。
一切烦恼生起的缘如何是无明？如果问：是否如实了知漏的集起？由无明集起而有漏集，如说'唯由愚痴而生起彼等'等。暂且不善业是如此。
对于福德行来说也是缘，当生起随顺成办差别的有和受用时也是如此。其中，有是指天、人等身体。受用是指色、声等境。有和受用的差别即是有和受用的不同分类。成办是指随顺于作为彼等诸行之因，所以称为随顺成办差别的有和受用。当彼等生起时，与彼等俱生的无明是总的缘。其中，成办是指愿望：愿成为天！愿成为人！愿我的受用成为殊胜！与此成办相应的无明是与彼等俱生。
对于由见彼地决定出离所引发的不动行等，广说中，从初禅到有顶，由欲求解脱彼地而见决定出离，是见彼地决定出离。由见彼地决定出离所引发是由决定出离彼地所引发。对于由决定出离彼地所引发的不动行，与彼等俱生的见相应的无明是什么呢？是总的缘。
将此等义以偈颂宣说，广说中，与其他烦恼相应的无明也是行的缘，不相应的也是主要的缘，刚说过的以偈颂宣说：'于诸行的缘性中，无明宣说有二种'，二种即是两种。如何？因此说：'与余烦恼相应为总缘，无彼者是主要缘。'这是说什么？意思是：不与其他烦恼相应的是主要缘。

།གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་མ་ཡིན་ན་གོ་།མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས། ཡན་ལག་ལྟག་པར་ཇི་ལྟར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་ བ་ནི་གླགས་མི་ཐོད་པ་ཡིན་ཏེ།གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདིར་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་ནི་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདིར ལུས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ།།འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་དང་རིགས་པ་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།ཇི་སྐད་དུ་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་སྨོས་ཏེ། ལས་གང་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མ་བཏབ་པ་དེ་འདེབས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེ་ས་བོན་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །ནུས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ།།མཐར་ཐུག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ས་བོན་རྒྱས་པ་དེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་ཤེ་ན། ཇི་སྲིད་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་བར་དུའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དེ་བས་ན་ དེ་དག་ནི་ལས་གྲུབ་པ་ལས་གཟུང་བར་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ལུས་སྐྱོད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་སོ། །ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་སོ། །བྱེད་ པ་པོ་ཡིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ། །མ་རིག་བསྟན་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཉོན་མོངས་གཞན་ལྡན་སྤྱི་ཡི་རྐྱེན། །དེ་མེད་པ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན། །ཅེས་བསྟན་པའོ། ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་བྱ་བར་གྲགས་སོ། །འདིར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འདུ་བྱེད ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བྱས་ན་ཤུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཤུགས་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཤུགས་ སོ།།རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་བཅས་པའི་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཤུགས་ཏེ། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱས་ན་རྒྱས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཕྱིས་དགོངས་པའི་དོན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤུགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་ནོ།

如果说'因为那些烦恼的缘也是无明的缘故'等广说，是指如果那些烦恼的缘也是无明，而只说无明支，不说其他烦恼的话。无明是诸烦恼的缘，烦恼又是诸行的缘，那么支分如何不成重复之过的质难是无法立足的，因为意在说明主要缘故。除无明以外的烦恼虽然是诸行的缘，但不是主要缘。
此处应当了知诸行所摄义的建立有十种：分类建立，如说'行有三种：身行、语行、意行'。作业性相建立，如说身语意业的差别，此处是指身等诸行。此如何可知？从经典和正理广说。差别建立，即福行、非福行、不动行。
诸行相的建立，如说'为分别业的差别而说行，即是了知任何能造作后有的业'。造作后有的建立，如说'播种未种者，即最初于识相续中建立其种子'。随系差别建立，如广说'何为种子？即功能差别。功能是何法？'等。究竟建立，如说'种子增长后，于心相续中住多久？直至果未生之间'。
自相建立，如说'是故彼等应从业成就中了知。其中思的自相即是业'。作用建立，即从彼中如说'能动身的业是身业，能发语的业是语业，能造作的意是意业'。主要缘建立，如说'无明为诸行缘，说有二种：与余烦恼相应为共缘，无彼即为主要缘'。
诸行分别竟。
何为识？其他经中说是六识聚。此处说是以行为缘的识，因此应当决择：是以行为缘的一切识，还是某些识？为此说'六识聚'。若详细解说此具决定的力用，由决定的力用，即决定的力用。具决定力用，即与决定俱有的力用。若广说其义，由广说的力用，后由意趣义能善解真实，以力用方式是阿赖耶识。

།གདུལ་བྱ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཅི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ འགའ་ཞིག་ཡིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ།།མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དགོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ དབྱེ་བ་ཡང་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་[(]སྟོས་[,]ལྟོས་[)]ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མ་གསུངས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཉོན་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་བྱེད་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་དེ་ལ་ སོགས་པའོ།།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་འདིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མང་བར་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་མི་སྟོན་ན་ནི། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་དེ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་བསྟན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཚོགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གཟུགས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཅི རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྒྲ་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།སྣ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དྲི་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལྕེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རོ་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལུས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ རེག་བྱ་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་འདིའི་རྟེན་ཡིན་པས་འདི་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གཟུགས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པའོ།

所谓'观待所化众生的差别'，是指当时观待所化众生的差别，他们并非对行缘识的自性产生怀疑，那么是什么呢？是怀疑一切行缘识还是某些行缘识。
观待未来所化众生的差别也未说自性，因为不是宣说自性的时机。
如何显示此处的必要性呢？因此说'有些处所甚至不说分别'。因为在其他经中，世尊观待所化众生的差别，甚至未说识住的差别，仅说了教法而已。
例如：'比丘们，我将为你们说缘起和缘起法，你们要听，要善加记住。什么是缘起？即此有故彼有，此生故彼生。什么是缘起法？即无明缘行'等广说。
同样，'比丘们，我也将为你们说诸法的集合与离散。什么是诸法的集合？即此有故彼有'如前所说等。
'蕴声也表示所缘的差别'广说中，'六识蕴'的蕴声也表示眼识等对色等所缘的差别。
如何表示呢？蕴声表示眼识等每一识都有多种，因为青等所缘不同，蕴声表示眼识有多种。
如同因青等所缘不同而有多种眼识，同样直至意识也因诸法不同而有多种。
若不如此，若蕴声不表示所缘的差别，则应只说'六识'，因为蕴声将无意义。
'因已作蕴声的意义'是指仅以蕴声已表示所缘的差别。
'为显示除识外无有蕴'是指说明六识蕴后解释眼识等，是表示除眼识等外无有其他蕴。若不如此，则将仅被理解为解释六识蕴。
'什么是眼识？依眼了别色即是眼识。如是乃至意识，应如理说'是指：依耳了别声即是耳识，依鼻了别香即是鼻识，依舌了别味即是舌识，依身了别触即是身识，依意了别法即是意识。
眼是此识的所依，故此识依眼而了别色。

།ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་སྟོན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་སྣང་བའི་དོན་གྱིས་གཟུགས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྨྲས་པར་འགྱུར་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ གཟུགས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མིག་ལ་བརྟེན་པ་དེ་བས་ན་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་བྱེ་བྲག་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དགའ་ བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་གཟུགས་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་རིག་པ་ངེས་པར་མི་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་སོ་སོ་རྣམ་པར་ རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་ནི་མདོར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་ཡིད་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཡིད་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་དེ་བས་ན་རྟེན་ གྱིས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ་ཆོས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པ་སྨོས་པ་མེད་པ་ན་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ ལ་བརྟེན་པས་སོ།།ཡིད་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་མ་སྨོས་ན་ནི་རྟེན་ཅི་ཡིན་པ་ངེས་པར་མི་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མི་བརྗོད་དོ། །སེམས་ ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་དང་དབང་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དྲུག་པ་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་ སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་མ་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོའི་རྒྱུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རྔའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མིག་ནི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རིགས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་བསྟན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོའི་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་དད་པའོ། །འདིར་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཐ་དད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ཏེ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་ལྔ་པ། ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

由于是共同和不共同的因而是主要因，这是显示所依。如同色的影像般的眼识是由色显现的义而了别各别色，如是宣说。若说各别了别是眼识，则成说一切识的共相，而非别相。若说是了别各别色，则意识也成为眼识，因为它也具有了别各别色的相。因此以'依眼'来作差别。受等也依眼，因此说'各别了别'。由于彼等也是差别显现，是以喜悦和热恼等差别相显现的色，故说'色'。若非如此，则不能确定了别何者。如是乃至身识皆应如是说。
意识是依意而各别了别法，其中所依义如前。各别了别义略说之，虽然眼等识也依意，但不仅依意。意识唯依意，因此所依也有别于眼等识。所缘也有差别，因为说'各别了别法'。又若不说'各别了别法'，则受等也应成，因为彼等也依意。若不说'依意'，则不能确定是何所依。
眼等唯属有情数，为何不说从色识乃至法识？属有情数是为显示自在性，应知彼等是什么以及与自在相关的第六格。色等境既属有情数，也非属有情数。由于是共同和不共同因而是主要因是什么意思？眼等唯属有情数，故不说色识乃至法识。色声等境唯是共同因。主要因也显示果，如鼓声。共同因性是因为眼是一切青等色识之因。
依据种类无别而如是说，各别识有不同刹那的眼根。色有二种，即种类差别和刹那差别。此处非依刹那差别而说。
缘起初分及分别广释第五品。共同因是什么意思？眼是一切青等色识之因，这是依种类差别而言。

།གཟུགས་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣ་བ་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་སྟེ། སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དབང་པོ་དང་དོན་ངེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་ངེས་པ་ནི་མ་ངེས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོའི་དོན་ཡུལ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཅན་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་དོན་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཅན་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་དང་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་ངེས་པ་ནི་ རྣམ་པ་གཞན་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་བྱེད་ན་ནི་ཡིད་གང་ཡིན་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་བདུན་པོ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མིག་ ལ་སོགས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཡིད་ཁོ་ནའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་བསལ་བ་ཡིན་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ཡང་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ངེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བྱས་ཏེ། ཡིད་ཁོ་ནའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཡུལ་ཁོ་ན ཡིན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་བསལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་བདུན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་དང་དོན་ངེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ སྐྱེ་བ་ངེས་པ་རབ་ཏུ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡིན་པས། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དབང་པོ་དང་དོན་ངེས་ པ་བསྟན་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ་ནི།ལྔ་པོ་གཉིས་ནི་དབང་པོ་རྣམས། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ལྔ་པོ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་གང་གི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ ན་མིག་གི་དབང་པོའི་དོན་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ནི་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།མིག་དང་གཟུགས་ནས་ལུས་དང་རེག་བྱའི་བར་དེ་དག་ནི་ལྔ་པོ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མིག་དང་གཟུགས་ནས་ལུས་དང་རེག་བྱའི་བར་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ནི་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དྲུག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་དགོངས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

虽然色法有不同的种类，但是它不是产生不同识的因，因为它是共同因。不共因是同一相续识的因，这是说明色法是不同相续识的因，所以是共同因。同样地，乃至意根也应当如理地解说。如何解说呢？耳根是共同因，因为它是一切声音的识的因。不共因是同一相续识的因。同样地，鼻等也如是配合。
根境决定而识决定，广说为：眼等诸根和色等诸境二者决定为境和有境，怎么会不决定呢？眼根的境是什么，那就是色。有身者是眼根。同样地，身根的境是什么，那就是触。有境者是身根。第六意识和六识的相，以及法二者决定为境和有境是另一种情况。
为什么呢？如果首先像眼等那样决定的话，意根的境既是法处所摄，也有非法处所摄，如果是这样的话，'法处是这七种实法'就不能成立，因为眼等和色等一切都是意根的境。如果说是唯独意根的境而非眼等的境，那么这样虽然排除了色等五种，但是眼等五根、六识聚、受等七法也是它的境，所以应成是法处。
因此作两种决定：以'唯是意根的境而非眼等的境'排除了色等，以'唯是境而非所依'排除了眼等和六识聚。这样做的话，'法处七种实法是以法声所显'就得以成立。如此，由根境决定而六识生起决定，是为了显示这个道理。
怎样呢？从'眼和色是眼识的缘'到'意和法是意识的缘'，所以说'依二而有识'。这样的义理，也就是刚才所说的根境决定，以偈颂说明为'二五是诸根'等广说。什么是二五呢？诸根的境是什么，那就是它的境，而不是其他的，比如眼根的境唯是色，乃至身根的境是触。从眼和色到身和触，这些就是二个五。从眼和色到身和触，这些作为处是十处。
意根的境是它自己的境而非他者的境，是境而非所依，这样第六处二者就是意处和法处。如此，首先详细解说了其他经中所说'依二而有识生起'的密意。

།ཡང་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ སོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དགོངས་པ་སྟོན་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རིགས་མི་དབྱེ་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས། རིགས་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ནི། རིགས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ ཡིན་གྱི།དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རིགས་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་རིགས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུང་ངུའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་མི་དབྱེ་བར་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཚུལ་གྱིས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པའོ། ། དེ་ནི་ཕྱིས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །ཡང་ན་དེའི་ཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་དུའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་པགས་པའི་ཕྱིར་ནི་གཟིག་བསད དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་པགས་པའི་ཆེད་དང་པགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་པགས་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བ་སོའི་ཕྱིར་ནི་བ་སོའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྔ་མའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྔ་མའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་ བདུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་གཉིས་ཚོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ཚོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱིས་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ནི།དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྡུས་པའི་མིང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ནི་མིང་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དང་། །དེའི་དོན་ལྔ་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནུས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཞེས་གསུངས་ཏེ།དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིའི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།

另外，从'圣者舍利子说具寿者为何'开始，直到'当意作住时，从彼生起眼识'的经文中说明意作也是缘。对此意趣的解释是：意作是不分类别的一切共同之缘，并作广说。
何为不分类别？譬如眼等和色等是眼识生起的缘，是不同类的事物，而意作则不然。意作的类别是无差别的，是就无差别类而言，但各个刹那是有差别的。
凡是眼识的缘者，非为耳识之缘。凡是小眼识者，非为极大者。正因如此而说不分类别，为何？因为意作是眼识等一切的共同之缘。
'彼生'一词，依据词源学，能生彼者即是彼生。此后将生起意执著，意思是能生起意执著。或者显现为为彼而生，即为识的缘故或识的因由之意。
譬如广说'为皮杀虎'，即为皮之故、为皮之因、为皮之义；'为牙'即为牙之因；'为尾'即为尾之因；'为女'即为女之因。显现为因由的第七格。
所说'纵有余二和合'，是指除彼意作外，根与境二者和合。'因不相顺的意作生起'，意思是因根境二缘所生识不相顺的意作生起。
后又说'因离彼故'，意思是因离彼不相顺的意作故。
又从其他经中说'以名色为缘而有识'的意趣是：包含根、境、意作等的名色为缘，如是广说。'包含'即是总摄之意。
如何？凡是与意相应及诸法是名；五根及其五境是色。如是说'以名色为缘而有识'。
又说'为生起后有，为生起功能故，以行为缘而有识'，即以根、境、意作等为缘而广说，是此经的意趣。'以彼力故有功能'，意思是以行的力故。
如何无心定与无心？无心定有二种：灭尽定与无想定。

།འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གནས སྐབས་དེ་དག་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་པའོ།།བཙུན་པ་བ་སུ་མི་ཏྲ་ན་རེ། མདོ་སྡེ་ལས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པར་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཙུན་པ་འདོད་པ་ཅན་ཤི་ནས་དུས་ལས་འདས་པ་ གང་ཡིན་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་ཡོད། ཐ་དད་དུ་བྱ་བའི་དགོངས་པ་ནི་ཅི་ཡོད། ཁྱིམ་བདག་ཤི་ནས་དུས་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་དང་ཐ་དད་དུ་བྱ་བའི་དགོངས་ པ་མང་དུ་ཡོད་དེ།ཤི་ནས་དུས་ལས་འདས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་ཡིན། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དང་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་ཡིན། དྲོད་ཡལ་བ་ཡིན། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་བདག་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན། ངག་གི་འདུ་ བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན།ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན། ཚེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན། དྲོད་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན། དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་བདག་ཤི་ནས་དུས་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ།།འདི་གཉིས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བའི་དགོངས་པ་ཡང་འདི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཙུན་པ་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་ པ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཙུན་པ་བ་སུ་མི་ཏྲའི་ཡིན་ནོ།།མདོ་གཞན་ལས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཀྱི། རེག་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་ ལས།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་པར་གསུངས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་སྲིད་པ་ནི་རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བག་ལ་ཉལ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ནི་ཅི་ཞེ་ན།རྩ་བ་ནས་བཅད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དེ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ན་རེ་ནུས་པ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དགའ་བའི་སྡེ་ནུས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ནི་ཚོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་སྐྱེས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མཐུ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་སུན་འབྱིན་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་སུན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་སུན་འབྱིན་པས་སོ། །དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་བསལ་བའི ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་ པའི་སེམས་པས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཀུན་ནས་བསློང་བས་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ལ་སོགས་པའོ།

无想是指在无想天众生中受生的异熟果，在那种情况下，诸毗婆沙师认为一切识的相续完全断绝。
尊者世友说：经中说灭尽定是有心的。如何呢？'尊者，贪欲者死亡过世者与入灭尽定者这两者有何差别？有何不同之意趣？居士死亡过世者与入灭尽定者这两者有许多差别与不同之意趣：
死亡过世者是身行已灭，语行和意行已灭，暖已失，诸根已变坏。居士入灭尽定者是身行未灭，语行未灭，意行未灭，未离寿，未离暖，诸根未变坏，识未离身。居士，死亡过世者与入灭尽定者这两者的差别是这样，这两者的不同意趣也是这样。'
那么，世尊说'依意和法生起意识'等广说者是尊者声光的。暂且，'以受为缘生爱'等世尊如是广说者是尊者世友的。
其他经中特别说'依无明触所生受而生爱'，而未特别说触。另一经中未特别说'以触为缘有受、想、思'。
'阿罗汉的有从根本断'是说因为断除了随眠，断除了身见。灭尽定等的想受二法是什么呢？并非从根本断，因为还会再现起。
其他说'若功能是和合'者是尊者欢喜部，为了成就功能而集聚，那时仅是聚集而非和合，因为无有生起想受的力量。如何无力？因此以破除彼而遮遣之，所谓'破除彼'是以破除想受，'遮遣之'是为了遮遣彼灭尽定。
若是善法，无善根如何成为善法？善法安立为三种：自性善，即善根、惭、愧；相应善，即除此之外的心所法；等起善，即身语业等。

།དེ་བས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་ན་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན། དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་མེད་པར་དགེ་བའི་རྩ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་ཇི་སྙེད་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་གལ་ ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དགེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་སེམས་ན་དེ་མི་རུང་སྟེ།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་བྱས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སོ་སོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕངས་ཏེ། སེམས་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་ཏེ་དེ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཡང་དེས་བྱས་པས་དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ནུས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེར་དགེ་བའི་རྩ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་ཡང མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དགེ་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ་རེ་ཞིག་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར རོ།།འོན་ཏེ་དགེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་འདི་ཡང་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ལོག་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་རྣམ་པར་ལོག་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།ས་འོག་མ་གཞན་བདུན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ དེའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི་ས་འོག་མ་གཞན་བདུན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དང་། བསམ་གཏན་བཞིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་རྩེ་མོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོད་རྒལ་བའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་དག་འདི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ས་འོག་མ་པས་ནི་གསུམ་ལས་གོང་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ན།འདོད་པ་སྤྱོད་པས་ས་འོག་མ་གཞན་བདུན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གི་ཕྱིར་ས་དེ་ལས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོ་མི་གཡོ་བའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

因此，如果没有善根和与之相应的，那么其意识如何是善的？如果它们也没有触，怎么可能呢？这是说，那些善根若无触，就不能成为善根，因为经中说'所有受蕴、想蕴、行蕴，这一切都是以触为缘'。
如果认为由善的等无间缘所引发故是善，这是说，如果认为由善的等无间缘所引发故成为善，这是不合理的，因为善等心之后可生起三种心的缘故。这是说，不是由善的等无间缘而成就为善性，因为在善、不善、无记心之后，都可以生起善、不善、无记心的缘故。
如果由善根力所引发，心是善的自性，则没有能够遮止的因。这是说，如果由善根的等无间缘所引发而是善性的话，那么在此处遮止善根的因是什么？即使有遮止的因，由于它的作用，那些善也将不复存在，因为已经损害了它的功能。因此，在此处必定要有善根。
对不善也有同样的过失，这是说，由不善的等无间缘所引发故，应成为不善性，但不是因为与不善根相应的缘故。这也不是所希望的。因此，它成为善也不合理。
在此有人说，首先，灭尽定如何与善根相应呢？不是的。如同有漏和无漏道一样，是与善根相应的，因为是无心的缘故。由于果报悦意的缘故也不是善，因为住于果位者对有漏善不会有异熟果报，因为瑜伽行派的传统是背离三有的缘故。
或者，由善的等无间缘所引发故是善性，如是这也是善性。因此，灭尽定如同灭谛一样是善性，这样说道：如同灭谛因为断除苦因故是善性，同样，灭尽定也因为断除苦住故是善。
由下地其他七地所间隔的缘故，这是说，生于欲界者入灭尽定时，其欲界异熟心与顶禅心之间，被其他七个下地所间隔，即三无色和四禅，这样认为等无间缘的心相续是不合理的。
次第入定者以下地等持心最多只能向上现前三地，欲界众生被其他七个下地所间隔就更不用说了。不动业不会在欲界成熟，这是说，因为经中说'彼地中业的异熟各自是不动的'。

།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ཡིན་པར་མི་སྲིད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་རྣམས་ནི་ཅི་དགར་བྱར་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སྔར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་བཞིན་ལྡང་བའི་དུས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ནི་ཆོས་འདི་དག་མ་མཐོང་ངོ་། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་འཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རེག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ཞི་དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་སེམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་ཅི་ཡང་རུང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུའོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་བཞིར་མ་གཏོགས་རྣམ་སྨིན་མིན། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་འཇུག་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ། ཆོས་ མངོན་ལུགས་ལ་མ་བརྟེན་ལུང་མ་བསྟན།།རྣམ་བཞིར་མ་བསྟན་ཐུབ་པའི་ས། །ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་སེམས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དག་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པའི་གཡེང་བ་བྱེད་པར་འགྱུར། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་ འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་བྱུང་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འགོག་པ་དང་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ པར་མི་འགྱུར་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དམིགས་པ་རྣམ་པའི་གཡེང་བ་འདོད་པར་གྱུར་ན་སེམས་གཡེངས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པར་བྱས་པ་ནི་གཡེངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པས་སེམས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ བཀག་ནས་ལུང་གིས་ཀྱང་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ས་གཞན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། དེའི་ཚེ་ནི་དེའི་ས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲིད་རྩེའི་མཚན་ཉིད་འདུ་ཤེས་མེད། །ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་རྩེའི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་པ་མིན་ཉིད་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཡིན་པས་ འདི་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ནོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། སྐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བསམས་པའོ།

因此，生于欲界者不可能是有顶处异熟心。由于入定者对于彼等定可以随意而行，因为若欲现前修习故，以及不会如先前发愿那样改变出定时间故。在眼等异熟中未见此等法。灭尽定是由欲界行者所得，其异熟心属于欲界故。
如何能在无触的情况下有心的造作呢？于此有作意等思维。其他经中说:'凡是任何行蕴，一切皆依识而住'故。
即使当时认为是另一种无记的意识，'另一种'是指不同形式。如说:'除四种外非异熟，非造作入。'显示于对法中不依止无记，四种无记是佛地。
心调柔且安住于无相定者，如何会有所缘及行相的散乱？也不承认无记心现前故。如是调柔之心，即刻止息一切想受生起。安住无相定者，是缘于想受灭而心住于定的意思。所缘及行相散乱是指舍离缘想受灭的寂静行相故。
若是缘于灭及寂静行相，则不应是无记，而是善。说'也非所欲'是指若欲有所缘行相散乱，则心不应散乱。过失即称为散乱。
如是以理遮遣一切心已，以教证亦说:'以任何方式，非想非非想处地的意识都不存在于入灭定中，更何况说其他地。'此是世尊所广说。
'一切种'是指以任何方式。表明彼时不现前彼地之心。'于身证者非无'是指不还果者得灭尽定故，于彼等非无灭尽定，因为彼等未完全离贪，未完全超越非想非非想处故。
此中偈颂是说非有顶地意识，而是其他。如广说:'有顶相为无想。'何为有顶相？即是非想非非想性，因为此是非想非非想，故称非想非非想。其体性即是非想非非想性。何为所欲？是就此处相而言。

།འགོག་ལ་དེ་ཡི་ས་སེམས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འགོག་པ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་ མིན་དེ་ན་ཡོད་པའི་དེའི་ས་སེམས་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་འགགས་ཤེ་ན། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་འགགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སའི་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བརྟག་པར་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་ པ་དང་བཅས་པ་བསམ་གཏན་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེས་ན་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དེའི་སེམས་མི་སྲིད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ན། དེས་ན་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སེམས་དེ་ནི ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་མིང་ཡིད་ཅེས་ལན་འགའ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་འབྲས་བུས་རྒྱུ་འདོགས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དངོས་སུ་ལས་ཀྱིས་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་རྒྱུད་གཉིས་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ བཞིན་ནོ།།སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་སྐད་བསྟན་གྱི་སེམས་མེད་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་གནས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དབྱེ་བ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་རྒྱུའི་རྐྱེན་དག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འོ་ན ནི་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ལྡང་བ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།དེ་ཡང་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དེ་ལ་ཡང་། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཉི་ཚེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དགོས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་དེ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་དེ་ལ་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'在灭中彼之地无心'是指在灭尽定的灭中，无想无所有处的彼地无心。如何灭呢？因为想和受两者灭尽的缘故，即是说无有有顶地的心。为了表明其义，应当观察彼等，如同具有寻伺的禅定。
因此，虽然已灭，但有顶地的意识仍然存在的话，那么就会与'完全超越无想无所有处'的经典相违。对此，并非在一切处都完全超越，因此这是另一种情况。以有顶地之心不可能存在，以及灭尽定具有心为理由，因此这是另一种情况，此心即是阿赖耶识。
如同有时也说意的习气为意，这是指从无心状态出定时，以果施设因。因此，如同业习气也称为业，当说业的异熟时，异熟并非直接由业产生，那是什么呢？是由习气产生。
因此，在此分别中，意识的种子存在于两个相续中，如同两个不同相续的意识。就有心状态而言如是宣说，从无心状态出定时，心相续本身都不存在，那里何来意识种子的存在？不应观察意识种子相续的差别。
为何说'彼时从一者生起而非从另一者'，这是指具足增上缘、所缘缘和因缘时。若说是因为等无间缘是一的缘故，对此应当回答：那么从无心状态出定就不应成立，因为无等无间缘。已灭很久的不能成为等无间缘。
如同对识所说那样，对于身根也广说。'彼亦由福等诸行'是指彼身根也由福等诸行所熏习的缘故，即是说由福、非福、不动行所熏习的意思。
不应仅对识说'以行缘'，那又如何？应当说行缘也包括身根。不应仅说识缘名色，那又如何？应当说也包括身根。为何说仅心需要福非福等诸行？因为身根对名色也有作用。

། གང་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས། དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ལས་ལུས་བསྒོམས་པ་དང་། ལུས་མ་བསྒོམས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་དེ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི དབང་དུ་བྱས་ནས།ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་རྒྱུན་ལ་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་ཤིང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་ནི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས། །ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཆེན་པོ་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མདོ་ སྡེ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཁུངས་སུ་འདི་མི་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆ་འདི་ཁོ་ན་ ལ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིའི་ལན་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འགལ་བ་མེད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ན་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་སྙེད་ཡོད་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་གཟུགས་གང་སྲིད་པ་དེ་ཁོ་ན་དེར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །མིག་ ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་དེ་ན་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཡང་། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་རྒྱས་པར་ཇི་ ལྟར་བསྟན་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་གྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་མ་ཡིན་པས་འདིར་ཆོས་འདྲ་བ་ཅི་ཡོད།གཞན་དག་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བའི་ལན་སྨྲ་བ། དེ་ལས་གཞན་ལ་བསྟན་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་དུ་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ལ།དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་དུ་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྨོས་པ་དོན་མེད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་དུ་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྨོས་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྨོས་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར། དེའི་བྱེ་བྲག་ལས་མིང་དང་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་རྐྱེན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

又如所说，广说乃至，以信、戒、闻、施、慧而熏习，如是广说。有些论中说身已修、身未修，是就其观修而言，如广说'于此身中有发'等。如是，首先已成立六识身相续为福等诸行所熏，而不可能是行缘识。
其他论师说：行缘识是入胎结生识，如《阿毗达磨俱舍论》所说：'结生识蕴'等。如是在《大因缘经》中广说。'如是'即是'是故'之义。此与经典相违。是故已成立行缘识是入胎结生识。
若说行缘识是入胎结生识，此说不应以此为依据。若仅此分非行缘识，则不能入母胎。对于所说与经典相违，有人回答说无相违等，如是广说。应知行缘如理是结生。
凡有多少，即有尔许意识。识缘名色安立时，凡有多少即安立多少。此说在胎中有多少色法，即安立多少，而非眼等。彼位中一切色，如是广说，即是在名色位中，一切色法皆是四大种及四大种所造。若问何为色法，如是广说一切，是为合理。而结生时，彼识非六识身，此有何相同之处？
其他论师对经典相违的回答说：此外所说乃至六处等，如是广说。唯结生识是行缘。说六识身是为显示乃至六处随业转，以六识身相显示六处不离六处果，彼不相离亦是业所作，故显示乃至六处随业转。
说彼无义如是广说，为显示乃至六处随业转而说六识身是无义的，因为即使不说六识身，也能了知由业差别而识有差别，由识差别而名色有差别，由名色差别而六处有差别。云何显示？因为显示彼为缘故。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྔ་མ་ནི་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་དུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི་ ཡན་ལག་སྔ་མ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་དུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིའི་དོན་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའོ། །སྐྱེ་བར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི།མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཞུགས་པ་ནི་འཇུག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞུགས་པ་དེ་ནི་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ཟིན་པ་ཡིན་པས་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མ་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཁྲག་དང་ཁུ་བ་འདུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཀུན་དུ་བརྒྱལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོར་མིང་དང་གཟུགས་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་ལས་རྒྱུ་གང་ གིས་མིང་དང་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནུར་ནུར་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།འོན་ཏེ་འདིའི་དོན་མའི་མངལ་དུ་མི་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཚེ། མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལས་ཀྱང་། ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་བསྟན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་ཇི་ལྟར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རུང་། རྟེན་ཅིང འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་བསྟན་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ ཀྱི་རྐྱེན་དུ་རུང་།དུས་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དུས་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོ་ན་དེའི་དུས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་ ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེའི་དུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ཀྱིའོ། །རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དེ་གཉི་གའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ནི་གཉི་གའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བརྟག་པར་བྱ། མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ཡིན་ན་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་དང་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མར་ཁྱད་པར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་དང་ངོ་།།སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་སྟེ། གང་གི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱེད་པའོ། །འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ངེས་པར་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ བརྗོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདི་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

正因为如此，如果由差别而不成为差别的话，那么如何能成立前者是后者的缘呢？如果不承认这样的话，前支分就不能成为后支分的缘。缘的差别不会不成为具缘的差别。
如果说此义不入胎的话，即是指入胎结生的识。结生识不应入母胎，即是说未入胎者因趋向于入胎而称为入胎，而已入母胎者是已入胎，那么如何称为入胎呢？由行熏习的识以中有相续而入母胎是合理的。为什么呢？因为它是未入胎且趋向于入胎的缘故。
所谓'与彼相连'等广说，即是与中有识刹那相连的意思。精血和合的名色成熟是昏迷，即是指互为因缘而名色混合的意思，由何因而立为名色成熟的羯罗蓝位。
如果此义是不生于母胎不会发生的话，那么当识获得自体时，名色已经生起，因此以彼为缘的识以彼为缘而生起是不合理的，名色生起也不合理，因为它已经生起了。因此从大因经中说，乃至未死之间，识是以名色为缘而显示为事物，那么如何以行为缘而成为结生识呢？
在此缘起经中，由识缘而显示五蕴的名色，那么结生识如何能成为与彼俱生的结生识俱生的五蕴名色的缘呢？如果说是后时的缘，即是说，如果认为结生识不是俱生名色的缘，而是后时名色的缘的话，那么彼时名色的缘是什么呢？彼时即是结生识的时候。
如果说缘是行的话，由于是二者的缘，为了生起彼，为何要观察识支呢？如果行只是名色的缘，则不应观察，因为彼与后刹那有何差别呢？彼即是与结生识俱生的名色。后刹那即是第二刹那，即是观察彼识为缘的。如果说刹那与后刹那必定有差别，那么对一切支分都会有此过失。

།དེ་བས་ན་རྫས་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་དེ་གླེངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་འདིར་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འདོད་དེ།གང་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྲིད་པ་དེར་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །གང་ན་མིང་འབའ་ཞིག་སྲིད་པ་གཟུགས་མེད་པ་དེར་ནི་མིང་ཉི་ཚེའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྲིད་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དེ།གང་ན་མིང་དང་གཟུགས་སྲིད་པ་དེར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །གང་ན་མིང་ཉི་ཚེ་སྲིད་པ་གཟུགས་མེད་པ་དེར་ནི་མིང་ཉི་ཚེའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཉིད་དེ་ཡིན་ལ།གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་གཞན་ཡོད་ བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱུར་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ནི་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་དེ་ག་ལས་ཤེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱུར་བ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་འདི་ལ་ཡོད་པས་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ མཐུའི་བྱེ་བྲག་སྟེ་དེ་ལས་སོ།།དེ་དག་གིས་ནི་དམར་བ་ཉིད་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་གིས་ནི་ཕྱིས་དམར་བ་དང་། རྩ་དམར་བ་ཉིད་ཀྱི་ལན་ཀྱང་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ནས་སྐྱེས་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་དེའི་བྲས་བུ་གེ་སར་དམར་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དེ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་བསལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དམར་བ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་མི་བསལ་ན་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་དམར་པོ་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྩ་དམར་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར བ་ལ་བྱའོ།།འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ། རྣམ་ཞིག་རྒྱུ་ལས་འབྲས་འབྱུང་ན། །དབང་པོ་ལ་སོགས་རྣམ་ཞིག་ལས། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་ ན་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཆུ་སྐམས་པས་གཤེར་བར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་ཞི་བས་སྐམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བརྡུངས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཞིག་ན་སྒྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཤི་ན་དུ་ བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་ཞི་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་བསྒོས་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལས་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ བསྒོས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་བསྒོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གནས་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་བསྒོས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

因此应当了知，这是说明有实物差别的。'然而在此处如何认为是缘起的事物'这句话是说，如何认为'识缘名色'这句话在此处是缘起的事物，在有名色的地方，名色是缘，在只有名而无色的地方，则只是名的缘。对于'行缘名色'，为何不如同缘起事物那样认为，在有名色的地方，以行为缘而有名色，在只有名而无色的地方，则只是名的缘。
若说行缘结生识，则会导致过去的行生识的过失，这是说唯有结生识的缘性，因为没有一个接一个的相续。'这是突然进入危险'这句话的意思是，在有其他成立的情况下，无因而产生酸味，就是进入危险的意思。
那么这从何而来？'具有从彼所生力的差别'是说，具有从那酸味所生的力的差别，即从彼所生力的差别，由于此处有相续变化的差别，所以是从彼所生力的差别。
对于'以彼等成红色'等广说，以彼等回答了后来的红色和根红色，如何呢？从彼所生力的差别的相续变化差别中，其果实即是红色花蕊。'若遣除其生起的违缘'这句话是说，若不遣除根红色生起的违缘，则以自性体性而言，铁块大种的生起是随顺于生起的。
此处这个偈颂如何不从已坏的因成为果，从已坏的因不是果。若'从已坏因生果，从已坏根等'等广说，若是从已坏而有，则如何合理从已坏的根和境生起见闻等作用。
水干则成湿，风止则成干，击打已坏则会生声。同样，火灭则会生烟而不会止息。虽断除业和烦恼也不会成为涅槃，而会生起后有。
那么如何呢？'因为从彼所生熏习安住'这句话中，业是从彼所生，从彼所生即是熏习，所以是从彼所生熏习，其安住即是从彼所生熏习安住。

།དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཉིད་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི་དེ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བའམ། འཇིག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ ལས་གཟུང་བར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་རྒྱུན་རྣམ་པར་བཞག་ནས་འདུ་བྱེད་འགགས་ལ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕངས་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ས་བོན་འགག་ལ་ དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱན་རྣམ་པར་བཞག་ནས་འགག་ལ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཏུ་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིགས་པར་འགྱུར། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ས་བོན་རུལ་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་གང་དེའི་འོག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་བའི་སེམས་པའི་རྒྱུན་འདི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན། དེ་ཉིད་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ལའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གང་གི་ ས་བོན་ཡིན་ན་གང་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཞིང་ལས་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད།སྔོན་གྱི་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡང་སྲིད་ཞིང་ལ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། དེས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཁོ་བོས་གོང་ཉིད་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། འོན་ཀྱང་འགའ་ཡང་གང་ དུ་ཡང་འདོད་པའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་བམ།བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་འོན་ཀྱང་ལས་ཞིང་དང་སྲེད་པ་རླན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ན་སེམས་དམན་པ་ལ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། འོན་ཀྱང་འགའ་ཡང་གང་དུ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་འགྲུབ་བམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་འོན་ཀྱང་ལས་དང་ཞིང་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནས་སེམས་པ་བར་མ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

所说'因为是从彼所生之果报能够给予而未经历'的意思是，应当理解为从彼所生之果报能够给予而未经历。
所说'若非如此则不能成立为过去'的意思是，若说如同现在一样因为有自相而存在的话，则于彼不能建立现在法的任何生灭，详细内容应当从《阿毗达磨俱舍论》中了知。
如此，'如同种子相续般'建立相续后诸行灭去，并且投生其随顺果报从一个到另一个，广说等等的意思是，如同建立芽等相续后种子灭去，并且投生其随顺果报从一个到另一个，如是建立诸行相续后灭去，并且投生其随顺果报从一个到另一个。
'其后将生起'的意思是，福德等诸行之后的意思。
如何能合理地认为由其缘而无记思相续之缘，于结生时是识？无记法如同腐烂种子一般，不能生起结生识之芽。
又如何这其后所生起的无记思相续是福德等诸行的建立？
'即于彼为诸行之力'的意思是于彼习气相续。
'于结生识之时唯是现前成就后有'的意思是，因为与彼结生识俱生之诸法摄集后有故。
此时由诸行缘而彼结生识是何种子？若说'识种子从后有田中生起'。
前有之识是以无明为缘的诸行为缘，执取名色芽之因事，由中有相续于后有田中生起，此说是合理的。
正因如此，所说'以无明为缘而有诸行，由彼熏习之识是以诸行为缘'等。
如是而言，其他经中所说'识为种子'是合理的这句话中，'如是而言'的意思是如我上文所说'以无明为缘而有诸行'等广说。
其他经中如何说识为种子呢？'阿难，若无与欲相应之业，然而于任何处所能成就欲有吗？'
'大德，不能。'
'阿难，然而业为田，爱为润，识为种子，无明黑暗的众生为无明所盲，彼等即于欲有中，心劣而识安住。'
'阿难，若无与色相应之业，然而于任何处所能成就色有吗？'
'阿难，然而业与田'等广说乃至'即于色有中，心处于中等而识安住。'

།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། འོན་ཀྱང་འགའ་ཡང་གང་དུ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་བམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ འོན་ཀྱང་ལས་ཞིང་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས།འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ན། སེམས་པ་གྱ་ནོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་ པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསགས་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པོའོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་གཞན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་མ་བསྡུས་པའི་འདུས་བྱས་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གཞག་སྟེ།དོགས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་གཞན་ནོ།།དེས་བྱས་པ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་དང་བསགས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་དང་བསགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་བཏགས་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རྐྱེན་ཉིད་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྐུན་པོས་གྲོང་ཁྱེར་བསྲེགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐུན་པོས་བསྒྲུབས་པའི་མེ་ལ་རྐུན་པོ་བཞིན་ དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའམ།རྐུན་པོས་བསྒྲུབས་པའི་མེས་བསྲེགས་པ་ལ་རྐུན་པོས་གྲོང་ཁྱེར་བསྲེགས་སོ་ཞེས་རྐུན་པོར་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །རྩཝས་འབྲས་ཆན་ཚོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ལས་བྱུང་བའི་མ་ལ་རྩ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པའམ། རྩ་ལས་བྱུང་བའི་མེས་བྱས་པ་ ལ་རྩཝས་འབྲས་ཆན་ཚོས་སོ་ཞེས་རྩཝ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་མཐོང་བ་ཁོ་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་ཡང་མདོ་ སྡེ་དང་འགལ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྲེལ་བ་ཡིན་པས་ ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་རིས་འདྲ་བ་ཉིད་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཅི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངམ། རེག་པ་མེད་པར་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མི་ལྡན་པ་རྣམས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

阿难陀，如果没有无色界和具足的业，那么任何人在任何地方能成就无色界的有吗？尊者答：不能。阿难陀，然而业如田地，如经中广说，即在无色界有中，殊胜的思维与识安住。然而有人说，这是由未坏因而有，是因为福德等行的因缘之故。有人说是由未坏而有，这是圣者共许的。有人说是由积集而有，这是大众部的观点。
所谓其他心不相应法，是指不被色法、心法和心所法所摄的有为法，因为不与心相应，所以称为心不相应法，为了遣除疑惑而如此安立。直到产生果报之间相续存在的，就是其他心不相应法。所谓'由彼所作而假立彼'，是指由行所作的未坏和积集而假立为行的意思。或者说，是由未坏和积集所产生的果报而假立为行。
诸行的假立称为行的假立，因为以行缘而结生识，是因缘的假立。譬如说'盗贼烧城'，是指由盗贼所引发的火而假立为盗贼，或者由盗贼所引发的火所烧而假立为盗贼烧城。'柴火煮饭'，是指由柴火所生的火而假立为柴火，或者由柴火所生的火所作而假立为柴火所作。'见圣者乐'，不是见到圣者本身快乐，而是因为是快乐的因，所以假立为乐。
他们与经典相违之处仍然如是，怎么说呢？如在识支分别中说：'什么是识？即六识聚。'然而只是意识结生，怎么能说六识聚是行缘识呢？
所谓'得等非是'，是指得、非得、同分、无想有情、无想定、灭尽定、命根等特征是否依触而生？即使无触，灭尽定等也是从得而生。因此，心不相应行也不是实有，是假立于色等实有法的其他状态，这是指色法、心法和心所法的其他状态的意思。因为经中广说不相应法和无为法非实有故。

།དཔེར་ན་ནུས་ པ་དང་།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཉིད་དང་། ཚུ་རོལ་ཉིད་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ གནས་སྐབས་ལ་ནུས་པ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་སོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་སོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ གནས་སྐབས་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།དུས་དང་། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཉིད་དང་ཚུ་རོལ་ཉིད་ཀྱང་བར་ན་གཟུགས་མང་བ་དང་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ཡུལ་ལས་བར་ན་གཟུགས་མང་བ་ལ་ཕ་རོལ་ ཞེས་བཏགས་སོ།།བར་ན་ཉུང་བ་ལ་ཚུ་རོལ་ཞེས་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལ་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་ཞེས་བཏགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་ལ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་མ་ཉམས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དེ་སྐྱེ་བའི་དབང་མ་ཉམས་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་ས་བོན་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས པ་ཡིན་ནོ།།རིས་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་སེམས་འདྲ་བ་ཙམ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་འདྲ་བའི་རྫས་གཞན་ནི་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་ལ་སོགས་པའི་སྡོང་བུ་འདྲ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པ་ནི་རིས་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་འཐོབ་སྟེ།མི་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལུས་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་གདགས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་ཏེ། རིས་མཐུན་པར་གནས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་གདགས་སོ། །མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གདགས་སོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པའོ། །རྒྱུན་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ལ་ནི་རྒལ་བའོ། །བྱུང་ནས་མེད་པ་ཙམ་ལ་མི་རྟག པ་ཉིད་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་བཅིངས་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་དང་།མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཏགས་ པའི་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཚད་མ་མངོན་སུམ་མམ། རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུའོ། །འོ་ན་མདོ་སྡེ་ ལས་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རྣམ་པར་ངེས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་དང་། བསགས་པ་ཡང་ཡོང་ཡེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་གཞན་དེ་དག་ལ་དེ་ཉིད་བཏགས་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ལ་སོགས་ པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

比如说'能力'、'结合'、'分别'、'彼岸'、'此岸'、'远'、'近'等这些是什么意思呢？这些是安立于色等诸法的其他状态。即安立'能力'于作为产生果的因的事物所处的状态。安立'结合'于色相续不断生起的状态。由于相续不断生起而结合。'分别'则是安立于分别生起的状态。'结合'也安立于心与心所同时生起的状态，因为时间、所依、所缘相应的缘故。
'彼岸'与'此岸'是安立于中间色法多少的状态，即从视野所见处，中间色法多者安立为'彼岸'，中间色法少者安立为'此岸'。同样，虽然时间、本质等有所不同，也安立'彼岸'、'此岸'于不同相续。
同样，得等也是安立于色等其他状态。怎样呢？首先，'得'是安立于善等诸法种子未坏的状态，及其生起的功能未坏和现行的状态。'非得'是安立于无其种子极为生起的状态。'同分'仅安立于心相似，不同实物非为相似，如稻等茎相似。如是，如此色等蕴生起的其他状态获得'同分'之名，因为是安立人等差别的因。
同样，二无心定安立于与心、心所生起不相顺的身体生起的状态。无想天也应如是了知。命根仅安立于前世业所引，作为同分住因的事物。安立'生'于从无而有。住于果与因的相续。'老'于相续前后的差别。安立'无常'于生已无的状态等。
如何了知彼等非实有，应从《阿毗达磨俱舍论》中了知。得等非实有。为什么呢？因为彼等自性对于被贪嗔等所缚者，不如色声等显现，也无如眼耳等的作用。因此，由于无实法的性质，是假立的存在。
或者，得等如是安立者非实有。怎样呢？因为无量故。无少许现量、比量或可信教量能成立彼等实有，不如色等。那么，经中广说彼等十法，应如其理取定于彼处。未坏与积聚本来不存在，也非安立彼等于其他状态。虽与福等行的习气相续相关，但彼能作利益。

།གང་ཡང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་མཇུག་ཏུ་ལྡང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྨོས་པས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཟུང་ངོ་།།དེ་ལ་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཇུག་ཏུ་ལྡང་བ་ནི་ལྡང་བའི་དུས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་མཇུག་ནི་འཆི་བའི་དུས་སོ། །གང་ཡང་ཡི་གེའི་གཞུང་ལན་མང་དུ་སྟོན་པ་ལས་ཅི་ཞེ་ན། དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཕྱིས་ འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དོན་རྟག་ཏུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསྣམས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། རེག་པ་སྟེ། ཐོས་པ་དང་། བསྣམས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱིས་དྲན་ པ་སྐྱེ་བ་ནི་དུས་ཕྱི་ནས་སོ།།ཅི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཞན་བར་སྐབས་སུ་འགའ་ཡང་གང་ལས་དེ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་གེ་སར་དམར་པོ་དེ་ཡང་དུས་གཞན་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཡོད་དམ། གང་གོམས་པ་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་དེའི་སྐྱེ་བར་ བརྟག་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་དེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་ཚེ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་ཚེ་དེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་སྐད་ ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྟོན་པ་དང་།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སོང་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཡིན་ཅི་ཉེས་ཇི་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་རྟོག་པ་དེ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ མེད་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་བཞིན་དུ་མི་རྩོམ་སྟེ་དེ་མི་སྐྱེ་བས་དྲན་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གོམས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཆོས་གཞན་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཁ་ཅིག་ཡི་ གེའི་གཞུང་སྟོན་པ་ཅིག་ཅར་དུ་དྲན་པ་ཡོད་དོ།།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཀྱང་ཅིག་ཅར་དུ་དྲན་པ་ཡོད་པས་གང་གོམས་པས་དྲན་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་དེ་སྐྱེ་བར་བརྟག་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་འདི་དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེ་བས་ན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'无心等至和无想有情死后生起心'这句话，说'无心等至'是指灭尽定和无想定。其中，无心等至后出定时是出定的时候。无想有情死后是死亡的时候。
关于多次宣说文字教法有何意义的问题，后面将解释说会生起忆念。
关于'从经常见到等'这句话，是指对色等境界反复地见、闻、嗅、尝、触，从听闻、嗅、尝、触和了知之后生起的忆念是在后时。
是否有其他无心法在中间，从中出定时的有心和那红色的花蕊也会在其他时候生起？
关于'应当观察习惯所生忆念在哪一刹那生起'这句话，如果仅在第一刹那生起，那么其他刹那的熏习就成为无意义。如果是在第二刹那等其他时候生起，就应当说明：第二刹那等时是否有第一刹那所教示和见闻等先前的差别？
如果有差别，由于同样获得自性的差别，心和心所的忆念后来会生起，因此这种思维就成为无意义。如果没有差别，就像第一刹那一样不会开始，就不会生起，将导致无有忆念的过失，因为第二刹那等与第一刹那没有差别，如同前刹那。
说'习惯'并非不能生起其他法，有些人能同时忆念文字教法。也能同时忆念所见等义，因此不应对其提出'应当观察习惯所生忆念在哪一刹那生起'这样的过失。
因此，关于'对六识蕴具有行的熏习'等广说，其中说'因此'是为了显示如前所说的种种行相。

།དེ་ལ་ཡང་དབང་པོ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ དྲུག་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་སྟེ།སྒྲའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་ནས་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོར་མི་རུང་ངོ་། །སེམས་དང་བཅས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་གནས་སྐབས་ན་གང་གི་སེམས་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་སེམས་དང་བཅས་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་།དེ་བཞིན་སེམས་མེད་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་སེམས་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་སྟེ།སྒྲའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་ན་དོན་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོར་མི་རུང་ངོ་། །མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་ སྟེ།སྒྲའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་ནས་དོན་དེ་བཞིན་འགྲོར་མི་རུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཀྱང་འདས་པའི་ལས་ལས་དེ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ གྱི་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཀྱང་རུང་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གྱུར་པ། དེ་བས་ན་འདིར་དོན་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པས་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་གནས་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུའི་སྣོད་ལྟ་བུར་དེ་དེ་དག་གི་གནས་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེའི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ས་བོན་རྣམས་སྦྱང་བར་བླུགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ཐལ་བ་དང་། ལུས་དང་། དུ་བ་དང་། མེ་དང་། ས་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་འབྲས་བུས་རྒྱུ་སྟེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུན་འབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་བབ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲེལ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དབང་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གཟིགས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་བསལ་བ་ནི་མཐོང་བར་ཡང་མི་ནུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འདིའི་ལྟ་བ་ནི་ཉམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གདོང་གི་མིག་ནི་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་དང་མིག་གིས་དེའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བསྟན་ཏོ། །ལྟ་བ་ནི་འདིར་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བྱའོ། །མིག་ཀྱང་དེའོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ཉམས་དགའ་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདོང་གི་མིག་ནི་ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མདོག་དང་དབྱིབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟླུམ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于此，从'由于诸根不同而识亦不同'开始，虽然承许行缘识是六识聚，但不能按照文字的字面意思来理解。虽然承许有心和无心的灭尽定等，如何理解呢？从'在彼时无心'等广说，虽然承许有心的灭尽定等，同样从'是无心的灭尽定'等广说，虽然承许有心的等持等，但不能按照文字的字面意思来理解。
从'结生识是行缘'等广说，虽然承许过去行的结生识，但不能按照文字的字面意思来理解。有人说：'虽然结生识是行缘，但它不是从过去业生，而是从其因的未坏形态而生'等所说，虽然承许其因的已坏形态等为缘，由于如是，故当知此义是有密意的，如是广说。
'由住而说住'是指由住即眼识等而说住即阿赖耶识。阿赖耶识是六识的所依，因为是主要因。如谷仓一样，它不是彼等的处所，而是彼等种子的处所。称为彼等种子的处所，是因为具有生起的功能。
其中种子并非如装在瓶中一样。那么是怎样呢？譬如种子、苗芽、灰烬、身体、烟、火、地基等，由于对果有功能，故其因性称为处所。如是，由果而说因，即由眼识等果而说阿赖耶识因。为何？为显示具彼相续识流故，即为显示具六识的阿赖耶识相续流故。因为是因果关系的事物。阿赖耶识相续流称为具六识聚，意为是关联。
'彼诸根非成异性，因具见故'是说由于从诸根的见等作用而推知。'诸根除遣亦不能见'是说因为诸根超越根境且是意识所知。在世间中，此人的眼睛很美丽，如青莲花瓣等，由见和眼而说其处所。此处见是指眼根。眼也是彼。眼根不美丽，因为非现量故。面上的眼睛也不如青莲花瓣，因为无色和形状，且是圆形故。

།དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དང་། མིག་གིས་དེའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། མིག་གི་དབང་པོའི་གནས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྔོ་བ་དང་། ཁྱོན་ཡངས་པ་དང་ཉམས་དགའ་བའང་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གནས་པས་གནས་བསྟན་པ་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུས་ཀྱང་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་ནི། དགེ་སློང་དག་རླུང་ནི་ནད ཡིན་ནོ་ནད་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།།སྨན་ཆེན་པོ་ནི་ཏིལ་མར་རམ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའོ། །དགེ་སློང་དག་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱི་སྨན་ཆེན་པོ་ནི་ཞུན་མར་རམ་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་བའོ། །དགེ་སློང་དག་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་ནད་ཆེན་པོའི་སྨན་ཆེན་པོ་ནི་སྦྲང་རྩིའམ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ བད་ཀན་ནི་ནད་མ་ཡིན་གྱི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནད་ཅེས་བསྟན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉེ་བར་བཅད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དེའི་རྒྱུ་ དང་ས་བོན་ཏེ།དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིའོ། །དེ་ལས་ཡང་དེ་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ནི་རེག་བྱ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་རེག་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་གཉིས་ ཀྱིའོ།།ཟན་འདོད་པ་ནི་བཀྲེས་པ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་བཀྲེས་པ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཐུང་འདོད་པ་ནི་སྐོམ་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་སྐོམ་པ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ།གཞན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་བྱེད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་དང་། བདག་གི་རྫས་སུ་གྱུར་པར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་དྲུག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་དེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་གཙོ་བོ་དང་བདག་གི་རྫས་དང་།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ ལ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་མེད་པ་ན་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་དད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ ཐོས་པ་དང་གཏོང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ན།གོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་ཞིང་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་ལུས་འཛིན་པར་ བྱེད་པར་སྟོན་ཏེ།གཞན་དེ་ལྟ་བུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། གཞན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འཐད་པ་དེ་དག་ མི་རིགས་པར་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་སོ་སོ་ནི་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།

因此，观察和眼睛如实显示其处所是成立的。眼根的处所是非常蓝色的、宽广的、悦意的，因为是现量的缘故。如是，暂时由处所而了知所显示的处所。
由果显示因如是说：'诸比丘，风是病，是大病。大药是芝麻油或与芝麻油相配。诸比丘，胆病的大药是酥油或与酥油相配。诸比丘，痰病和大病的大药是蜂蜜或与蜂蜜相配。'风、胆、痰不是病，而是病因，故说为病。
贪欲之流未断，因为未现前的缘故，是说当对治现前时，不应有违品现前的缘故。那么是什么呢？是其因和种子。'其'是指贪欲的。从彼又生彼是其因、随眠和种子。
'彼二者非触，而彼二者之因是触'中，'彼二者'是指饥渴二者。欲食是饥，是心所法。其因触的差别说为饥。如是欲饮是渴，其因触的差别说为渴。
'是一切法种子之所依'，从一切法种子所依门中显示阿赖耶识，因为其他不应作为一切法种子所依的缘故。对于入灭尽定者，除此之外无其他识，将导致一切法种子断绝。
阿赖耶识不会成为胜性和我之实体，因为是无常、苦、空、无我相的缘故。有些人说六识聚具有能生一切法的功能，他们也只能说彼即是胜性和我之实体，与法不相顺，而不能说其他。不能说不具有能生一切法的功能。
对经部师来说，若无不相应行，则如何能生善、不善、无记法？经中也说：'所谓心或意或识，长时熏习信仰、戒律、闻法、布施、智慧，则往上趣，殊胜趣，往生天界。'
取识也是彼，显示从结生相续到未死之间执持身体，因为其他如是不应理，如后当说。异熟识也是彼，是从作为人等身体事物所依的门中显示，因为其他不应有异熟相及其合理性，如后当说。
'各别生是不同业的异熟的缘故'，是说因此阿赖耶识是不同业的异熟各别生，因此显示异熟识。

།ཇི་ལྟར་ན་དེ་སྐྱེ་བ་སོ་སོ་ལས་ ཐར་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ན།དེའི་ཕྱིར་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤུགས་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ལས་ཐ་དད་པའི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཤུགས་ ཡོངས་སུ་གཏུགས་ནས།སྐྱེས་ནས་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གཞན་གོམས་པའི་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེའི་གནས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་འཇུག་པ་རྙེད་དེ། སྲིད་པར་གྱུར་ན་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེའི་གནས་ཉིད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་གནས་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་གནས་ཡིན་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང དེ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་ས་གཞན་དག་ན་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་ས་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཚེ་བ་གཞན་གྱི་ཆོས་ མངོན་པ་ལས་སྲིད་པའི་གནས་བྱེད་པར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་སྟོན་ཏོ།།ཡན་ལག་དང་གནས་དང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་མེད་པ་ནི་ཡན་ལག་མེད་པ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་གནས་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་ན་སྲིད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་གནས་ གྱུར་པ་ཡང་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པ་ཡོད་ན་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ལ་ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྒྱུ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་དེའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའམ།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཆད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་གི་ནང་དུ་འདུས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་འདུས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་བསྡུ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་པའི་ ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འདུན་པ་དང་།རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་འདུས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་ སོགས་པ་གཞན་ཡང་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་དུ་རིགས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དེ་དག་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སེམས་པའི་ཚོགས་ དྲུག་པོ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འདུན་པ་དང་།རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་འདི་དགོངས་པ་ཅན་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་མི་ དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན།ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་ གསུངས་ཏེ།དེ་བས་འདི་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བརྟག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

如何是从各个生处解脱的异熟果呢？因此说'由于各别业力完全穷尽的缘故'。意思是说由于各别业的牵引完全穷尽。在临终时，前世业力所牵引的异熟识的力量完全耗尽后，由于获得了其他顺生受业和顺后受业的熏习，在各种身体形态中成熟。这又获得了为了显现后有而住于习气阶段的业行，若成为有，则使阿赖耶识在各种身体形态中成熟。'各种'是指天、人等身体形态的处所。
身体形态处所也是阿赖耶识与各种身体形态相应而转，因为无色界和其他地处没有不是身体形态异熟的缘故。尊者地师们说'有支识也是如此'，这是显示在其他部分阿毗达磨中广为人知的有处。支分、处所和身体这些词义并无差别，因为无身即无支分。
正因如此，说'若彼处所未转依，则轮回相续不断'。处所转依是由对治生起，摧毁一切染污法的习气无余时，则转生他处，于任何处都不安立有支识。'所缘和行相完全断绝'是说由于极其微细的运行，其所缘和行相完全断绝，或者由于所缘和行相的断绝已经显现，应知是所缘和行相未完全断绝。
若问：'包含在哪个取蕴中？'由于一切有取者都摄于取蕴中，故应说其取蕴摄。'识取蕴'是说由于是识的特征，故以特征摄。'六思集'是说其他欲、触、作意等行取蕴所摄亦非无。'具寿大腹贤不善'是说身业不善等广说，贪、嗔等其他也无非不善。
如是'六识集'这一说法是不完整的。这应当理解为有密意，因为在'彼等异法'广说中，除六思集外的欲、触、作意等法在其他经中说过的缘故。若问：为何说'行取蕴者何？谓六思集'，这应当理解为有密意。身业不善等彼等之外的不善法贪、嗔等在其他经中说过的缘故。若问：为何说'身业不善'等广说，这应当理解为有密意。
阿赖耶识在任何处都未说过，因此不能认为此说是有密意的。

།ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་ནུབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏེ་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་མང་དུ་ནུབ་པ་ཡིན་ ན་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ།གསུང་རབ་འདི་ཡང་ད་ལྟར་ནི་ཕལ་ཆེར་འཕྲོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་མདོ་སྡེ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་དང་། འདུལ་བ་དག་འཕྲོས་ཏེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ནས་གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཞན་དུ་གསུངས་ སོ།།གཞན་ལས་ནི་གཞན་དུ་གསུངས་པས་ཉི་ཚེ་བའི་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ། འགྲོ་བའི་རྩ་ བ་དག་ནུབ་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན།ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཕལ་ཆེར་ནུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གསུང་རབ་འདི་ཡང་ད་ལྟར་ནི་ཕལ་ཆེར་འཕྲོས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉི་ཚེ་བ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཉི་ཚེ་བ་གཞན་ལས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་འདི་བརྗོད། དེ་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རང་གི་སྒྲས་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལ་ཅི་དེ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ བཀག་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡོད་པས་དེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའི་མིང་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ ཡང་མང་དུ་ནུབ་ལ།གསུང་རབ་འདི་ཡང་ད་ལྟར་ནི་ཕལ་ཆེར་འཕྲོས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི། འོ་ན་གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཡང་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣར་མི་འོང་སྟེ། ཁོ་བོ་གཏན་ཚིགས་འདིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཁྱོད་འགག་པར་བྱེད་པ་དེ་བས་ན་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་ཡང་མང་དུ་ནུབ་ལ། གསུང་རབ་འདི་ཡང་འཕྲོས་པ་ཡིན་པས། ཞལ་ནས་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་མ་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། མི་སྟོང་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་མཐའ་དག་མ་ཟིན་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཐད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་ལས་གཞན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་ཚེ་བ་གཞན་ལས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།

此说'佛陀亲口所说的经典大多已经消失'是说明不能认为'在任何地方都未曾宣说'这一论点的理由。因为如果佛陀亲口所说的大多已经消失，那么怎么能确定这些内容在任何地方都未曾宣说过呢？
现在这些圣教大多已经散失，也就是说部分经典、阿毗达磨和律藏都已散失。在某些地方完全未说，而在其他地方却有所宣说。在某些地方说这样，在其他地方又说那样。由于部分经典、律藏和阿毗达磨都未完全显现，怎么能确定阿赖耶识在任何地方都未曾宣说过呢？
如果问为什么说众生的根本已经消失？这是说佛陀亲口所说的教法大多已经消失，而且现在这些圣教大多已经散失。若不是这样，就不会有部分的差异。在其他部派中以异名说有分识、阿赖耶识和根本识，既然如此，怎么能说阿赖耶识在任何地方都未曾宣说过呢？
如果说阿赖耶识这个名称在任何地方都未直接宣说过，那么仅仅因为这样就能完全否定它吗？因为有不属于六识聚的实体存在，所以说明宣说六识聚是带有密意的。由于有第七识的存在，随顺其义而立名为有分识、异熟识、执持识、根本识、缘识等等。
这里有人说：如果佛陀亲口所说的教法大多已经消失，而且现在这些圣教大多已经散失，那么阿赖耶识是应该考察的，那么外道所计的胜论主体等也应该同样考察？
这是不对的。我不是用这个理由来证成阿赖耶识，而是因为你用'未曾宣说'来否定它，所以我说既然佛陀亲口所说的教法大多已经消失，这些圣教又已散失，那么怎么能确定未曾宣说呢？因此，你们应该说明到底是怎样未曾宣说的。
至于胜论主体等，因为违背法印且无有比量，所以是应该否定的。常、乐、我、不空等识是有比量的。阿赖耶识具有无常、苦、无我、空的特征，因此不违背法印，而且有比量。
对于入灭尽定者，若无此外的识，则应成身体完全不被执持，因为无有此外的识故。对于有顶天的众生，当现前无漏道时，若无此外的识，则有顶天的身体实体不应理。在其他部派中也以异名说有分识和根本识故。

ཡང་འདིར་རིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞག་པར་མི་ནུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གང་གི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་མི་སྲིད་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ལུས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམ་མ་ཤིའི་བར་ལུས་མཐའ་དག་ཁྱབ་པར་ གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་བྱའི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ཙམ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་དེས་ཟིན་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་དོན་ཟབ་མོ་སེམས་པ་ནི་སྙིང་ག་ཁོ་ནར་ གནས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་ཡང་མ་ཤིའི་བར་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང་། ལུས་ ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་མ་ཤིའི་བར་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ན་མི་གནས་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་གི་ཁམས་བཞིན་དུ་ཞུམ་པའམ། རྒྱས་ ཤིང་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འོན་ཀྱང་ལུས་མཐའ་དག་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཅིང་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བརྒལ་དུ་མེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་ པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བ་དང་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་སྨིན་པའི་རྫས་ཡོད་པ་ ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྫས་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་བསྟན་ མ་ཡིན་ཆོས།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། ། རིས་མཐུན་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྫས་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་གང་ཞིག་དེའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་འདྲ་བ་འཕངས་པ་ཙམ་ལ་དེ་ཉེ་བར་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲ་བ་འཕངས་པ་ཙམ ནི་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་ལ་སོགས་པའི་སྡོང་བུ་འདྲ་བ་འཕེན་པ་བཞིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འཕགས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེའི་ས་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།གཞག་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པའིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དག་།ཅི་ཡང་མེད་པ་མངོན་བྱས་ནས། །སྲིད་རྩེའི་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱེད། །ཅེས་སྨྲས་སོ།

又此处，理由是：如前已说明，无阿赖耶识而安立诸行缘识是不可能的，对于入灭尽定者这是不合理的。
结生识也是诸行缘识，为何不可能？这不可能性也如前已说明。
持身性也离开阿赖耶识是不能安立的。
为什么呢？因此说：除此之外的识，直至未死之间都不遍住于全身。眼等诸识因依靠眼等根而生，故不遍及全身。
身识也不遍及全身，因为依靠与触境相关的方位而生，身根的某一方位生起身识，仅在彼处能断定感受。因此，已成立彼为持身。
意识也因有作意而思维甚深义理时仅住于心间，故不遍及全身。
除此之外也非住至死时，如是眼识之后生起耳识等。
阿赖耶识则执取一切身，遍及一切身，因为与异熟识相关，如同身与身根一般住至死时。
阿赖耶识如何成立不住于境？应说阿赖耶识如同风界，不是收缩或扩张遍及全身。
然而，由于全身与阿赖耶识二者互相关联运行，故说遍及全身。因此无可争议。
无色界所生者的烦恼性善等广说，即欲界与色界所生者有烦恼性善及无漏心，以色法异熟，彼趣所摄者有异熟实法。
无色界中无色法，因此彼处所生者的烦恼性善及无漏心，除阿赖耶识外不能安立异熟实法，因为经中说：'异熟无记法'。
烦恼性善及无漏心二者，因与异熟相关，故与身体事物、所属趣类及异熟所摄等一切相违。
同类及命根实法丝毫也不存在时，善等心怎么会成为彼趣所摄呢？因为仅是投生相似异熟蕴而假立彼。
仅是投生相似并非别的实法，如同投生相似稻等茎。
有顶处具圣道者等广说中，'彼地身体事物实法'即是'有顶地'的意思，与'不能安立'相连。
彼地圣道是不存在的，即有顶地的。因此圣者说：'现证无所有，断尽有顶漏。'

། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཤི་བ་ཡིན། །ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ། རིས་མཐུན་པའམ་སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྫས་གཞན་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྫས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ། མེས་བསྲེགས་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རང་འགག་པ ན་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་སྟོབས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་མཐུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བས་ཀྱང་མི་དགོས་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། །། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་དྲུག་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ཉིད་ས་དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སྨད་པ་ཙམ་གྱིས་སྤངས་པ་དག་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཁོ་ནར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཕྱོགས་ཏེ་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཤེ་ན། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པ་གང་ཞིག་ཡིན ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེའོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འགགས་ན་གང་ལས་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་དེ་ཡང་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཤེ་ན། གཞན་དག་ན་རེ་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་དག་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་ཀྱང་དབང་པོ་ལ། ས་བོན་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཟིན་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །མདོ་སྡེ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་འདུ་ བྱེད་མ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པས་སྟོན་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་དེ་ཉིད་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ལེན་པའི་མཐུས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་འཇུག་པ་སྙེད་པ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་རྣམ་ པར་གཞག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་རྒྱུ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཕན་ཆད་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་སྲིད་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་གི་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་། དེ་ ལས་གཞན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་སོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་མ་ཤིའི་བར་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་རྒྱུན་ རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།

不应说'他们如何死亡'。如果没有丝毫相同种类或命根的其他实质，那么对于什么来说，可以建立他们身体实质的安立呢？就像被火烧毁的事物一样，有顶的随眠自然灭尽时也不能成立，因为生于有顶的因本身未被证明为非有力。如果能够摧毁投生的力量，那么圣道的力量又有什么作用呢？这将导致连世间道也不需要的过失。
缘起初分及分别广释 第六卷。世间道所断的那些随眠本身也不是生于该地的因。仅仅因为减弱而断除的，也不应该是由圣道所断，因为烦恼唯一是与生起不相应的缘故。烦恼事物方面的比喻也不合理。即使说是意识，这个观点之前已经考察过了。
如何考察呢？当时所说的识是什么？有人说是意识。问及所缘和行相是什么时，应当了知所有广说的内容。如果已灭，将从何处再生起呢？这个观点之前也已考察过了。如何考察呢？其他人说灭尽定是无心的，以及'心相续断者，如何能生起由诸行熏习的心'等说法，以及'身体也是根的种子所依'等所有广说的内容都应了知。
如是以理，即是以理证如前所说，若无阿赖耶识，则不能建立以行为缘的识。经中说入灭尽定者身行未灭等广说。论中也是指世亲所说的阿毗达磨法门中说此义，如是则成立有阿赖耶识。
问：以行为缘的识建立到何处为止？答：直至有的阶段为止。有的阶段是指：由有缘取的力量，经诸行熏习的趣入，乃至现前成就后有的识，称为有，而不称为识。那么，对于大因法门中所说：'其中以行为缘的识，直至有之后乃至未死之间，都说是名色之缘'，为何说识建立到有为止，而不是到未死为止呢？
其果名色生起时等广说，即是说'其果'是指以行为缘的识之果名色生起时，异熟识即阿赖耶识，以及除此之外的名色。所说'除此之外的名色'是指以行为缘的识之果的名色之外的名色。这又是什么呢？从六处开始相续运行，直至未死之间相互依存而相续运行的缘故。

།གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི། གཉིས་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ།།ཕྱིར་ནི་གཟུགས་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྐྱེན་དུ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དེའི་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་མ་འོངས་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མིང་དང་གཟུགས་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི།སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཇི་ཙམ་འབྲེལ་བའི་བར་དུ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མིང་དང་གཟུགས་ དང་འབྲེལ་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་གནས་སྐབས་འདི་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡིན་གྱི་དེ་ཕན་ཆད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡིན་གྱི།ཕན་ཆད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་མི་དགག་གོ། །མིང་དང་གཟུགས་དེ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལ་ཡོད་པ་ ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཡོད་པ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་གལ་ཏེ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་སྲིད་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གི་དེ་ནས་ནི་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།དེས་བྱས་པ་དེ་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བྱས་པ་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟུང་ནས་དང་། སེམས་ལ་བཞག་ནས་ བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།མིང་དང་གཟུགས་གང་ལ་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དོན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་གི་།གང་དུ་ནུས་པ་དཔྱད་ཟིན་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ལ་ནུས་པ་སྤྱད་ཟིན་པ་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པ་མང་པོར་བསྒོས་པ་ རྣམས་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་དང་།ཉེ་བར་མ་སྤྱད་པ་རྣམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རབ་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། ལྷ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདུག་ པ་ཡིན་གྱི་སྲིད་པ་བར་མའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འགའ་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་པར་ཡང་དེར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྲིད་པ་བར་མའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གཞག་གོ།

相互依靠就是彼此依靠。相互依靠的相续随顺是两者，这两者就是相互依靠的相续随顺。其事物相互依靠的相续随顺性。为此从色开始相互为缘而说，那异熟识是名色的。那也是它的。从此经中也在缘起经中说，由行缘识是未来在他世中，其果即是识果名色未生而生的缘是所密意的，而不是已生的相续随顺的缘。其中'直至相关为止而安立彼'的意思是直至与名色相关为止的意思，与彼相关的体性在此阶段安立。名色是直至六处为止，而不是更远的意思是与'安立'相连。由行所熏的识缘名色，是直至六处为止，而不安立更远。其他直至未死之间不遮止。名色生已后'于彼存在'等广说中，'于彼存在'是于名色中存在，异熟识即阿赖耶识，由前世业所引等广说，此说明若非行缘识也有，行缘识支是直至有为止而安立，此后则不是。'由彼所作彼能生'是由行所作名色能生，'因未受用'是执取和安置于心的意思。'于何名色具有能引彼之行所熏'的意思是名色具有能引彼之行所熏的意思。为此而安立行缘识支是为名色，若已经受用功能则不是，意即于何名色已受用功能，彼是行缘阿赖耶识，从彼开始不安立行缘识支。如是其后说'诸有情业异熟不可思议'，业异熟即业异熟，因为阿赖耶识中由行极其众多的熏习，已受用和未受用不可思议的缘故。'诸行是就生而言，因为是极坏灭'是因为就生天等而言，安住福等诸行，而不是中有的。任何人也不是仅为中有而造作福等诸行的缘故。无彼亦无彼处生的缘故。因此不安立识为中有名色之缘。

།དེར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བསྒོས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རམ།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེར་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པ་བར་མའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་དེ་མ་ སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་འདི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་རྒྱུན་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་བསལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་ལ།ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་དེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ ཉེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་འདིར་བསྟན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་ པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།ཇི་སྐད་དུ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། །གདགས་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབྱུང་།།ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་། མདོ་སྡེ་འདི་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་ན་ཇི་ལྟར་སྔ་ཕྱི་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་ དུ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལས་མ་འོངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ནི་རྒྱུན་ཆད་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། ། དགོངས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གནས་པས་གནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ས་བོན་གྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཉེ་བར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ལེན་པ་ནི་རྣམ་པར ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ།

所谓'因为异熟尚未圆满的缘故'是指，投生为天等的那个生命不是异熟，因为以福德等诸行熏习彼识的那些异熟果报尚未圆满的缘故，或者说诸行所熏习的识的异熟在彼处尚未圆满的缘故。在中有的名色中，一切异熟都尚未圆满，因为尚未生起生有所摄的缘故。
所谓'因为业的差别而生起功能的差别'是指因为识的功能差别生起的缘故。显示了能成就后有的功能生起即是行缘识。识的功能差别也是由业的差别而转变，所以诸行在生起识方面是最主要的。此处提到业的差别是为了显示行的相之业。提到功能差别是为了显示能生起后有名色的功能。
由此显示了行的相之业是心心所依的相续流转，以及识的功能。或者说由烦恼所造的识的差别能够成就后有，由业的差别而有功能的差别，成为同类殊胜名色之因。如经中所说：'若彼造作福行，则识趋向福德；乃至不动亦复趋向。'
识的摄义建立有十八种，如所说：广说分别建立是如'由根的差别而显示识的分别'等。趣入差别建立是如'以蕴声也显示缘境趣入的差别'所说。自相建立是如'依眼了别色'等所说。假立建立是如'若识了别色等，为何称为眼识'等广说。因建立是如他经所说'依二缘生识'等广说，以及此经说'行缘识'，如何不相违等，乃至'因为密意有别'等广说。
决定建立是如'若从行所熏习的识相续生起未来名色，则无心定和无想定中断时，行所熏习的识如何生起'等广说。密意建立是如'依住而说住'等广说。种子所依建立是如'是一切法种子所依'所说。执受建立是如'取亦即是识'等广说。

།ལུས་ཀྱི་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། དེ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེའི་རྟེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།འོ་ན་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཅི་ཡིན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་གི་ནང་དུ་འདུས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ལུང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ངེས་པ་རྣམ པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་དུ།མིང་དང་གཟུགས་གང་དུ་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་མ་སྤྱད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཆེད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་གི་གང་དུ་ནུས་པ་སྤྱད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གཞག་།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་བྱས་ཏེ། འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་གཙོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དེའི ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྫོགས་སོ།། །།མིང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། མིང་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་། གསུང་རབ་ལས་སྒྲ་དང་། ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གྲགས་སོ།།གསུང་རབ་ལས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་པར་ཡང་གྲགས་སོ། །ཚིག་བླ་དགས་ཙམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ཉིད་ལས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚིག་བླ་དགས་ནི་མདོ་སྡེའི་ལུགས་ཀྱི་ངག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་ འདུས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་ཀུན་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཡིན་པར་དགོངས་ཀྱི། ཚིག་བླ་དགས་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གང་ཅུང་ཟད་གཟུགས་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་ པས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་འདི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཀྱང་། སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་མན་ཆད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་དགག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་བསྒོས་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ གཞག་པའི་བསྒོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས།རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་དེ་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ལས་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

关于身体的建立，如所说：'异熟识也是如此'，从此广说到'显示为彼身体事物之所依即是异熟'。
关于所缘和行相的建立，如所说：'那么何为所缘和行相？所缘和行相是无有间断'而作显示。
关于摄集的建立，如所说：'摄于何取蕴中？摄于识取蕴中'而作显示。
关于理证的建立，如所说：'若无阿赖耶识'等广说而作显示。
关于教证的建立，如所说：'经典与论典'而作显示。
关于遍及的建立，如所说：'乃至有之位'而作显示。
关于决定的建立，如所说：'由于具有彼行为所熏习而投生名色之处，故是未受用功能，为此而建立行缘识支，非是已受用功能处'而作显示。
关于果的建立，如所说：'为何不立识为中有名色之缘？由诸行是为生起而趣入'等广说而作显示。
关于主要缘的建立，如所说：'由业差别而生其功能差别'而作显示。
识之广分别竟。
如广说'何为名'者，于'识缘名色'所说中，此名于世间和圣教中是声和假名词而闻名。在圣教中也闻名为四无色蕴。为遣除仅是假名词故，于圣教中即说'四无色蕴'。
假名词是经部宗中语之体性故摄于色中。毗婆沙宗中摄于不相应行中故摄于名中。此经中则总摄，是意趣识缘名，而非仅是假名词。
何为色？如广说'凡是少许色'者，显示除大种及所造色外无有色。如是暂且说识缘色是大种及所造。此中不应决定执持此一切大种及所造所摄之色是识缘。
'乃至六处未生'者，如是虽立识缘名色乃至六处，但非遮遣六处以下之名色。故说'识缘名色'者，如是由其熏习等广说中，如是由其差别熏习，即由行于识所立之熏习差别，于其他同类中，彼名色一切差别得以成就，如说：'种种世间从业生。'故世尊说：'生之因是业，现前成就之因是爱。'

།དེ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ནི་མྱོང་བར་གྱུར་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེས་པ་ནི་ཉམས་ བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡུལ་ཡིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་རིང་པོ་དང་ཐུང་ ངུ་དང་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་མཛའ་བོ་དང་དགྲ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་འདི་ནི་འདུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་དེ་ དག་གང་ཞེ་ན།འདུན་པ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བློ་དང་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱེ་བྲག་བོར་ནས་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ལྟ་བའོ། ། འོ་ན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྔོན་པོ་ཤེས་ཤིང་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འདི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འགལ་བ་མེད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཞེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་ན།བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅུང་ཟད་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ཟོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཟོས་པ་ལ་ཆུང་ངུ་ཟོས། ཅུང་ཟད་ཟོས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །མི་བཟད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྟེ།གཟུགས་ངན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པའི་ལས་ནུས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་གཡེངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ལས་མི་ནུས་པའི་སེམས་ལ་སེམས་ གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་མ་རྫོགས་པ་ལ་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །མི་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསལ་བར་ཞུ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཟས་ལ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཅུང་ཟད་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ནི་མི་བཟད་པ་ཡིན་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་གཡེངས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལས་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཁྲུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གསལ་བ་ནི་ལེ་ལོ་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་དེ་དག་གསལ་བར་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གཞན་འགའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对于感受乐等三种感受，即是受。这是指体验乐受、苦受以及非乐非苦受，也就是说，生起乐受、苦受以及非乐非苦受时，是指内心体验快乐、痛苦以及从这两者中解脱的境界。
执取所缘相是想，即是执取所缘的差别之义。所缘是指色等的蓝、黄、长、短、女人、男人、亲友、敌人、快乐、痛苦的差别，这就是想。
除此之外的心所法和不相应行法，是指除了受和想这两者之外的其他法。什么是其他法呢？即是欲、触、作意、慧、念等。不相应行法是指得等。
了别境是识，是指舍弃差别而仅观待事物本身。那么，眼识仅知蓝色而不知'这是蓝色'，意识则既知蓝色也知'这是蓝色'，这与前说岂不相违？识知'这是蓝色'是相应的，因为心和心所在处所、所缘和行相上相应，所以无有相违。
与眼等识相应的想因为是执著，并且随顺眼等识的行相，所以不能遍计差别。
有些人说：'微弱的了知是识，如同少量进食。'就像说'吃了一点'、'稍微吃了些'一样。
'不堪忍受的了知是识，如同丑陋的色相。'就像说丑陋的色相为'恶色'一样。
'无法行使了知功能的了知是识，如同散乱心。'就像说无法行使心的功能的心为'散乱心'一样。
'不圆满的了知是识，如同残缺的肢体。'就像说不完整的肢体为'残缺肢体'一样。
'不明了的了知是识，如同未消化的食物。'就像说未完全消化的食物为'未消化的食物'一样。
如此说来，从眼识乃至身识应成为微弱了知，因为不能遍计差别的缘故。染污应成为不堪忍受，因为颠倒缘取的缘故。散乱心的了知应成为无法行使功能，因为错乱的缘故。不圆满是指婴儿等，因为能遍计某些的缘故。不明了是指与懈怠、昏沉、睡眠等相应，因为它们不能明了地遍计那些的缘故。
如果这样承许，则'识'仅仅是了知的差别而已，这是说如前所述那些只是了知的某些差别，而非心。

།ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རྫས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སེམས་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་ཆོས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ པོར་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་བུ་གྲུབ་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་པ་གཞན་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་བྲེ་ལས་གཞལ་མེད་ཁང་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་བྲེ་ཉིད་གཞལ་མེད་ཁང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱར་མི་རུང་སྟེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རིགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྣོད་གང་གིས་འཇལ་བ་དེ་ནི་བྲེ་དང་བྲེའུ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཁང་པ་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་ངོ་། །མུ་ཏིག་གི་ཆུན་པོ་ ལས་གཙུག་ལག་ཁང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།རིགས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྔོན་མ་བྱུང་བ་མུ་ཏིག་གི་ཆུན་པོ་ཉིད་གཙུག་ལག་ཁང་ཡིན་པ་མེད་དེ། མུ་ཏིག་གི་ཆུན་པོ་ནི་སྐུད་པས་བརྒྱུས་པའི་མུ་ཏིག་གི་ཚོགས་སོ། །གཙུག་ལག་ཁང་ནི་སྡོམ་བརྩོན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་སྨོས་པས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲ་བ་ནི སའི་ཁམས་སོ།།གཤེར་བ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །དྲོ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་སོ། །གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཏེ་གསུམ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ བསྟན་ཏོ།།ཡང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བ་ཉིད་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ་ཞེས་དེའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་འདུས་པ་རྣམས་ ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལུས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེའི་ ཡུལ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེའི་ཡུལ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གྱུར་པ་གཞན་ཡང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དེ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སོ། ། དེ་ལ་ཁ་དོག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རིང་བ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། གྲུ་བཞི་དང་། ཀུན་དུ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཕྱལ་ལེ་བ་དང་། ཕྱལ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོན་པོ་དང་དམའ་བའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་བརྗོད་དེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

如果问有何过失，为此说道：'知和识二者也不会成为相应'，因为与实质同一性相违，因为知既是般若的自性，也是识。识本身是心，而识不成立为心所，因为识的特征不与心相应。
所谓'知'这一心所法也不会归摄于行蕴，这是因为心、意、识是异名，以及归摄于识蕴的缘故，不能归入行蕴。知的自性即是识，而且是识蕴，知应归摄于识蕴。
如此，知与识二者不相应，所谓'知'这一心所法也不会归摄于行蕴，这样的成立并非是宗义。因此，知与识是不同类，表明过去未有'知即是识'这样的说法。
例如，从量器到宫殿，过去未有量器本身即是宫殿这样的定义，那么是什么呢？是不同类，用来度量的器具是斗和小斗等，天等的宫殿是宫殿。如同从珍珠串到寺院，是什么意思呢？应结合语境理解为是不同类。
过去未有珍珠串本身即是寺院，珍珠串是用线串起的珍珠集合，寺院是修行者的住处。
名与色已经讲述完毕。四大种即是地、水、火、风界，其中提到'界'是为了明显显示颜色和形状。所谓坚性、湿性、暖性和动性的特征，坚性是地界，湿性是水界，暖性是火界，动性是风界，三者是以自性作为特征来显示，因为是以能表征彼而称为特征。
风界是以近似表征的特征来显示。轻性的特征是风界，因为它就是轻性。轻性在所造色中也有，因此风界以动性为特征，是以其作用的差别而言，因为是诸大种和所造色转往他处的原因。
关于所造色等广说中，眼根是眼识所依的净色，乃至身根是身识所依的净色。
其境等广说中，其境是指眼等根的对境的意思。其中，色有青等四种，以及它们的其他差别。有些说色有两种：颜色和形状。
其中颜色如前所述。形状有八种：长、短、方、圆、高、低、平正、不平正。特征也说有二十种，如《阿毗达磨俱舍论》中所说。

།སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དྲི་ནི་བཞི་སྟེ། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། དྲི་མཉམ་པ་དང་། དྲི་མི་མཉམ་པའོ། །ཁ་ཅིག་གསུམ་དུ་བརྗོད་དོ། །དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཐ་མལ་པའོ། །རོ་ནི་དྲུག་སྟེ་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་དབྱེ་བས་སོ། །རེག་བྱ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་མ་གཏོགས པར་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ།འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། དྲོ་བ་ཉིད་དང་། བཀྲེས་པ་ཉིད་དང་། སྐོམ་པའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པ་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ།།འདིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་པ་འདིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ དེའི་ཚེ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་ཉི་ཚེ་སྟོན་གྱི་སྒྲ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །གཞན་དུ་ཚིག་སྦྱོར་བའི་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་སྦྱོར་ན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཙམ་ཡིན་པར་ངེས་པར འགྱུར་གྱི།གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་མིང་གི་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་སྦྱོར་ན་ནི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཙམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་གི་གཞི་ལ་གཟུགས་དང་། མིང་ལ་གཟུགས་དང་། མིང་གིས་གཟུགས་ ཞེས་ཚིག་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་ཙམ་ཞིག་གྲགས་པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་མིང་འདི་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་སྦྱོར་བ་དང་། མིང་ལས་གཟུགས་སོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་གྱི་མིང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས པ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རིགས་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་ པོར་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རིགས་དང་མི་མཐུན་པ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། རང་གི་རིགས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་དེའི་དངོས་པོ་སྟེ། རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོའོ། ། ཡང་ན་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རང་གི་རིགས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་འདིར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

声音有八种，即：由所摄大种为因所生的，以及非所摄大种，显示有情的，非显示有情的，这些又以悦意和不悦意的差别分为八种。香有四种，即：香气芬芳的，臭气的，平等的香，不平等的香。有些说三种：香气芬芳的，非香气芬芳的和平常的。味有六种，即以甜、酸、咸、辣、苦、涩的差别。触除四大种外有七种：柔软性、粗糙性、轻性、暖性、饥饿性和口渴。说'除大种外'是因为这是讲以因为特征的场合。意的对境也是无表色，即法处所摄的律仪等色。
此中应知身根、色、香、味和触的一分，关于识缘名色，此时眼等尚未形成的缘故。唯有身根而无其他。声音因为是不定时的缘故，仅说色、香、味而不说声。因为此时也无饥渴，所以说触的一分。
所说'二者合说'即名与色是名色。为了遣除其他词组分别而说，若组词为'名的特征是色故为名色'，则决定唯识缘名而非色。若组词为'因名故色与名的色'，则成为唯处所色为识缘的说法。若组词为'名的基础上的色'、'名上的色'、'以名的色'，如是也将成为仅是词的说法。
若组词为'此色的名故为名色'，或'从名而色'，无论如何说都是其他的色，将成为唯那些是识缘的说法而非名。后刹那的生起不是名色缘名色吗？如是广说，是有因的，其中唯第一刹那的缘是识，而非第二等刹那。
彼等也是依靠前者而生，岂不是名色缘名色？如何说彼等是识缘？如广说'此中不欲说自类其他刹那为支分缘事'。此中即是在此缘起经中不欲说诸支分的自类为缘事，则其他刹那非是缘事。那么如何？异类是缘事。或者，自类其他刹那缘事即是自类其他刹那的彼缘事，即自类其他刹那的缘事。或者，于自类其他刹那诸缘的事即是自类其他刹那缘事，此处不欲说此义。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་པས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་དུ་རང་གི་རིགས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པར་གྱུར་ན་ནི། མ་རིག་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་རིགས་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཅི་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་རང་གི་རིགས་ཡིན་པར་འདིར་བརྗོད་པར བཞེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས།འདུ་བྱེད་ཀྱི་དགོས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་འོག་མའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འགྱུར་བས་ན་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེའི་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཟུགས་ དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་རང་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་ བྲག་གིས་སོ།།ཡང་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤི་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་བོར་ནས། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤི་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་འདི་ཉིད་བོར་བ་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་ རྒྱུན་ལ་ནི་དད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ལོག་ན་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཚིག་བླ་དགས་མིང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚིག་གིས་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ནི་ཚིག་བླ་ དགས་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ངག་ནི་མིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ལྷག་པའི་ཚིག་ནི་བླ་དགས་ཏེ། ངག་ནི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པ་དེ་དག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི། འདས་ པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་གཞན་བསྐལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མིང་གིས་འདུད་པར་བྱེད་པས་མིང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིང་གིས་འདུད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་འདུད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་འདུད་པར་བྱེད་པས་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།

正因为如此，意在说明殊胜之物质为其他缘之事物，故首先显示是生起之缘。'是'即是将殊胜之物质安立为其他缘之事物。'非相续生起之缘'即是不将自类刹那为其他缘之事物来安立。
若非如此，则无明亦成为无明之缘等广说者，即是说若意在说明自类为其他刹那之缘，则应说无明亦是无明之缘。如是一切无明皆是无明之缘，如说'无明之缘即是自类，唯从愚痴而生'等广说。
问：识亦应说是识之缘耶？答：应如是说。若此处意在说明自类为其他刹那支分之缘，则第二刹那等其他之缘即是识，故应说行之第一刹那是后者之缘。
或者'若非如此'即是'若意在说是相续生起之缘'之意。'故称为名'即是'变化'之义。正因为如此，故说'由所缘、行相及差别之分，其相续不断变化'。
其中所缘之差别，应知是色、声、香、味、触、法等所缘之差别。行相差别即是彼等色等之青、黄等行相差别。差别之分即是由小、中、大自性之差别。
或者应知是由善、不善、无记之差别。'死已舍离色身'等广说者，即是死已舍离此色身，转变为他生之事物。
于名之相续中，由信、戒、闻、舍、慧熏习而转变为他生之事物。于彼中亦由后有之因业及烦恼熏习之故。应知变化即是生于他处。
非如数论师所说住于实体之一法灭时生起他法即是变化。'若无心所行之词假立为名'等广说者，词之所作即是词假立，如说'语依于名'。
或者多余之词即是假立，因为语言异于意之表述。'如所说'等广说者，即是如所说彼等四蕴，于过去、未来所缘之他劫中亦由名而屈，故称为名。
名之屈即是生于他处之义。或者如屈而屈，因为趣向过去、未来等，即是所谓趣入之义。

།བསྐལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་ངེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་དུ་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལ ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མིག་གི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་རབ་འདིར་རམ། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར། གནོད་པར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་མདོ་གཞན་ལས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དེ་དག་གནོད་ པར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིས་གནོད་པར་གྱུར་ཅེ་ན། ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། དབྱུག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བསྐྱེད་པས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནད་པ་གཉིད་ནི་ག་ལ་ཡོད། །ཐུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་བཞིན་དུ་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ པ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཅིས་གནོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་མེད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ དག་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་བསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལག་པ་དང་དབྱུག་པ་དང་བོང་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་རྣམ་པར་གྱུར་པར་བྱར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ས་པའི་མེས་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ན་མེས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཤི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་མེས་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། གནོད་པར་བྱར་ནུས་ཞེས་འོག་ཉིད་ ནས་འཆད་དེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་དེ་དག་ཀྱང་།གལ་ཏེ་ཕྲད་ན་གནོད་པར་བྱར་ནུས་པ་དག་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་མེས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་རླུང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་འཇིག་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་གནོད་པར་འགྱུར་ཞིང་གནོད་པར་བྱར་ཡང་ནུས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །གནོད་པར་བྱར་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་དང་།བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གནོད་པར་བྱར་མེད་པ་ཡིན་ཡང་། དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གནོད་པར་བྱར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཀྱང་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་གནོད་པར་བྱར་མི་ནུས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གཟུགས་ནི་དེ་དག་བསྐལ་པས་ འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་དང་། དབྱུག་པ་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་ཡུལ་དུ་འབྱུང་བའི་གགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཐོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ གཟུགས་ཡིན་གྱི།གནོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

以'于诸劫中'这个词，是对现在所生近缘的决定，即仅仅听到名字也能在非现前的情况下生起识，就是这个意思。
眼的对境是色，如世间所知，即是青等。
此处为何对一切大种及所造色都称为色呢？是指在此经典中或此缘起经中，任何色都是四大种及四大种所造。因此，如其他经中所说'由于能损害故名为色'，即是说'诸比丘，由于能损害故名为色蕴取'。
何以称为损害？即如经中广说'以手触及杖触等'。色即是损害的意思，这是指变异的含义，而不是指引生苦受的损害。
如说'病人何有眠，如刺扎般损害'，即显示如刺扎般造成损害。
若问大种及所造色如何受损，是考虑到无心识者无苦受之故。因此说由手触等令其变异。
对色界众生如何造成损害？因为它们远离故，不能被手、杖、石的触碰所改变。因此说'由彼地之火'，应知是指坏劫之时。
对于有情数所摄者如何？器世间是为火所坏，而有情世间则不然，因为化生者无身死之故。正因如此才说'由彼地之火'。
为什么？如下文所说'能造损害'，即使是器世间所摄之色，若遇到也能造成损害的，由于获得色的特征故称为色。由具特殊威力而能造损害之故，即是说三界离贪具神通者。
如同火一样，水和风也能在坏劫时损害彼等且能造成损害，故称为色。
如广说'虽不可损害'，是指第四禅地及中有身等色虽不可损害，但因是彼类故，虽不可损害但因是色类故称为色。
如佛陀的化身，即如佛陀的化身虽不可损害，但因是彼类故称为色。
中有身色即使具特殊威力者也不能损害。第四禅色因为不为劫所坏故虽不可损害，但因是彼类故，如是显示。
其他人说'色即是障碍'，是指以手、杖、石等在自境中生起障碍的特征，即是障碍性是色，而非损害。

།དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་གཉིས་དང་ཡང་མི་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་པོ་དེ་ནི། ནད་པ་གཉིད་ནི་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཅན་ དེ།།ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་གཉིས་དང་འདི་མི་འབྱོར་ཞིང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པས་ནི་གགས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོགས་པའི་སྒྲས་རླུང་དང་ཆར་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། གགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་དུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་མ་ཡིན་པ།།ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གིས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པ་དེའི་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་གཟུགས་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ལ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པས་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ དག་གི་གགས་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ།ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ལ་གགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་དུ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཁས་བླངས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་ཁས་བླངས་པས་ལུས་དང་།ངག་ལྡོག་པ་ཙམ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་ལུས་དང་ངག་མི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ དང་ངག་ལྡོག་པ་ཙམ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཏགས་པ་ཅན་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པས་གྲུབ་པ་ནི་བཏགས་པ་ཅན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མངོན་པར་ གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་དེ་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་ མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་དང་།ཅིག་ཤོས་ཀྱི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བརྟགས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་ལྡོག་པ་དང་། ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ལ་དེ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ སྨྲས་སོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་ཡོད་དེ། རེ་ཞིག་འདིར་ཤིན་ཏུ་འཕྲོས་པ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་བ་དེ་ལྟར་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་པར་ བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་མིང་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མིང་ནི་འདུད་པར་བྱེད་པས་མིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གང་གིས་གཟུགས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་གནོད་པར་གྱུར་པས་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་ དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གདུལ་བྱའི་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྨོངས་ དང་དབང་པོ་འདོད་གསུམ་ལ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་རྣམ་གསུམ་བཤད། །ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

因此说这与那两个偈颂也不相合。这两个关于色相特征的偈颂，即'病人哪有睡眠'等广说，以及'生起贪欲之身者'等广说，这两者与此不相合且不相应。说'如刺所刺而成害'，并非使人理解为障碍，那又是什么呢？是使人理解为造成损害。第二个也是如此。
'寒热及饥饿等'，其中'等'字包含风雨等。为什么呢？不应说是造成障碍，因为在自己的境界中生起的特征是无障碍的。
广说'非表色'是指，能造成损害的义理是色的义理，其非表色也不能成立为色，因为无碍且不住于处所，故不能被手等所作。若有人说'造成障碍者即是色'，这也不能成立，因为不住于处所者无有障碍。
因此，'非表色'作为另外的实体是丝毫不存在的，广说'由承许和法性'是指由承许身语止息仅仅是别解脱戒，这是假立的缘故。同样，由承许仅仅身语不止息是非戒，这也是假立的缘故。
法性又是什么呢？仅仅身语止息是禅定和无漏戒，这也是假立的缘故。所假立者是无色性，不具有特征。假立而成就的是所假立。因不是明显成就的特征，故不具有特征。
说'于有色上假立'是指于身色之上假立非表色的意思。正因为如此，无色界中没有假立戒和非戒，以及另一种非表色。或者'于有色上'是指于身语表色上。正因为如此，所以说是于身语止息和不止息上假立。
关于非表色有许多要说的，暂且在此停止旁论，如同所说的众多内容，应当从业成就和阿毗达磨藏中观看。
如何已说明是名和色性，是指以何种方式是名性，即'名是由于能屈曲故名为名'，同样以何种方式说明是色性，即'由于能造害故名为色'等所说的内容。
问：为何将五蕴安立为名色性？一切蕴界处等安立皆是佛世尊具有密意的，因为是观待所化众生的不同行为。如说：'对愚痴根欲三，说蕴等三种法。'

།དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་མིང་དང་གཟུགས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཡང་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱིས་པ་ཕལ་ཆེར་དེ་ གཉིས་ལ།།ལུས་ཅན་དང་ལུས་སུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་གཉིས་ལ་སྟེ། དེ་ལ་ལུས་ཅན་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ནི་མིང་ལ་སྟེ། གང་ཐོས་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣོམ་པར་ བྱེད་པ་དང་།རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། རེག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའམ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་ལུས་ཅན་ལ་སྟེ། དྲན་པ་དང་། ངོ་ཤེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཞེན་པ་དང་། རྨོངས་པ་ནི་ལུས་འདི་ལ་གནས་པའི་བདག་ཡིན་པར་ མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་འདི་ནི་བདག་འདིའི་ལུས་སོ། །དེ་ཡང་འདི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་སྔར་སྨོས་པ་ནི་དེས་གཟུགས་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དེས་ གཟུགས་ལ་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་གིས་གཟུགས་གཟུང་གི་།གཟུགས་ཀྱིས་མིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་དེས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་མིང་དེས། བདག་དང་བདག་གིའོ་ཞེས་བདག་ དང་བདག་གིར་གཟུགས་དེ་ལ།བདག་གིར་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་མིང་གིས་ནི་བདག་གི་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཞེན་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་གཟུགས་ཉེ་བར་འཛིན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། ། དེས་བཏང་ན་ཡང་རུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིང་དེས་གཟུགས་དེ་བཏང་ན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་དེ་རུལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རུལ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་བྱེད་པས་དེས་དེ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱའི། མིང་གིས་གཟུགས་བཏང་བའི་གཟུགས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འགྱུར བར་འགྲོ་བས་དེ་ནི་དེས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དབང་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་། སྟན་ལ་འདུག་པ་དང་། ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དག་ལ་མིང་གི་དབང་གིས་འཇུག་སྟེ། འདུན་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ནར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་གཟུགས་ནི་མིང་གིས་བསྡུས་ཤིང་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་གྲོང་ཁྱེར་གཟུང་ངོ་། །རྒྱལ་སྲིད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མིང་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་གཟུགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གཟུགས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།གཟུགས་ཀྱི་མིང་གཟུང་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་མེད་པར་ཡང་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིང་དེ་དག་མེད་པར་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ མིང་ཁོ་ནས་གཟུགས་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་མིང་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མིང་ནི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིང་གི་ རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི།རིས་མཐུན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་སྔོན་བྱུང་བས་ཇི་ལྟར་མིང་གི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་མིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རིས་ མཐུན་པ་གཞན་དུ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མིང་གིས་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་མིང་གི་རྒྱུན་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གྱི་རིས་མཐུན་པའི་མིང་གི་རྒྱུན་ནི་སྔོན་བཞིན་དུ་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་མིང་གི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།

因此，将五蕴安立为名与色这一点也是有其必要的，所以应当说明其必要性。因此说'为了显示大多数凡夫对这二者执著身者与身的我慢'。'这二者'是指名与色，其中对身者的我慢是对名的执著，即认为能听、能见、能嗅、能尝、能触、能识别，或者认为能感受苦乐的思维是住于此身的我，因为对念、了知、喜爱、贪著、愚痴执著我慢的缘故。
'对身的我慢'是指对色，认为'这是我的身体，我依止于此'而生起我慢。先说名是因为名能执取色的缘故。'名能执取色，而色不能执取名'，对此如何确定？为此说'如是彼以我与我所'等，即名以我与我所的方式执取色。离开境的名除了执著我所等以外，不能以其他方式执取色。色因为无所缘，所以不能如是执取名。
'若彼舍弃则会腐坏'是说，若名舍弃色，则色会腐坏，因此由于保护而成为不腐坏的因，故说名执取色。而色舍弃名后的色则不会如此变化，故非彼所执取。
'依其力而趣入诸事'是说，依名的力量而趣入住、行、沐浴、坐具、饮食等诸事，因为随顺意欲的缘故。如是，由于必定成办的意义，故说色为名所摄持。如说'摄持城邑'、'摄持王位'一样。世间中也是名欲随色造作。
为何如此？因为色中无欲的相，故不说色执取名。'无彼则不能成就其他同类'等广说，是说若无彼等名，则色不能成就其他同类。因此也唯有名执取色，因为有彼则有此的缘故。色虽无，名也能在无色界中生起，因此说明其非所执取。
'名依相续而于其他同类'等广说，是说依名的相续，以中有的相续于其他同类中取未曾有的色相续，而非如同类色相续先前生起那样，如名的相续般于其他同类中成就名。因此说名取其他同类中未曾有的色相续。
色相续不能取未曾有的名相续，是说先前同类的名相续如前般于其他同类中随名相续。

།དེའི་ ཕྱིར་ཡང་མིང་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྔོན་གཟུང་བའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་བོར་ནས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྔོན་མེད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བར་བྱ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་སྔར་གཟུང་བ་ནི་འདོར་ལ། སྔོན་མེད་པ་ནི་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པ་དེ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།འབྱུང་བ་ཉི་ཚེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་དེ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི། དེ་འཛིན་པ་དང་འཕྲོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་དེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་བཟུང་ནས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ལས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡབས་པ་ལས་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་ དེ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།རྭ་ལས་འདམ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྭ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདམ་བུ་ཡང་དེ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། རྭ་དང་འདམ་བུའི་རིགས་ནི་ཐ་དད་པ་ཡོད་དོ། །མེ་དང་ཤིང་ལས་དུ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ལ་ཡང་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།མེ་ནི་དྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མེ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ནི་དུ་བ་མ་ཡིན་གྱི་དུ་བའི་རིགས་ཡིན་ནོ། རྡོ་ཐལ་དང་ཆུ་ལས་མེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་ མཐུན་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།།རྡོ་ཐལ་དང་ཆུ་གཉིས་འབྱུང་བ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀླུའི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། །ཆུ་ནི་ཀླུ་ལ་སློང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྣང་བར་ལྷག་པར་མོས་པ་དང་།སྒྲ་མཉན་པའི་རྩོལ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལས་སྤྲུལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེན་གཟུགས་མེད་པ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །རླུང་གི་སྟོབས་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་རྩེ་བར་མངོན་པར་དགའ་བ་ལས་རླུང་དང་ ཆར་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འབྲུག་གི་སྟོབས་འཆང་བ་དང་།ཆར་པའི་སྟོབས་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀླུའི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ཆུའི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་སྐྱེའོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཀླུ་ཆེན་པོས་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་པའི་མཚོ་ནི་སྐམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།

因此也是以名称执取色法，因为是执取的体性之故。能执取者是舍弃先前所取的所取境，而执取其他先前未有的。色法是所取境，因为是所取境的体性之故。彼等也舍弃先前所取，而取先前未有的。
所谓'由大种为因所生的色法'中，以大种为因的色法是眼等和色等。若问'彼等如何是由识缘所生'，是因为由大种缘而生起其他以彼为因者。若广说'大种及依大种的诸色'，是说大种及所造色一切总的由业所熏的识缘而生，并非仅由大种。
此处有人问：'那么如何说彼等是大种所造？'为此说'因无异于大种而生时称为大种所造'。显示彼等无异的是'因为有彼执取、夺取及变异时有彼执取等'，即执取大种时也执取所造色之故。大种变异时所造色也变异之故。
首先，世间中也成立'从根境二者生起乐苦'，因为彼有则彼有之故。而且彼从二者生起异体性。'从撞击生声'是什么？应结合'生'字，而且彼从彼生起异体性。
'从角生芦苇'，虽然角是地等性质，芦苇也是彼聚集，然而角与芦苇的种类是有差别的。'从火和木生烟'中也有种类差别，火是暖性的火，木不是烟而是烟的种类。
'从石灰和水生火'是什么？应结合'生'字。此中也成立异体性，因为石灰和水二者是不同大种之故。'由龙心力生水'是什么？应结合'生'字，成立'向龙求水'之说。
'从三摩地差别生天眼耳'是因为增上作意光明及精勤修习闻声之故。'从化心生化'是什么？应结合'从无色也生色'之处。
'从持风力等喜好游戏生风雨等'中，'等'字也应知包括持雷力、持雨力等。'从龙心力水'是什么？应结合'从无色也生色'之处，即大龙加持的湖不会干涸。
'从色也生无色'是从眼等生五识聚及其相应，即是'及心所'的含义。

།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་མ་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལས་ཀྱང་འདོད་མ་ཆགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲངས་ཅན་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། དེའི་བདག ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ངའོ་སྙམ་པ་ལས་ཀྱང་ཆེན་པོའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཆེན་པོའམ་ངའོ་སྙམ་པ་ཡང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་ དང་མུན་པ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་གང་དང་ལྡན་པས་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་གཟུགས་དང་རོ་དང་དྲི་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི།དེའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའམ་ངའོ་སྙམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཆེན་པོ་དང་ངའོ་སྙམ་པ་དེ་བྱེ་བྲག་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆེན་པོ་དང་ངའོ་སྙམ་པ་ལས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆེན་ པོ་དང་ངའོ་སྙམ་པ་དག་སྐྱེ་གནས་ཡིན་པར་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་མི་མཐུན་པ་རྫས་དང་ལས་གཉིས་ལས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདུ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་ཡིན་ནོ། །འདུ་ བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ།།རྫས་ནི་ལས་རྣམས་འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཅན་གྱིས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་རྫས་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་ དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་དོན་འདུས་པ་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ལས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་རྒྱུ་དང་རིགས་མཐུན་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིགས་ན་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་དང་རིགས་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་འདི་ལ་དྲི་བར་བྱ་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་གིས་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་གང་ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་། བརྡབས་པ་ལས་སྒྲ་དང་མེ་དང་། ཤིང་གཉིས་ལས་ དུ་བ་དང་རྡོ་ཐལ་དང་ཆུ་གཉིས་ལས་མེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་དང་དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་དོན་ཚོགས་པ་ལས་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཁམས་གསུམ་དུ་མ་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་གཉི་གས་ཀྱང་ བརྒལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ན་གཟུགས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ད་གཉི་གས་ ཀྱང་བརྒལ་དུ་མེད་དོ།

从相异特征也可以产生，即善与不善从无记而来，这是说善心与不善心从无记中产生，以善与不善的特征与无记不同。从这两者中的无记，以无记的特征与其他不同。
从无贪也生起贪欲，这是说从根境和非如理作意等而生。从贪欲也生起无贪，这是说从思维和无明等而生。
数论派的论典中说：'从非其本性的我执也生起大我等'，这是说从非声的本性也生起的意思。虽然以具足勇识等的本性而成为大我等，声等虽然也是其本性，但勇识、尘性、暗性等具何种差别而说是声、触、色、味、香，而非其本性的大我或我执。或者说大我和我执虽有差别，但并非从大我和我执不生声等，因为大我和我执都是生处而一致。
从不同类的实物和业二者生起功德，这是说因为遍在和分离二者的因是和合性的缘故。和合性的因是遍在和分离二者的实物。非和合性的因是业。实物是诸业和合性的因。有果者的贫乏等非是功德和合性的因。在功德的作用中有功德者的作用，所以实物是业等的因。
从我、根、意、境的和合生起乐、苦等，这是说从不同类的功德生功德。
如何从相异特征的因生果？若如此，为何不是一切从一切生？这是说因为无差别区分。若与因同类者应当是决定的，但并非一切与一切同类。
以譬喻自身，虽然从相异特征的因生果，但并非一切从一切生起，这些已经成立了，何需询问？譬喻等即是说如前所说：从根境二者生乐苦，从撞击生声和火，从两木生烟，从石灰和水二者生火，乃至从我、根、意、境和合生乐、苦等。以这些说明虽从相异特征的因生果，但并非一切从一切生起，这些已经成立。从根境二者生乐苦在三界中并非不共知。
法性即是说本体和自性的意思。因此这两种质难都无法成立，即首先'从识缘生名'是合理的，但形色相异特征如何从识生起的质难，以及若如此为何不是一切从一切生起的质难，这两种都不能成立。

།འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྐྱེན་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་དང་། རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་དང་། གཉི་ག་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ཡང་སྐྱོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ ཡིན་ན་དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།མདོ་སྡེ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་གཟུགས་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རེག་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཤེས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མ་ཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་རྐྱེན་རེག་པ་ཡིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།རྐྱེན་ངེས་པ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ཅན་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འོན་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལོགས་ཤིག་ན་མིང་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཁོ་ནར་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་གཏོགས་པར་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །འོན་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ཙམ་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་མེད་ པར་འགྱུར་ཞིང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གང་ཡིན་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་ནི་འདི་ལས་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ལ་ཡང་གསུམ་ འདུས་པ་ལས་རེག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དུས་སུ་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་པས་རེག་པ་ནི་དེའི་ཚེ་མིང་མ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་རྐྱེན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པར་བྱེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེག་པ་དེའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ། རེ་ཞིག་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་འདི་དག་ཡིན་ན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཀྱི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མིང་དང་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་གཉི་ ག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་འདི་དག་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ།འཆད་པར་བྱེད་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རིས་མཐུན་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དེའི་རིས་མཐུན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏེ།མིང་དང་གཟུགས་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་རིས་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

这里所说'缘和缘所生二者的决定'等广说，是指缘决定有过失，缘所生决定，二者决定，以及不决定也是过失。
就缘决定而言，如果仅由识为缘而有名色，则与'从喜的生起而生起色'等经文相违。经文将在下文解释，是说由喜为缘也有色。
'从触的生起而知'等广说，是指除识之外，触是一切心所的共同因，因此世尊说触是名的缘。
'从名色生起而识生起'是说作为名的一分的识是由名色为缘，这与前述缘决定的经文相违。
就缘所生决定而言，如果说唯有名色是由识为缘，则化生者因为没有离开的名色，则六处不应由识为缘。化生是六处同时具足而生，对他们来说除了六处外无法安立名色。
因此不应安立识缘名色支，那么是什么呢？是六处。如果说那些也仅是名色而安立名色，则不能说'名色缘六处'，因为此处不许说自类刹那为缘。
如是，由于识还有其他果，所以缘所生决定不合理。
关于'在识支中也将不会是三和合触'，是说在安立识支时无法安立名色，所以触那时不是名，而触是从三和合而生，其缘又是识。如果执著唯有名色是识缘而非其他的缘所生决定，则识将不是彼触的缘。
如果是不决定，则说明将成无义。怎么说呢？如果所说的义是因缘，则应说名色的一切因，而不仅是识。如果是为了了知果，则应说识的一切果，而不仅是名色。
如果说二者都不是为了了知，那为什么要说这些呢？因为说明将无有意义。
'识缘名色'是就名色的主要缘而说，不是说唯识是名色的缘，这是就缘的角度而说的。
'由其差别'是指由行所熏习的识的差别。
'因为彼等种类差别'是指因为名色的种类差别，名色不观待天人等种类差别。

།འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་ནི་ས་བོན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཐ་དད་པ་ལ་ནི་ས་བོན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་རིས་མཐུན་པ་ཐ་དད་པ་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་རྗོད་པར་བཞེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་གཙོ་བོ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ན་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱི་གཙོ་ བོ་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཟླ་ལ་ནུས་མོད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་བླངས་ཏེ་བཤད་པར་ནུས་ཏེ།གསུང་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ཡང་འདིར་རྣམ་པ་བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མིང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་ གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ལས་སོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །བསྡུས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གཟུགས་འདི་དང་། སྔ་མའི་མིང་དེ་དག་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོག་མའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རང་གི་རིགས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་འདིར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འདུད་པས་ན་མིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་ གནོད་པར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་མིང་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མིང་སྔར་ སྨོས་པ་ནི་དེས་གཟུགས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རིགས་མི་མཐུན་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཟུགས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ཆོས་དེ་དག་གི་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིས་མཐུན་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང གཟུགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་ཕྱི་དང་ནང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསལ་བའི་ཕྱིར། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་མདོ་སྡེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།

稻谷和大麦等芽的差异是以种子为主要因素的意思是，就像稻谷和大麦的芽的差异是以种子为主要因素，因为它是不共同的。土地等则不是，因为是相同的。同样，名色相续的差异是由行熏染的识的差别所致，因为生的因是业的缘故。
这里也想要完整宣说生的次第的意思是，在这缘起中是十二支的相。这里六处缘的主要也不是识的意思是，在这缘起经中不是间接方式的主要，是增上缘。化生者的六处生起则是以识为主要缘已成立。
特别是名色又如何呢？在抉择月中虽有能力。这缘起经中能够摄取一切因果关系的经典来解释，因为是经典本体的境。
应当了知此处名色所摄的义也安立为十种：安立自性是宣说名色的自性。其中安立名的自性应从宣说受、想、行、识的自性中了知。安立色的自性是从宣说地等的自性中了知。
安立差别是如所说'四无色蕴和任何色'等广说。安立摄略是如所说'摄此色和前面那些名为一'等广说。安立最初缘是如所说'此处不是自类刹那他缘事'等广说。安立词义是如所说'由于趋向故名为名，由于变坏故是色'等宣说。
安立安立事是如所说'为何安立五蕴为名'等广说。安立执取是如所说'先说名是因为它执取色'等广说。安立异类为缘是如所说'相异的识如何生色'等广说。
安立决定缘是如所说'那么为何不是一切从一切生起'等广说后直至'法尔由自性差别，彼等法的功能差别'等宣说。安立主要缘是如所说'由其差别故，彼等相续差别'等宣说。这是名色分别。
何为六处的意思是，在说'缘名色生六处'中，六处也有外内二种。因此为了遣除外处，'内六处'等如经广说。

།དྲུག་ ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ།ཇི་ལྟར་ས་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གསུམ་ཉིད་ས་ཡིན་པས་ས་གསུམ་དང་། གསུམ་ཉིད་ཚ་བ་ཡིན་པས་ཚ་བ་གསུམ་དང་། གསུམ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དཔེ་ གསུམ་པོ་འདིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་སྒྲ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།གཞི་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་སྒྲ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲ་ལྔ་དང་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲ་སྦྱར་བ་བསྟན་པ་ནི་སྒྲ་སྦྱར་བ་གཞན་དུ་རྟོག་པ་ བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་ན་ནི་དྲུག་གི་གནས་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་བའམ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དྲུག་ གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་ན་ནི་དྲུག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཡིན།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་གང་ཡིན། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡིན་པ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པས་དེ་ཙམ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དམ། དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་སྒྲ་སྦྱར་ན་ནི་དྲུག་ཀྱང་ ངེས་པར་བྱར་མེད་ལ།དེ་ལས་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ཙམ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་ན་ནི། །གཞན་དྲུག་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དྲུག་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ཙམ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་དེ་ནི་འདིའི་ཡིན་པས་འདི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་སྒྲ་སྦྱར་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བའམ།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ཙམ་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ཕྱུང་ནས་སྒྲ་སྦྱར་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྩ་བ་ལྔ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ན་ནང་གི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བདག་ནི་སོ་སོའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ།།འདི་དག་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །བདག་དེའི་དབང་དུ་ཆེད་དུ་བྱས་ཏེ་ནང་ཞེས་བྱའོ། །དེར་བྱུང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དེར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དེ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བདུན་པ་ཡིན་པའི་བདུན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ དུ་བྱུང་བ་ལ་དེར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཞན་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པ་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱང་ངོ་།།ཡང་ན་ནང་ཉིད་ནང་གི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཆེད་དུ་བྱས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ནང་ཉིད་ནང་གི་ ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དེ་ཡིན་ནོ།

由于六即是处，故为六处。如同三地、三果、三热一样，这是说明：如同三即是地故为三地，三即是热故为三热，三即是果故为三果，如是以此三个比喻说明六处，是表明这是名称和语词，也是作为一个基础。
正因为是名称和语词，所以不是复数词，如同'五个芒果'、'十个芒果'一样。解释语词组合是为了遣除对其他语词组合的分别：若组合为'六之处是六处'，则会显得仅仅是六的处所，或者仅仅是意处，而且那也是六识聚以生门之义而成为处。
若组合为'六之处是六处'，则'六之'是什么？处又是什么？所要理解的是什么？因为未能确定，所以这些并非是名色缘。若组合为'从六处'或'于六处'，则六也无法确定，还需要说明从彼或于彼等处是指什么其他的。这些也非名色缘。
若组合为'六和处'，则会确定为其他六和十二处，六和处也不认为是名色缘。若组合为'六处等是此之六处'，则会显得有一个不包括在六处中的所谓有情之实体，以及心和心所或心所相续，那也是以名色缘而意趣的。
若去掉复数词而组合为'诸处'，则会成立'六诸处'之说，如同'五诸根'一样。若问：若无我，如何说'内'？为此广说：由于对这些生起我慢，故我即是各自身心相续，因为是就此而言，故称为'内'。
'由于对这些生起我慢，故为我'是以词源学的方式。这是什么？为此说：'即是各自身心相续'。就彼我而言称为'内'。'彼处生'是指于内处所生起的处，彼六处即称为'内'。
'因为是第七格的缘故'是说'彼处生'是第七格，此第七格是原因第七格。如何？因此，于彼生起和以彼为因而生起称为'彼处生'。
色等则不是，因为与他人识的因是共同的等，是说色等不是内处，因为它们是与他人识的因和处是共同的。
或者，内即是内的，如同应调伏等一样，是说为我而作的处即称为'内的'，如同为女人而作的即是女人的一样。内即是内的，这是表明即是自利。

།ཇི་ལྟར་གདུལ་བྱ་ཉིད་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་བཟང་ཉིད་ཚུལ་བཟང་བ་པ་ཡིན་པ་དང་། དམ་ཚིག་ཉིད་དམ་ཚིག་པ་ཡིན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཉིད་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་དེར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་ དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།བདག་གི་སྒྲ་ལྷག་པར་སྔར་བྱས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་ལྷག་པར་འདི་ཉིད་ལ་སྐྱེད་པའི་སོ་སོའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱི་ནང་ཡིན་ནོ། །དེའི་དགོས་པ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ཆེད་ཡིན་པ་དང་སོ་སོའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ གྱི་དོན་ཡིན་པ་དང་།དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་བདག་གི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་མ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་རོལ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྱུང་བའི་དོན་ ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནས་འགྲོ་བས་ན་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱས་པས་ན་མཆེད་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེ་བ་ཉིད་མཆེད་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཡང་ན་འོང་བས་ན་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ པའོ།།འབྱུང་བ་དེ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྒོའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ རོ།།དེ་དག་གིས་ཕྱི་རོལ་རྣམས་གང་གི་སྒོ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་སྒོའི་དོན་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་ཞིག་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་དག་ནི་མིག་གི་གཟུགས་ཡིན་པས་གཟུགས་ རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་སྒོ་ཡིན་པར་ནི་རིགས་ན་གཟུགས་ནི་གང་ཞིག་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་སྒོ་ཡིན།དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒོའི་སྒྲ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོ་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་འབྱུང་བའི་དོན་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་པས་དེད་ལ་ཅི་གནོད། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གནས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྷའི་ གནས་ལ་ལྷའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།མིག་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་སྐྱེ་ན་དེའི་གནས་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གཉི་ག་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་ག་ཡང་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་གཅིག་ཅིག་ཡིན་པར་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བར་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མིག་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་དེ་ཡང་དེའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བར་ན་ཡང་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་པ་ཡན་ལག་ཅན་སྨྲ་བ་དག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་པུ་ དུ་མ་ལ་བརྟེན་པར་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་ངོ་མཚར་ཆེའོ།

就像所化众生即是应当被调化的对象，具有善行者即是善行者，具有誓言者即是持誓者，具有差别者即是差别者一样。如此说来，'于彼生起'这一说法也是必须要说的。
关于'我的声音增上所作'是什么意思呢？对此身生起我慢增上的各别身心相续，是确定词义方式的内在。其所需即是为此而有，是各别身心相续的意义，其生起相续的原因即是'内在'之义。如此说来，'为我而作'这一说法也就不必说了。
'外在即是异于此'的意思是，异于如前所说的内在特征，这是词义。'生起的意义即是处的意义'是说，由此而去故称为生，显现为生起之义。由广大故称为处，即是广大的意思。生即是处，故称为处。或者说，由来故称为生，即是生起的含义。由于使彼生起广大，故称为处，即是使果相续生起的含义。如此，生起的意义即是处的意义。
其他人说'是门的意义'是什么意思呢？这是与'处的意义'相联系的语境。他们必须说明外境是什么之门，即是说，主张处是门义的那些人，必须说明色等外境是为见到什么而称为门。其他人认为，由于是眼的色，为见色故眼是门是合理的，但色为见到什么而成为何者之门呢？以彼见彼的门是不合理的。
由于义是因的异名，门字是见色的因，故说色是为见色的门。如此说来，既然已说生起的意义即是处的意义，对此有何妨碍？声等也同样适用。其他人说是处所的意义，如天处，即如天的住处称为天处一样。
如果从两眼生起一个识，其处所是什么？由于两眼都是处，都是主要因，故该眼识不能成立为一处。因此若说两者都是，即详细说明：如果说两者都是该眼识的处所，由于中间无彼故，即是说由于无该眼故，识也成为两种，即是说其识成为两种的意思。
或者说，彼亦是其处所，是说如果中间也有，则在一切方面识都成为有部分，因为与胜论派主张有支分者相符。主张一者依于多者也是很稀有的。

།གཉི་ག་ལས་གཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་མིག་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ཡང་། མི་རུང་སྟེ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་གཉིས་ ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །གཅིག་གིས་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཅིག་གིས་རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཕྱེ་བ་དང་ཕྱེད་བཙུམས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་གཅིག་ཕྱེ་བ་དང་།གཅིག་ཕྱེད་བཙུམས་པ་ནི་མིག་ཕྱེ་བ་དང་ཕྱེད་བཙུམས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཅིག་ནས་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ཡ་གཅིག་ཕྱེ་བ་དང་ཡ་གཅིག་ཕྱེད་བཙུམས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས། ཅིག་ཅར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ མིག་གཉི་ག་ཕྱེ་བས་ཅིག་ཅར་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཉི་ག་ཕྱེད་བཙུམས་པས་ཅིག་ཅར་དུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཉི་ག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱར་རུང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གནས་ཉིད་ཡིན།གང་གི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་དེ་དག་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་རྗོད་པར་བྱེད། མ་ཟིན་པ་སྨོས་པས་ནི་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་མི་མཚུངས་པའི་ཡིད་དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གནས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན། ཡོད་ལ་དུས་མཚུངས་པ་ཡིན་ན་ནི་གནས་ལ་གནས་པ་པོ་གནས་སོ་ཞེས་མངོན་སུམ་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཡིད་ནི་འདས་མ་ ཐག་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན། ལྷའི་གནས་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མ་ཟིན་པ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་ དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་འདོད་པ་བཞིན་ནོ།།ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ན་ལུས་མེད་པའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་ པའོ།།ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགུ་བརྒྱ་པ་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བདག་གི་ཀླད་ པའི་ཕྱེད་དུ་ཚོར་རོ།།བདག་གི་ཀླད་པའི་ཕྱེད་དུ་ཚོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དེ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན།བདག་གི་ཀླད་པར་ཚོར་རོ་བདག་གི་ཀླད་པའི་ཕྱེད་དུ་ཚོར་རོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནད་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ལག་པའི་སོར་མོའི་རྩེ་མོའམ། གཞན་གང་ཡང་རུང་བས་མ་བཟུང་བར་ཚོར་བའི་རང་ བཞིན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ནད་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ན་དེ་གནས་པ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་ལ་ཡང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ལ། གནས་ཀྱི་དོན་ཡང་འདིར་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི། གནས་ཀྱི་དོན་ལྷའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果说'不是从两者生一个'这句话，是说如果你认为'一个眼识不是从两眼产生'，那么这也是不合理的。'由两者'等详细内容是指：由两眼看得非常清楚，'看得非常清楚'就是这个意思。由一只眼睛看则不清楚，这是现量可以证实的。因此不是由一只眼睛依次看见的。
'由睁开的眼和半闭的眼同时'等详细内容是指：一只眼睛睁开，一只眼睛半闭，这就是所谓的睁眼和半闭眼。如果是由一只眼睛看见的话，那么一只眼睁开一只眼半闭时，就不会同时看见两个月亮等现象。就像两眼都睁开时不会同时看见，两眼都半闭时也不会同时看见一样。两种情况都会发生，因此在这种情况下，可以确定这是其因。
'外界的非执受等'详细内容是指：外界的色等非执受，怎么会是处所呢？为什么以处所的含义称它们为处？说'非执受'是为了排除与根同在，因为它们与根同在，所以成立'处所的含义就是处的含义'。
这是关于'意识与不同时的意根和法二者怎么会是处所'的论述。如果存在且同时，那么处所、能住和所住就能现量成立，但意根是刚刚过去的，所以不存在。法是过去和未来的，所以不存在，那么意识怎么能住于其中呢？
'如同天界处所，眼等并非处所'是说：就像承认非执受等是处，意根和法二者也是处一样。
'无身而有色诸法的处所'等详细内容中，'无身'即没有身体，'有色'是指色法性质的身体的差别。对于无身者来说，并非没有它们自相的身体。正因为如此，《九百论》中才这样说。因此，对于无身且无色的诸法，无法建立处所的安立。
那么'我头部一半感受'这种说法该如何理解呢？详细内容是：'从身体那些部位有彼处'是指'从身体那些部位'的意思。'因为彼生起'是指因为那个感受生起，怎么说呢？认定'我头部感受'、'我头部一半感受'。
'这确实如此'等详细内容是指：如果不用手指尖或其他什么东西触碰病痛的身体部位，就无法确定感受的自性。因此，以这些方式，从身体那些部位有彼处生起感受，所以产生了确定感受对境的增上慢，这就是成立的意思。这说明了病痛身体部位的住处是手等的对境。
'因上也住'是指：处的含义就是处所的含义，而这里处所的含义就是因的含义，这是在说明处所的含义不是像天界处所那样。

།གནས་ཀྱི་དོན་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་གང་དུ་མཐོང་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཁྲོ་མི་བྱེད། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད། །རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གནས་ཀྱིས་ནི། །ལྷ་ཡི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་འདི་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཚོགས་དྲུག་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ནི་རྒྱས་ པ་དང་།འོང་བ་དང་། སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུན་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ཡུལ་གཟུགས་དང་བའི་བྱེ་བྲག་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་དང་བ་བསྡུས་པར་འགྱུར་བ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། །གོ རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཉིད་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་ནི་ཡུལ་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་བ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དང་བའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ཡིན།ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་སྒྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་རིགས་པས་ངེས་པར་བྱར་རུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྟེན་ནི་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་།མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནས་ལུས་དང་རེག་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་གཟུགས་དང་བའི་བྱེ་བྲག་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལས་རེག་བྱ་ཡུལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་རེག་བྱ་ཡུལ་དང་བའི་བྱེ་བྲག་ལུས་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་བའི་བྱེ་བྲག་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་ཞེས་མ་བསྟན་ལ། ཇི་ལྟར་ན་འདི་ལས་ཡུལ་རེག་བྱ་དང་བའི་བྱེ་བྲག་ལུས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གནས་ནི་གནས་པ་ལ་བསྟན་པའམ། ལུས་བཞིན་དུ་གནས་ཡིན་པས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསགས པའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན།ལུས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདི་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་བྱེ་བྲག་ཅན་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཅན་ཉིད་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་འདིས་ན་བསགས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་ཡིན་པར་འདི་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་དམ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བསགས་པའི་དོན་གྱིས་ལུས་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་བྱེ་བྲག་གི་མིང་སྟོན་ཏོ།

如何在何处见到处所的意义是因的意义呢？如偈颂所说：'说真实语不生嗔，虽少亦施于乞者，如是三种处所故，得生天界诸天中。'此说明是以此三因。由于能生长六识聚故称为处，此即是广大之义。正因如此，说是彼生起相续之因，意即是六识聚生起相续之因。其生起相续即是增长、来临及出生。六识聚的生起即是其相续的增长。因此，由于是相续之因，故识聚生长增广而称为处，此是确定之语。
其中色、声、香、味、触境，清净色差别之眼等五根依次配对。此中说'色等境'，是为遮除色处所摄之净色，应当确定这些不是色等境。何谓'依次配对'？即色等五境与眼等五根相对应。说'差别'是为遮除与境混杂。彼等亦有清净色之差别，即某些清净差别者以色为境，某些以声为境。如是香、味、触亦为境。彼等于自境有所缘，此可由可信教证及理证而确定。
如说：'何为眼根？即眼识所依之净色。'乃至广说：'依名色生眼识，乃至依身触生身识。'由于盲人等无见色等之故，成立色等境有眼等清净色差别。为何此中广说'触境'？为何此缘起经中说'触境净色差别即身'？如同说'身'为身，而色等境净色差别眼等并未说为身，为何此中说境触净色差别是身？因说'身处'故。
因此说'由遍及身故'。此身遍及身之体性而住，眼等则不然。故处即住处，或如身为处故称为身处。何谓'由积聚微尘差别故'？即是身。虽然眼等所依亦是微尘积聚，但此是特殊的微尘积聚。其特殊性是由于数量较多。由此特征，此处所说积聚即是身，并非一切或眼等一切皆因积聚义而称为身。为作差别故，从'眼处'乃至'舌处'显示差别名称。

།དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་དུ་ཡང་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་མིང་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལ་ཡང་མིང་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རེ་རེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བར་མངོན་ཏེ། བསགས་པའི་དོན་གྱིས་ལུས་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་ཆར་ཡང་མིང་ལུས་ ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།གནས་ནི་གནས་པ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གནས་ལ་གནས་འདོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཁྲིའུ་སྨྲ་བ་དང་རི་འཛག་པ་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཁྲིའུའི་སྟེང་ན་མི་འདུག་པ་ལ་ཁྲིའུ་རུ་ཉེ་ བར་བཏགས་ནས་འདི་སྐད་དུ་ཁྲིའུ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རི་ལ་ཡོད་པའི་ཆུ་ལ་རིར་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རི་འཛག་གོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་རི་འཛག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མོས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ན་གནས་ པའི་སྲོག་ཆགས་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒྲར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།བྱམས་པས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་གོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ལས་གཞན་གང་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་ཀྱི་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡོད་དོ། ། ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡིན་ན་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཡོད པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་གནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲུག་པོས་འདས་མ་ཐག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། དྲུག་པའི་གནས་ནི་གྲུབ་བྱའི་ཕྱིར། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སུ་དྲན། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་མངལ་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་གི་དང་པོ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདིར་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་གི་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྤྲིན་ལས་ཆར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲིན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་གྱི། སྤྲིན་ཐམས་ཅད་ཆར་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

因此特别地也是所作，身体的名称也是，由此特别所作即是身处。当说身受时，眼等五根也称为身。为什么呢？因为说每一个都是微尘积聚，这是指眼等，以积聚义说为身是共同的词故。因为住于身故，这是与'五者皆名为身'的语境相连。住是依托住处而假立故。因此，对住处假立住也是有的。
说'座椅说话和山流水'，是对坐在座椅上的人假立为座椅而说'座椅在说话'，对山上的水假立为山而说'山在流水'，但实际并非山在流水。'以慈心专注一方'这里也是以一方来表示住在一方的众生，因为慈心缘众生故。
五处已说完毕。第六意处的解说是：意处在蕴中即是识蕴。这是六识聚的特征。在界中即是意界的安立和六识界。如此则说明六识的特征是意处。
若问除彼等外何者是意界，这是指除六识界之外的意思。其他则无，即如所广说：'是彼六识刚灭者'。为显示第六识的所依故，眼等识的所依是眼等五根，而第六意识的所依不在六识聚之外，为显示其所依故安立六识刚灭者即是意界。如《阿毗达磨俱舍论》说：'为成第六依，界说十八种。'
虽然如此，在名色时若无六处，这是指在名色阶段必定死亡者。一切六处的最初当知皆以名色为缘，这是对于化生者的六处最初非以名色为缘，为何说'一切'呢？这里是依生起次第圆满而说的。'最初'是指第一刹那。第二刹那等其他则是以六处为缘而有六处故。
并非一切名色皆是六处之缘是什么意思呢？这是与'当知'相连。这表明在名色阶段必定死亡者的名色非是六处之缘。如云中雨等，譬如一切雨必定以云为缘，但并非一切云都是雨的缘。

།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མེ་ཏོག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། མེ་ཏོག་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་ བུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི།མེ་ཏོག་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནར་ནར་པོ་ཐམས་ཅད་ནུར་ནུར་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མངལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ནར་ནར་པོ་ནི་ནུར་ནུར་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མངལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ནུར་ནུར་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ པ་ཡིན་ནོ།།ནུར་ནུར་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ནར་ནར་པོའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ནི་མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འོས་པར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ཡིད་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེ་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་པ་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །བཞི་པོ་དེ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན། བཞི་པོ་དེ་དག་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ལུས་པར་འགགས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ ཡིན་ཏེ།མཐའ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མ་བསྟན་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་མ་བརྗོད་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་སྐབས་ལ་བབ་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱོན་འདི་འདིར་ཡོད་པས་སོ།

一切果实都是由花朵的缘故而有，是就从花朵产生的果实而言，并非一切花朵都是果实的缘。一切凝酪状都必定是由浆状的缘故而有，是就胎中所摄的凝酪状必定是由浆状的缘故而有，是就胎中所摄的浆状而言。一切浆状并非是凝酪状的缘，如是等。
若问'如何是由其缘而有六处'，应说名色缘而有四处，身处和意处二者是名色的阶段本来就存在的缘故。'由于是生起和圆满的缘故，应如理配合'是指应如其所应配合。如何配合？由于是眼等生起的缘故，以及由于是身处和意处二者圆满的缘故。
首先，名色是眼等生起的缘这一点是成立的，因为眼等先前是不存在的。若问身处和意处如何是圆满的缘？因此详细说'在眼等生起的阶段'。'由于四者住于彼而圆满'是指由于眼等住于身处的意思。
眼等是依于身体部分的大种，而非依于身处，因为所造色不依于所造色，那么依于什么？依于大种。若问为何说'由于四者依于彼'？因此说'由于与彼相关而转'，意思是眼等与身处相关而转，因为当身处完全灭尽时眼等不复存在。
意处是圆满的，由于处所圆满的缘故，是指眼等是意处的处所。彼等当时是圆满的。意处也正是在处所圆满时圆满，因为是完整的。正因如此，所以说'六识所摄的意处的处所当时是圆满的'。
若不如是宣说等广说，若问如何不宣说？是指不说'名色缘六处'。'由于是四处的情况'是指若不如是说，则应说'名色缘四处缘触'。为何如此？因为是四处的情况，不能说'六处缘触'，因为没有六处的情况。'由于显示触的处所未圆满'是指此处有四处为相的过失。

། རེག་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་ཚེ་རེག་པའི་ཚོགས་བཞིའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐའ་དག་གི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གི་ཚེ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས་ཀྱང་། དེ་གྱུར་ན་ནི་རྣམ་འགྱུར་ཕྱིར། །མིག་ལ་སོགས་པ་གནས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་ཡང་གཙོ་བོའི་རྒྱུའི་དོན་ཉིད་གནས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཉིང་འཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ ལན་དུ།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ཡོད་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཡོད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རེག་པའི་གནས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ ལས།རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་དེ་གཉིས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་མིང་དང་གཟུགས་རྐྱེན་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱའོ།།རེག་པ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནའོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་གི་འོག་ཏུ་རེག་པ་བསྟན་གྱི་སྔར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་སྟེ་གསུངས་པ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གོང་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བསམས་ཏེ། མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེད་ཀྱིས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།འདིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་དེའི་ཚེ་རེག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ཡང་དེའི་ཚེ་རེག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་ཚེ།རེག་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།བམ་པོ་བདུན་པ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ མེད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བསྟན་པ་འདི་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ཏེ།དེ་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是触呢？不能说是六触聚，这是依据触支分别的观点而说明四处，因此在说明时应当说是四触聚。正因为如此，'由于是圆满成就一切因缘'这句话是如理的。为了说明主要因，如前所说，即在识支时广说'由于共同和不共同'。从《阿毗达磨藏》中也说：'由于彼转变故，眼等是所依。'在那里也完全显示主要因的意义就是所依的意义，因为果是随顺主要因的转变。
有些人广说'在名色位时'，是对于若从结生刹那开始，在名色位时有身处和意处的说法的回答，即'在名色位时虽有身但非身处，虽有意但非意处'。'触处即是处'这句话是说明名等处的理由，因为经中说'触处'。因此在名色位时彼二者非处，因为无触。此处欲说作为处的名色是缘，故说'六处是彼缘'。
'彼时无触'是指在名色位时。'从此经中'是指从缘起经中，因为此经中在六处之后说'以六处为缘有触'，而不是在前面说。'彼不应为依据，因为所说是有密意的'，这是说如前所说，我们已经说明了'由于是圆满成就的缘，如理地以名色为六处的缘'。这里是说六处是触的缘，当所依圆满时，彼时触即圆满。在名色位时并非无触。
'若彼时无触'等广说，是说若在名色位时彼时无触，则受等也应无，因为触是受等的缘。
《缘起初分别广释》第七品：'所有受蕴、想蕴、行蕴，这一切都依于触'，因为经中如是说。若问：'无受等有何过失？'因此'识缘名色'中所说'什么是名？即四种非色蕴'与此相违。若名色位时无受等，则名怎么会是四蕴？应成为一蕴，因为仅有识故。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ན་ནི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་མཐའ་དག་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དེར་འདི་སྙམ་དུ་ཚེ་གཅིག་རིལ་མཐའ་དག་གི་མིང་ལ་དགོངས་ནས་མིང་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ་ཞེས་ད་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་རུང་སྟེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་འདིར་ བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི།ཚེ་མཐའ་དག་གི་མིང་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཚེ་མཐའ་དག་ གི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་དེ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་འདི་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱའོ།།ཅིའི་མིང་གཟུགས་ཤེ་ན། འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་མཐའ་དག་གི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་འདོད་དེ་འདིར་ཡང་འདི་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པའི་མིང་དང་གཟུགས་བསྟན་པ་འདིར་ཡང་མིང་མཐའ་དག་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཚིག་དེ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདི་སྐད་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་མཐའ་དག་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་དགོངས་པ་འདི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་བས་ན་རེག་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར།དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པའི་ གཏན་ཚིགས་ནི།རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ལས་མཐའ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཚེ་གཅིག་མ་ལུས་པ་མཐའ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཁྱེའུ་འམ་བུ་མོའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཆད་ཅིང་ཞིགས་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་མིང་དང་གཟུགས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་འཕེལ་བ་དང་།ཡངས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཞན་དུ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་དེ་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ དབྱེ་བ་ལས་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རེག་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེག་པའི་སྔ་རོལ་དུ་དེའི་གནས་སྐབས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་ སྐབས་ན།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་ལྡན་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་མེད་ན་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

或者，如果有非有情的存在，则是两蕴，因为它们为行蕴所摄。若说是考虑到一切名而如此分别的，则此处认为是考虑到一生中所有的名，什么是名呢？是指四种非色蕴。如果说是这样分别的，这是不合理的，因为此处意在说明作为六处缘的名色，而不是考虑到一生中所有的名而如此分别的。如是，此缘起经中意在说明作为六处缘的名色，而非其他。
一生中所有的名色也非六处之缘，因此应当确定此分别不是指那个。为什么是名色呢？因为此处意在说明'此是识缘名色'。如是，有些人认为一生中所有的名色是以识为缘，此处也是考虑到这一点，即所说的四蕴之名色，此处也是考虑到一切名而如此分别的。
不是考虑到六处之语，即不是考虑到前面所说的'因为是现前成就和圆满之缘，所以是如理'这句话。如果是考虑到一切名而如此分别的话，这种理解就会颠倒，因为在名色阶段就已有两处，因此也有触，由于有触也就有受等，故为名色所摄，若不如此，名怎能成立为四蕴？
对此有何理由？理由是：因为在《大因经》中说及'一切'之故。如是在《大因经》中提到一生中所有的识缘名色，怎么说呢？'如果童子或童女的识断灭、消失、不存在，其名色能广大、增长、扩展吗？'若说别处已经确立了这一观点，如在分别识支中广说'不是考虑到行缘识而说的'。
此外，'若在触之前有心所'等广说，是指如果在触之前，在名色阶段，没有受等心所，也没有命根等实法，那么在彼时，应当说明什么是由行熏习的识缘四蕴之名？因为在凝酪位等阶段若无触，则也无受等。

།རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་མིང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་རྣམ་པ་གང་གིས་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཡོད་པར་འགྱུར། རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ལས་མཐའ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་ཡང་མིང་དང་ གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ཤིང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ནི་མིང་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་ཉིད་མིང་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཉིས་པོ་དེ་འདོད་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེག་པའི་སྔ་རོལ་དུ་མིང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕུང་པོ་བཞི་པའི་མིང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ནི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རེག་པའི་སྔ་རོལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་དང་རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མིང་འགྲུབ པར་འགྱུར་རོ།།རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕུང་པོ་བཞི་པའི་མིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་གང་ཡང་རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ བཞི་པའི་མིང་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་མིང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནུར་ནུར་པོ་དེ་ལས་སྐྱེ་བའམ་དེར་སྐྱེས་པས་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།ནུར་པོ་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་ཡོད་པའི་ཁུངས་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་མེད་པར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་ལུས་དང་ཡིད་གཉིས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་དེའི་ཚེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གསུངས་པ་དེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དབང་པོ་ གསུམ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་ཡང་གསུངས་པ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དེའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དེས་དབང་པོ་གསུམ་འཐོབ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གནད་དུ་ འདུས་པའི་དབང་པོ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གཞི་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་གཞི་ཡང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དོན་གྱི་ཚུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ཚོར་བ་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་དོན་གྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་སོ། །དགེ་ འདུན་ཕལ་ཆེར་སྡེ་པ་དག་འདོན་པ།རྨོངས་པ་དང་ནི་སྲེད་པ་དག་།ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྨོངས་པ་དང་། སྲེད་པ་གཉི་ག་ཡང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མའི་མངལ་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་ ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མིང་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཁུངས་འདིར་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། གནས་བརྟན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།

在触之后，名如何存在，以何种方式存在四蕴之名。对于所说'因为在大因缘经中已经完全说明'这一点，也应当承认除名色之外有识存在，也应当承认除识之外有五蕴的名色存在，若说与受等相应的识蕴即是四蕴之名，这是不合理的，因为没有其缘，且名本身不是名的缘，识也不是识的缘。
因此说'应当承认这两者'是因为如此在触之前没有名，因为在凝酪等位时没有触。在触之后的受等位时也不会有四蕴之名，因为没有不属于名色的识。
因此，应当承认这两者，即在触之前名色位时的触，以及触之后受等位时的阿赖耶识。如此会如何呢？在凝酪等位时会成就名。在触之后受等位时也会成就四蕴之名。
如此则大因缘经中所说'乃至未死之间，名色是以识为缘'这一说法就合理了，因为除四蕴之名外有阿赖耶识存在。
广说'从彼所生的受、想、行、识即是名'是指从身体自性即凝酪所生或生于彼处，故称'从彼所生'。凝酪位有触的依据即是此经，因为没有触就不会有受等。如此则身与意二者在当时也成就为处。
又说'彼时获得三根'等广说，即入胎经中又说在凝酪等位时获得三根，即身根、意根和命根。这是就六处摄持的根，身根和意根具有所依而言，'具有所依'是指二者的所依即是命根，因为依止于彼而转。若不如此，则无义理。
即使当时有舍受根，但只说这三根，是因为此义理不可能以其他方式存在。为何只说六处所摄而不说其他？因为在名色之后只生六处而非其他。
大众部诵'无明与爱'等广说，是指无明和爱二者都未断，从彼所生业的异熟即是住胎。已说凡是心所法即是名，这是凝酪位有触的依据。'彼二者'是指入胎经和上座经。

།ཀྱེ་མ་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་ གི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།།དེ་ལ་གནས་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཉི་ཚེ་བ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་གི་ལུང་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉི་ཚེ་བ་ཐ་དད་པ་དག་གི་ལུང་དང་། འདོན་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་གལ་ཏེ་བསྡུས་པའི་རྩ་བ་ ཉམས་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ལུང་ཐ་དད་པ་དང་།འདོན་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་ལུང་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་སྡུད་པ་དག་ཀྱང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་བསྡུས་པའི་རྩ་བ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། །གསུམ་པོ་འདི་བསྟན་པར་ཇི་ལྟར་བྱས་ཤེ་ན། དགེ་ སློང་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་སྨྲའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་བདག་གིས་ནི་ཆོས་འདི་དང་འདུལ་བ་འདི་དང་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་ཐོས། མངོན་སུམ་དུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་ནི་སྤྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དོར་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲོ་བར་ཡང་ མ་བྱེད།འདོར་བར་ཡང་མ་བྱེད་པར་རྣམ་པར་གཏད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཟུང་ཤིག་།མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་འདུལ་བ་མཐོང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་ལ་ཞུགས་འདུལ་བ་བསྟེན་ན། མདོ་སྡེ་ལས་མི་འབྱུང་། འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ན་དགེ་སློང་ དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་འདི་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངེས་པར་བཀའ་སྩལ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པས་ནི་ལོག་པར་ཟིན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཚེ་དང་ལྡན་པའི་ཆེད་ཀྱི་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པའི་ཆེད་ཀ་དང་དགའ་བའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་དང་ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་ཡིད་ཀྱི སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་འདུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འོན་ཏེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ས་བོན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།ལུས་དང་ཡིད་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མ་བཏབ་པའི་ས་བོན་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ ན་མ་བཏབ་པའི་ས་བོན་ནི་རེ་ཞིག་མྱུ་གུ་མངོན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་མ་ཡིན་ནོ།

'呜呼！对于那些执著自宗见解为最胜的人们'这句话是指执著自己的见解为最胜，即执著自宗见解为最胜。这是指那些具有安住于此种性质的人们。
'各部派不同的经典'等详细内容是指：如果各部派不同的经典和诵读方式，若不是结集的根本已经衰败，怎么会有经典和诵读方式的差异呢？
有些人说各自不同的经典中也有结集经典的说法，这也表明结集的根本已经衰败。
如是，在大论中说了三种文句：'不违背法性'是指缘起法性，即此有故彼生，此生故彼生等，或者说是法印。
如何宣说这三种呢？对那位比丘如是说：'具寿，我从世尊处听闻此法、此律、此教法，亲自领受。'他们说：'这不应该赞叹，也不应该舍弃。'
既不要赞叹也不要舍弃，为了专注，要持守文句。要契入经典，要见律法。如果契入经典依止律法时，在经典中找不到，在律法中不显现，而且与法性相违，则应对那位比丘如是说：'具寿，这些法虽是世尊所说，但具寿你错误理解了'等详细内容。
'具寿的利益'等以及'具寿的利益和欢喜的经典'等。
在名色阶段，由于身和意二者不是处，若说十二处能摄一切则有过失。这是指在名色阶段，身和意二者不是处，身不能摄入色处中，因为身根微尘与眼等根的微尘有不同的根的特征。
意也不是意处和法处，首先不摄入意处中，因为不是处；也不摄入法处中，因为特征不同。
对随行也如是说，这是指：或者认为对随行及其因也如是说，是指处的随行和种子的意思。身和意二者也是身处和意处的随行，所以应该如是说。
怎样呢？如同未种下的种子，譬如未种下的种子暂时还不是能生现行芽的种子。

།འོན་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་རེག་པ་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་ལྷག་མ་ལྔ་ནི་དེའི་ཚེ་རེག་པ་མེད་པས་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་བཞིན་ནོ། །ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་རེག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེག་པ་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་དང་ཡིད་གཉིས་ཀྱིས་རེག་པ་སྐྱེད་པར་སྔར་གང་གིས་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར།གང་གིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཞན་པས་སོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་འདི་ སྙམ་དུ་དེ་གཉིས་ཞན་པ་ཡིན་པས་སྔར་ནུས་པ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞན་པ་ནི་ཞན་པ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།ལུས་ཞན་པ་དང་ཡིད་ཞན་པ་ནི་རེག་པ་ཞན་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ཞན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞན་པ་ལ་དེའི་ཚེ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱ་མཆེད་དང་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱ་མཆེད་དང་ཡིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་དེ་དག་གིས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོམས་པའི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་དེ་ཡང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས དེ་བས་ན་དེའི་ཚེ་རེག་པ་མི་འགྲུབ་པོ།།མ་ཡིན་ཏེ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཅད་པར་བྱ་བ་ ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། ནད་ ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ནད་ཉིད་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་དག་བདག་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིར་ནི་སྐྱེ་བ་དང་དམིགས་པ་ཡང་བསྟན་ཏེ། ཆོས་འདི་དག་བདག་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པ་ནི། འདོད་པའི་ ཟག་པ་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་འདས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ བསྟན་ཏོ།།བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འདི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

然而，如果说因为是随后而来的，所以它也是种子，这种说法是不对的。如果说眼等已经成就，详细来说就是：如果是这样的话，眼等六处已经成就，若无触，则不成为处。当眼等其中之一与识俱有时，唯有它才成为触处，其余五处因为当时无触，所以不成为处，就如同羯罗蓝等位的身和意一样。
如果说因为有能力所以是它的处，那么这样想：即使没有触，但因为能生触的缘故所以是它的处。那么这样的话，在名色位时，身和意二者先前以何种能力生触呢？为何不承认是处呢？这是需要说明的。
如果说是因为微弱，那么这样想：因为这二者微弱，所以先前没有能力。因此说微弱对微弱有能力，即微弱的身和微弱的意对微弱的触有能力。就如微弱的意对微弱的意识当时有能力一样。
没有意处和作意，意识如何能生起？在名色位时，意处和意的造作是不存在的，因为无触的缘故。在此是就处的角度而言意处，对于随后而来也是如此说的，这就是他们的回答。就意的造作而言，意识习惯性的运行获得，是由作意所生，
而这种运行的获得不是以触为缘，因此当时触不成立。
并非如此，因为在其他经中详细说到作意的所缘等。并非如此，因为在其他经中也说明了作意的所缘。也说明了行相。也说明了遍知。
如详细所说：'欲通达阿毗达磨者，对五取蕴'，这里说明了作意的所缘和行相。所缘是五取蕴，行相是苦的行相，因为说'应当作意是病'的缘故。或者说病性就是行相。
如详细所说：'当我作意这些法时'，这里也说明了生起和所缘。因为说'当我作意这些法时'，所缘是'欲漏生起而生起'。也说明了生起，因为与彼等相应的缘故。
如详细所说：'如是非理作意时，我是否在过去生起'等，其中过去是所缘。'是否生起'是行相。
如详细所说：'作意此而不作意彼'等，其中也说明了所缘和行相，因为说'如理作意于色'的缘故。
如详细所说：'诸比丘，正念觉支'等，'将了知作意'的意思是能够遍知作意，因为正念很好地安住的缘故。

།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལ་ ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་རྩོལ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འོན་ཏེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རྩོལ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཆོད་པའོ། ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་སྟེ། གང་དུ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་ཏུ་གང་རྩོལ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རྩོལ་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ ཡང་ཁྱོད་ཉིད་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དམིགས་པ་གང་ལ་གང་གི་རྩོལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྩོལ་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་གཞན་ལ་རྩོལ་བ་བྱ་བ་ལས་དེ་ ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རྩོལ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།དེ་འགལ་བ་མེད་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ཤེས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་འགལ་བ་མེད་དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་ སྨོས་པས་ནི་དེ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སྔར་ཤེས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ཁོ་ནར་གཏན་ལ་ཕབ་པར་ཤེས་པར་བྱས་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་སྟོན་པའི་ཚེ་རྒྱས་པར་བྱས་སོ།།ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཁམས་དྲུག་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ དེའི་ཚེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་དེའི་ཚེ་ཁམས་དྲུག་ཉིད་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་གནས་སྐབས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམས་དང་འབྲེལ་པའི་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། གནས་སྐབས་གཞན་ན་ཁམས་དྲུག་པ་ཙམ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཅིང་དོན་གྱི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཁམས་དེ་དག་ཉིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བསྟན་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ན་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དག་ཅིང་དོན་གྱི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའམ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཁམས་དྲུག་ཙམ་ཁོ་ན་ སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནམ།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྐྱེས་བུ་འདི་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཅིང་དོན་གྱི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

说明作意是应当完全确定的。对此，没有任何随意而为的方式来产生获得趣入。在某些地方广说'精进即是作意'，这是说如果有人认为在某些地方精进是作意，即在何处完全确定所缘和行相等。在某些地方是获得趣入，即在何处不完全确定。因此，有人说'为何在某些地方精进是作意，而在某些地方是获得趣入'这种说法有什么道理？
如果说没有精进则该识不会生起，那么对你自己要说明道理：对于某个所缘，如果没有某种精进，则识不会生起，这意味着对该所缘识不会生起。当对其他所缘作精进时，对不同的所缘生起识时，是无精进而生起，因此，这并不矛盾，作意是能生起它的，它也是无精进的，如前已经了知。'这并不矛盾'是指对该所缘识的生起没有矛盾。'作意是能生起它的'是因为它能生起的缘故。'它也是无精进的'是指对该所缘确实也是无精进的。说'也'是表明它也是有精进的，应当理解。
'如前已了知'是指在之前就已确定、已了解。如何是能生起呢？因为是能生起故而生起，如此在广说识支的确定语时已详细说明。关于'依六界而入母胎'等广说中，六界是指地、水、火、风、空、识界。此处因为未说法界，所以当时也没有触等。因此说当时六界即是名色。
'其状态'是指精血状态的意思。'与之相关的中有状态的识界'是指与精血状态的地、水、火、风、空界相关的中有状态的识界的意思。'依次说明'是指'此补特伽罗具有六界'说明是名色阶段的补特伽罗，因为在其他阶段不可能仅有六界。'六触处'说明是六触处阶段。'十八意行'说明是受的阶段。
'是否应当如此理解其义'是指如同在触处阶段虽有彼等界的运行，但说为六触处，同样在六界阶段虽也有其他，但说'此补特伽罗具有六界'，是否应当如此理解其义？或者在名色阶段补特伽罗仅是六界？说明这是名色阶段的补特伽罗，是否应当如此理解其义？

།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་མཇུག་ཟད་དུ་ནང་གི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་དང་བ་སྤུ་དང་སེན་མོ་ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེས་བུར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གནས་སྐབས་གང་ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཡིན་པར་གང་དུ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ལུས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ པ་ལ་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མདོ་སྡེ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་གོ་རིམས་ བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྨོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་འདི་མ་ཡིན་ན་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་དང་གསུམ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཁམས་ལ་བསྟན་ཏེ། འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ལུས་ལ་ཁམས་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞེ་ན། ཁམས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱིའི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ནང་གི་རྣམས་མཉམ་པར་བྱས་ནས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཡོད་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཁམས་སྨོས་པའི་དགོངས་པ་དེ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནང་གི་སའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཕྱིའི་སའི་ཁམས་གང་ ཡིན་པའི་ཁམས་དེ་དག་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མ་ཡིན་ལ་འདི་ལ་ཡང་བདག་མ་ཡིན། བདག་གི་བདག་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ན་སའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་ མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།བདག་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ཡང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་སྨོས།ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་འདིའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མངལ་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ ན་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་ཆར་གྱི་ཡང་གཉི་ག་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅར་གྱི་རྐྱེན་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།

正如这部经中所说的最后'内在地界等的分别'是指对头发、汗毛、指甲等的分别。
同样，在触处的阶段唯一极为合理的这一说法，并非是在名色阶段的补特伽罗的显示。
在任何阶段都没有身界和色等界，是指色、香、味、触等。
由于无识界，是因为仅有地界等在任何地方都未见是识的住处。
因此，如同在有身和色等时显示仅有地界等，同样在有触等时显示仅有识界，所以在名色阶段无触等得以成立。如果这样认为，这并非是这部经的含义，这是按照次第广说的内容。
那么为什么要说三种界等呢？如果不是这个含义，为什么要说界等，即触处、意行和二种三种呢？
为此说'为了显示处所和住者'，即为了显示处所和为了显示住者。
'因为是依此而转'是指触处依界而显示，因为是转起的缘故，这是其含义。
'这也是诸意行的处所'的含义是，'这也'指的是触处，是什么呢？是处所，应当结合语境。
对身体各界的观察是为了显示无我，为什么呢？是说界。
如此广说'如外地界等'，是指将外在的地界等和内在的平等对待后，见到无我是合理的。
因此，说界的密意得以成立。
怎样呢？内地界和外地界，这些界并无差别，这一切非我所，此中亦非我，我非此我，以正慧如实见时，则于地界离贪。乃至虚空界亦复如是。
虽无我而生起杂染受，如是广说，是为了显示虽无我，但依六触处而生起十八意行相的杂染受，所以说六触处，也说十八意行，是显示此补特伽罗的阶段无差别。
因此，最初在胎中五蕴的名色，即在凝滑等阶段这得以成立，如所说'因为是现前成就和圆满的缘故，如其所应'，这是因为在名色阶段即有身处和意处二者。
六者皆是二者和合，是指六处的缘也是名色的和合。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུས་དང་སེམས་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་ ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་སེམས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། མིང་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྐྲག་པ་དང་མྱ་ངན་དང་དགའ་བ་དང་། ནད་དང་ རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲག་པ་དང་མྱ་ངན་དང་དགའ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།སྐྲག་ན་ལུས་འདར་བ་དང་རེངས་པར་འགྱུར་བའོ། །མྱ་ངན་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ན་ལུས་མྱོགས་པའོ། །དགའ་ན་བདེ་བ་དང་མིག་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །ནད་དང་རྒ་བའི་ གནས་སྐབས་ན་སེམས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།ནད་ཀྱིས་ཉེན་ན་སེམས་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །རྒས་ན་དྲན་པ་ཆུང་ཞིང་ཤེས་རབ་ཞན་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ངལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་གི་རྐྱེན་འདིར་མ་བསྟན་ཅེ་ན།དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། མིང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སམ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་རྐྱེན་དུ་མ་བསྟན་ཏོ།།གནས་སྐབས་ངེས་པའི་རྐྱེན་ནི་འདིར་བསྟན་ཏོ། །ལྔ་པོ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་སྒྲ་ དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི།གཅིག་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་འདིར་བསྟན་ཏོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་རྐྱེན་མ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་དང་།དྲན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ལ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་མིང་ དང་གཟུགས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ངེས་པར་བྱེད་དེ་མིང་ དང་གཟུགས་ཁོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི།གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དང་གཟུགས་སོགས་ཤིན་ཏུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

怎么说呢？因为看到身体和心二者互相随顺，因为果是随顺因的，而身体和心二者也显现为互相随顺，所以身体是心的因，心也是身体的因，这是确定的。名色位的色是六处位意的因，名也是眼等的因。所谓在恐惧、忧愁、欢喜以及疾病、衰老等状态时，在恐惧、忧愁、欢喜的状态时，身体随顺于心，恐惧时身体颤抖和僵硬。忧愁疲惫时身体萎靡。欢喜时安乐且眼如花朵绽放。在疾病和衰老的状态时，心随顺于身体，被病痛折磨时心烦乱。衰老时记忆力减退而智慧衰退。等字包括疲劳等状态和婴儿等状态也应当说明。那么为什么此处没有说明外六处的缘呢？所谓'这不是作为不同支分而存在'中的'这'指的是从色等外六处乃至法处。因为在名色的第一刹那时也是存在的，这是说外六处是存在的意思。因为已经说明名色也是缘，这是说明已经说过是它的缘，因为是名色所摄。因为声音也是不确定的状态，这是说它不是确定是羯罗蓝等状态还是六处位的状态，因为没有确定的状态，所以没有说明是它的缘。这里说明了确定状态的缘。那五种是什么呢？色、声、香、触处，仅仅是不属于有情数的缘故。这里说明了属于有情数者的缘。也因此没有说明缘。另外，因为已经说明法处所摄的触等也是缘，等字包括智慧、念、作意、欲、胜解等，为什么呢？已经说明法处是属于有情数者的缘。怎样说明触等是缘呢？如同名色是六处位意处的缘一样，与之相应的触等法处所摄诸法也是缘。如前已说明因为名色有功能差别。这是在识支分别中。怎么说呢？由业的差别而识成为差别。由此名色成为差别。由此六处成为差别。如果仅仅以名色为缘而有六处的话，则化生者的彼缘将不是识，这是说如果决定缘仅仅是名色是六处的缘，而不是其他的话，则化生者的六处的缘是名色，因为名色等极其不可分。

།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །འོན་ ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་ རེག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་རྐྱེན་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པར་བྱེད་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ ནའི་རྐྱེན་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པས་སོ།།སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་གནས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྐྱེ་ བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་དེའི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་རྐྱེན་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་རྐྱེན་ངེས་པ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདིས་ནི་རྐྱེན་བསལ་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་མེད་པའི་རྫས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ན་སྔོན་མེད་པའི་རྫས་གཞན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ གནས་སྐབས་ན་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་སྒྲ་ལན་འགའ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་མི་བརྗོད་དེ།དེ་ནི་གལ་ཏེ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་གནས་སྐབས་ངེས་པའི་ རྐྱེན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་བཅུ་དྲུག་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དྲུག་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ།ཇི་ལྟར་ས་གསུམ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་དང་ཐུན་མོང་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་དངོས་ པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གཟུགས་དང་བའི་བྱེ་བྲག་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་དང་པོ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱའོ་མིང་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་སྤྲིན་ལས་ཆར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་ དུ།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

那么是什么呢？是以识为缘。如果说六处仅仅是以名色为缘，那么住于彼等的色，即是说住于六处的色、四大种及四大种所造的和合相的缘就不是名色了。与意处相应的法、触等诸法的缘也不是名色了。声处也因为时位不定的缘故，在六处的时位也存在，所以它的缘也不是名色，如果确定有缘，则唯六处以名色为缘，而不是其他的缘。
如广说'圆满生起次第的阶段'，是说在圆满生起次第中有十二个阶段，所以是圆满生起次第的阶段。为了那个圆满生起次第阶段的补特伽罗而说'以名色为缘有六处'的缘，因此这就遣除了确定的缘，因为在未圆满生起次第的阶段中是以识为缘有六处。
为什么也是不同支分呢？因为说明了缘而配合语境。这就遣除了缘。正因为如此，住于彼等的色等就不成为不同的支分，因为不可能有前所未有的其他实物。住于彼等的色等，在名色的阶段就已经存在。因此在六处的阶段中没有前所未有的其他实物。
所谓'声音也是时位不定'，是说虽然在六处的阶段中有时会出现前所未有的声音，但不说它是以名色为缘，因为如果有的话，在名色的阶段中也会有，因为是时位不定的缘故。这里是显示确定时位的缘。
此处显示六处所摄的十六种义理安立：分别安立如所说'内六处'。语言结合安立如所说'正因为六是处所以是六处，如三地、三果、三热'。不共安立如所说'色等则不是，因为与他相续的识是共同的'。
其义安立即如所说'处的意义就是处'。词源安立即如所说'因为能使六识聚生起增长故为处'。自体安立即如广说'具有色净相的眼等五处'以及'意处在蕴中即是识蕴'。
决定安立如所说'应当决定一切六处的最初是以名色为缘，不是一切名色都如云生雨等那样是六处的缘'。成就圆满缘安立如所说'因为是成就和圆满的缘而如理配合'。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཁ་ཅིག་རྟོག་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལུས་ཡོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མངལ་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་རྐྱེན་ཡིན་ པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།དྲུག་ཅར་གྱི་ཡང་གཉི་ག་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གཞན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། །ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ བརྩམས་ནས་དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྒྲ་ཡང་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ལྔ་པོ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྐྱེན་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་ཡང་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་རེག་བྱ་ལ་ཡང་མཐོང་། ཕྲད་པ་ལ་ཡང་མཐོང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། གསུང་རབ་ལས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན དེའི་ཕྱིར་དམིགས་མི་ཕྱེད་ན་འདིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན།དེ་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་རེག་པའི་རྟེན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་གྱི་ཞེས་ སྨྲས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དུ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་གསུངས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་དྲིས་པར་འཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དྲིས་པ་ཡིན་པས་སོ། །གསུམ་པ་འདུས་བྱས་པས་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་བསྟན་ཏོ།།བྱེད་པ་དེ་ཡང་མངོན་སུམ་མམ། རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་འགྲུབ་པས་དེ་བས་ན་ཇི་སྐད་དུ་དྲིས་པ་བཅུའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡིད་ཀྱིས་ འགའ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་འདིའོ།།དེའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འོས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཆོད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟར་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

六识聚的所依事物的建立，如前所说，是主要因，如前已说明。
确定的建立，如有些人思维名色阶段虽有身体等，乃至因此最初在胎中即成就五蕴的名色，如是宣说。
和合为缘的建立，如说六者皆是二者和合，乃至由见身心二者互相随顺而说明。
其他支分的建立，如从外处开始说，彼无有差别支分，因为在名色第一刹那时已有彼故而说明。
阶段决定的建立，如说声音也是不定阶段故而说明。
摄入有情数的建立，如说五者也非唯一摄入有情数故而说明。
离边际缘的建立，如说由名色有功能差别故，如前已说而说明。
不定的建立，如说为圆满生起次第阶段而说缘故，及支分差别而说明。
六处广说竟。
六处缘触中，何为触？此触声于所触亦见，于接触亦见，于心所亦见，经中说有六种差别。
因此，若不分辨，此中六处缘触为何？为分辨彼故，六触聚等广说，其中世尊观待所化差别，从所依差别门而说分别。
从眼等所依差别门而有眼触乃至意触，非是体性。所说观待所化差别者，非是观待当时所化差别及未来所化差别而说，因为若未问即说则成过失，且分别是已问故。
第三和合触，如其他经中所说为何？依名色生眼识，三和合生触之经中，三和合者是说因，非是体性。
所说依此生一切心所法者，是从能生一切心所法门而说触。
彼作用亦非现量或比量所成，因此如十问经中所说，乃至一切皆依触而有之义而说。
意不能遍知彼者，即是此触。如其受等者，谓如受、思、作意等随应自相为意所遍知，而触则不如是。

།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི། ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་སོ། །གང་ཡང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པའི་འབྲས་བུ་སྟོན་པའི་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་སོ། །འདིར་སྨྲ་བ་ཡིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ན་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ཙམ་གྱིས་ཡོད་ པར་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དད་པར་བྱ་བའི་དོན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྲོས་པས་མདོག་ནི་མི་སྡུག་འགྱུར། །གཏུམ་ པ་ཉལ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་འདི་ལྟ་སྟེ་མདོག་ངན་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི་འདི་དག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ཁྲོ་བ་ཡིན། འཁྲུག་པ་མང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གནས་ཀྱིས་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་མི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་དང་། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་རོ། གསུམ་པོ་གང་གིས་ཤེ་ན། བདག་གི་བ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ཚེ་ངེས་པ་དང་། ངེས་པར་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ བའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་གཉིས་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་དེ་དག་དང་འགལ་བ་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་གྱི་ ཚིག་ལ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་སོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ཚིག་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །དད་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་ཚོར་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ན་ཚོར་བ་གཞན་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལྔ་ནས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དང་བའི་བྱེ་བྲག་ ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་བ་ཡང་ཤེལ་སྒོང་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་ལས་རིགས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གང་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་མི་ནུས་སོ། །མ་རིག་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་མི་མངོན་པ་ཡིན་པས་མངོན་པ་མེད་པ་ནི་ ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་མི་ནུས་སོ།།ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ཏེ། དད་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བའི་ ལུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་རྣམས་ཕྲད་པ་དང་། ཚོགས་པ་དང་འདུས་པ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་རེག་པ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་ བདེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་སྟོན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཁོ་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

如果问到'如实存在'这一说法如何令人相信，为此说是从可信的经典中所说。
怎样呢？从六处缘起三和合触而说明触的因，这是从可信的经典中所说。
又如'凡是受蕴、想蕴、行蕴等一切都依触而有感受'等，这是从说明触的果的可信经典中所说。
在此若说意识不能完全决定，那么仅仅依靠可信经典如何能相信其存在呢？为此说可信经典有三种：显示现量义、比量义和信解义。
其中现量义如：'发怒则容色不悦，暴戾入眠则痛苦'等。
比量义如：'婆罗门子啊，趣向丑陋色的道路是这些：即有些是发怒，多起争执'等。
信解义如：'以三种情况胜过北俱卢洲人、三十三天的天人和赡部洲人。是哪三种呢？无我所无执著、寿量确定、必定殊胜'等广说。
对这三种可信经典中，现量义和比量义二者应当按照现量和比量的次第而相信。即对不违背这二者的现量义语，应从现量量的角度相信；对比量义语，应从比量的角度相信。
对信解义也应当相信。虽然自部诸人不能了知那是'非苦非乐受'。由于说有三受的缘故，即乐受、苦受、不苦不乐受。
说'在第四禅和无色界中应成无受'，是因为在彼处遮遣其他受，即'已断乐已断苦，且从前即无喜忧'。
广说'眼等'是指眼等净色差别也不能完全决定，处所净色如水晶等广为人知，异于彼类的诸根等是意识不能完全决定的。
无明也因为相不显现而无显现，特别是不能完全决定。
广说'虽是不能完全决定的相'等，那些不能完全决定相的义理，应从可信经典中理解，因为信解义是可信经典。
说'彼等是因上假立果'，是指三者的会合、聚集、和合是触的因，因此于彼假立为触。
如'见诸圣者乐'，是显示在因上假立果，见到圣者本身并非快乐，而是因为它是快乐的因故称为乐。

།ཚངས་སྤྱོད་དྲི་མ་བུད་མེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མ་ཡིན་ཏེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ལ་ཡང་དྲི་མ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་དྲི་མ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་ནི་བདེ་བའོ། །མེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རེག་པ་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཕྲད་པ་ལ་རེག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ལས་གཞན་མེད་དེ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིས་ ནི་ཕྲད་པ་ཙམ་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རེ་ཞིག་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཡན་ལག་གིས་འདུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་པའི་བར་དུའོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ལ་དེ་གསུམ་ཕྲད་པ་ལས་རེག་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་འདུས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་གསུམ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་གྱི། འགའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པའོ། །འདིས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་མི་ལྡན་པ་ ཡིན་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་འདྲ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེག་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མི་ལྡན་པ་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡེ་པ་གང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་གོས་དམར་བ་དང་། མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་ གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རེག་པ་ནི་བཏགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ རྣམས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་གི་དངོས་པོར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་དྲུག་ལས་ཀྱང་སྡེ་ཚན་དྲུག་རྣམས་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་སྡེ་ཚན་དྲུག་ནི་སྡེ་ཚན་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པའི་དྲུག་པོ་འདི་དག་སྟེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཉིས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་གསུམ་པའོ། །རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་བཞི་པའོ། །ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ལྔ་པའོ། །སྲེད་པའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་ཚན་དྲུག་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །གཞན་ནི་ཕྱིའི་འོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་དྲུག་ཚན་ཡང་རིགས་ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི། གསུམ་འདུས་པ་ཉིད་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

'女人是梵行垢'这句话是说，女人是修持梵行的污垢，这样的话连阿罗汉的梵行中也会有污垢。因为是贪欲的因，所以称为梵行垢。就像世间所说'火是快乐的'、'火是痛苦的'，这是说明因上安立果的道理，把快乐和痛苦的因——火安立为快乐和痛苦。同样，把触的因——和合等安立为触。如果说世间也说和合为触，这是说除了和合之外别无他物，如同声等。这是说明仅仅和合就是触的道理。
'六处摄入三中'是说六处摄入根、境、识三者中。怎样呢？首先眼处摄入眼、色、眼识三者中。同样，乃至意处摄入意、法、意识三者中。
'这首先与六处缘触的经典相违'是说六处摄入三中的六处不应成为缘，因为三者和合是触，除了三者和合外没有其他的触，因为是不同的义。三和合也不是心所触，因为和合是假法，三和合是三者的法，不是某一者的法。
'触是假立的'是世俗谛。这是说明心所触是假立的。'那样就成为不相应'是说如同相似的。这是说即使这样也不能成立触是心所。不相应是触，这样的主张不是任何部派的宗义。
尊者红衣和此经中也说，即是缘起经中说：'受、想、思、触、作意'，这说明触既不是假立也不是不相应，因为把实有的心所说为受等名相的缘故。
从六组六中广说'六组'，六组六的经中说这六组是什么呢？内六处是第一组。外六处是第二组。六识蕴是第三组。六触蕴是第四组。六受蕴是第五组。六爱蕴是第六组。这六组六是从不同类别安立的，一类是内六处，一类是外六处，一类是六识蕴，同样六触蕴也是从不同类别安立的，而不是三和合就是触。

།མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།གསུམ་འདུས་པས་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཅི་མདོ་སྡེ་གཞན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཅི་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ གཞན་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པའི་བྱིས་པ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་གྲུབ་སྟེ། འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་ པའི་ལུས་འདི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ།དེ་ནི་གཉིས་སོ། །དགེ་སློང་དག་།གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རེག་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ལ་སྐྱོན་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཙོ་བོའི་རྐྱེན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རྐྱེན་ངེས་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིད་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཐུན་མོང་དང་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ།།སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ལས་ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དྲིས་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་སྨྲས་ནས་ཡང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་རེག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་ན་ངེས་པར་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ཡོད་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དེ་ཡོད་ན་ངེས་པར་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར ཤེས་པ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མིག་གི་འདུས་ ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་རེག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྔ་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྔ་ ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྔའི་སྒྲ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་དབྱུ་གུའི་སྒྲ་ཞེས་མི་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ནོ།

依靠名色而生起眼识，三者和合不是触，如此出现的其他经典，同样依靠这二者而有触，如此出现是什么？如果舍弃其他经典，这是与此处相应的情况。
怎样呢？诸比丘，无明所覆的凡夫，与贪爱相应者的具有识的此身已成就，此具有识的身体和外在的名色，这是二者。诸比丘，依靠这二者而有触，如此说法将被舍弃。
若说触仅是由六处为缘而生，如此广说是在指出有缘定性的过失。
依靠二者而生识，所说的二者是什么？从名色乃至意法都是，此处也说明识也是以六处为缘。
六处是主要缘，因为是共同和不共同的因，如前所说，这是为了说明主要缘，以六处为缘而有触的说法，并非是为了说明确定的缘。
六处是主要缘，意是共同和不共同的因，以此来说明。如前所说是指从识支中如前所说，如果是各别了知色等的识，为什么称为眼识乃至意识的提问，
回答说因为眼等唯一属于有情数，又广说共同和不共同因是主要因，此处也同样，虽然色等其他也是触的缘，但在产生触方面，六处是主要缘，因为是共同和不共同因。
眼处是共同因，因为是缘取一切青等色的眼触的因。也因为是不共同因，乃至意处也应如理同样宣说。因此六处是主要缘。
为什么呢？因为有彼则必定有境和识二者，如此广说中，有彼即有六处，则必定有境和识二者，这是因为有色等境，以及有眼识等任何识的缘故。
正因为如此，从此经中广说，即是因为如此，从缘起经中，因为六处是主要缘，从眼等门说明眼触乃至意触，而不是从色等门，即不是从色、声、香、味等门说明色触乃至法触，如鼓声一样。
譬如鼓因为是主要因，所以称为鼓声，而不说是槌声，如是这样。

།རྔ་སྒྲ་དེའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་ཡང་དེའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱུ་གུ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཅང་ཏེའུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་ བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལ་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་དང་། དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །སྒྲིབ་པའི་ མདོ་སྡེ་ལས་རེག་པའི་རྐྱེན་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན།ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་གྲུབ་སྟེ། འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་དང་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ་ དེ་ལྟར་གཉིས་སོ།།དགེ་སློང་དག་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་ཇི་ལྟར་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་རེག་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་ནི་དེར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏེ། ལུས་སྨོས་པས་ནི་ལྔ་ཆར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་སྨོས་པས་ནི་ལྔ་ཆར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕྱི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མིག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཕྱིའི་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་སྡེ་ལས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་གང་གིས་རེག་པའི་བྱིས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་འབྱུང་གི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།དགོངས་པ་གང་གིས་བཤད་པ་དེ་དག་བདག་གིས་སྨྲས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྐྱེན་དུ་བསྟན་པ་དང་། རྟེན་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་ཐ་དད་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཉིས་སྨྲས་སོ།།རེག་པའི་རྐྱེན་གསུམ་ཡང་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་འཆད་པའི་བསམ་པའི་དབྱེ་བ་ཕྱིས་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་རེག་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འོག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཞན་དུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་ལྟར་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ ལག་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིན་ན། རྒྱུ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་རྐྱེན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་འབྱུང་ཞེ་ན། ཀུན་དགའ་བོ་རེག་པ་རེག་པའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་ཡོད་དོ།།ཀུན་དགའ་བོ་རེག་པ་རེག་པའི་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཀུན་དགའ་བོ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེར་ནི་ཐོགས་པ་དང་ཚིག་བླ་དགས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ ལས།ཐོགས་པ་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའོ།

由于鼓声的主要原因是它的所依处，并且是其特殊的原因。棒等也能作为铃等声音的原因。同样，六处是触的主要缘。
如《障碍经》中广说'依于此二而有触'，'依于所依和所缘的差别'是指依于所依的差别和所缘的差别。
如果问《障碍经》中如何说触的二缘？如说：'诸比丘，此无明所障的愚夫，与贪爱相应的识及此身已成就，此识所具之身及外名色，如是为二。诸比丘，依此二者而有触。'
此中如何显示所依和所缘的触之差别？为此，具识之身是显示内六处，说身即说明了五处，如是而说。因此，如同显示依此而有的感受是身的感受一样。'如是'的意思是'因为'的意思。
因为是身的一部分，因为依于身，因为是微尘积聚，所以说身即说明了五处。说识即说明是处。外名色是外，这是什么意思？与上下文相连即是显示六处。其中，名显示法处，色显示色处等。
由彼二者即是显示内六处和外。如彼所说，即经中广说'触的六处，以此触及愚夫'，是从内外处差别的角度而生触，不从其他方面。
我已说明了彼等所诠释的意趣。如何说呢？因为六处是主要缘，故说六处为缘，又因显示所依和所缘差别而有触的差别，故说二缘。
触的三缘也唯是所许。因此，此后不再重述解释此义的意趣差别。若问为何在六处之后安立？即是说六处缘触，触缘受。
如同身处和意处二者在彼时圆满故不立为他支，触和受二者也在彼时圆满故不立为他支。
若六处缘触，触缘受，为何《大因缘法门》中说名色为缘？如说：'阿难，应说触以触为缘。阿难，何谓触以触为缘？阿难，即名色缘触。'彼中意在说明由于障碍和言说假立聚合而有触。

།ཚིག་བླ་དགས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ ཐོགས་པ་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཚིག་ལྷག་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ནི་ཚིག་བླ་དགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་མིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།རྒྱུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཀུན་དགའ་ བོ་གལ་ཏེ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཡོད་ཀྱང་འགའ་ལ་གང་དུ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནང་དུ་ཚོར་བ་བདེ་བའམ།སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་ དང་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཡོད་ཀྱང་འགའ་ལ་གང་དུ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ནང་དུ་ཚོར་བ་བདེ་བའམ།སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་ཞེས་གསུངས་ན་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་འདི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་དམིགས་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་དོ། །གཞན་ འགའ་ཞིག་འདིར་འདུས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ནས་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་ན་དེ་ལ་དེ་དག་གི་ཚོགས་པ་ཡུལ་དུ་འམ།དུས་སུ་འམ། གཞན་དུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཟིན་ན་ནི་དེ་གཉིས་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ལ་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་དེ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ནི་དབང་པོ་དང་ དོན་དེ་གཉིས་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའི་རྒྱུར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན། །མདོ་སྡེ་དང་གཉི་ག་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་ སྐྱེས་པ་ལ་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྣམ་པ་གཅིག་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་གཉིས་ ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ ན་གཉི་ག་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པའི་གསུམ་ཡང་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཚོགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ནི་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །ཆོས་ནི་རེས་ འགའ་མ་འོངས་པའོ།།རེས་འགའ་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །རེས་འགའ་དུས་གསུམ་པའོ།

所谓意识触是依第六意根而说，因为眼等诸触是依有对碍根而说，故称为有对触。依言而入义，故称为言依。或者，言增上之意称为言依。因此，意触称为言依触。其中，以色为缘之触和以眼为缘之触如是而说。
从大因法数中已说六处是缘，如何呢？因此说'眼触等'。阿难，若有眼触，于何处因眼触缘而内生乐受、苦受或不苦不乐受耶？世尊，无有。阿难，耳、鼻、舌、身、意触，于何处因意触缘而内生乐受、苦受或不苦不乐受耶？世尊，无有。如是广说。
然而，若说三和合而生触，此'和合'是何义？因未说和合相，是处所一处聚合耶？抑或是时间一时聚合耶？未能分别。若有人认为此是和合，说是聚合，则应说彼等聚合是在处所、时间或其他。
若说'因同时生故'，即是'同时生起'之意。若如是，根与境二者将非识之因，因为识已生时，彼二者无功能故。若与彼等同时生，则于已得自性者，根境二者生起功能不应理。若谓未生者有生起功能，故说'若未生亦无故'。即于未生识，根境二者无功能，未生者有何功能？此不应理。
如是，已得自性者不应成为已得自性之因，则与经典二者相违。即于已生识与未生识，根境二者无功能故，与'依二者而生识'之经相违。如是，首先是一种与经相违。若一为一之因，则与'依二者而生识'之经相违，此为第二种相违。
二者为何？从眼与色乃至意与法，依识而二生起者非有。如是二者皆与经相违。第六三者因时间各异故，如何为和合？意与法及意识等时间各异，意是过去，识是现在，法或未来、或现在、或三时。

།རེས་འགའ་དུས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལ་དང་ཡུལ་ དུ་དང་དགོས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་སྔར་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དབང་པོ་དང་དོན་ གཉིས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་སྐྱེད་པ་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚེ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲུག་པའི་གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་གསུམ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་དང་དོན་ནི་རྒྱུ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྔའི་གསུམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རིགས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ ཁོ་ན་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྔར་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་རེག་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྐྱེས་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཁོ་ན་དེ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་ཡང་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ཁོ་ན་རེག་པ ཡིན་གྱི་འདུས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་རེག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འདུག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྒྱུར་མི་འདོད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་འགག་ པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དབང་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་གསུམ་རྣམས་སོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུས་ པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་དེ་གཉིས་འགག་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འགྲུབ་པར་མི་གྱུར་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གསུམ་པོ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་རེག་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ཙམ་རེག་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིའོ།

有时是从时间中解脱的。如此，由于时间不同的缘故，如何是和合呢？所谓'同时进入'是指在时间、处所和某些目的上。
若说'先前已生的根与境二者'等广说，这是显示根与境二者对于识生起具有功能，是同时进入的特征和合。
如此则根与境二者应成为非刹那性，因为前刹那的二种生因在识刹那时仍然存在的缘故。
在第六识的第三时，意与意识二者也应成为同时和合，因为根与境二者在识的时候存在的缘故。
'因果事物'等广说，是说若作是念：因果事物是三和合，根与境是因，识是果。
'五中三'是指眼、色、识等。
'因为同时生起'是指根、境、识等的所依和所缘是现在的缘故。
眼等与识不应成为因果事物，如前所说，是指对已生的识，彼二者无功能的缘故。
若未生，也因为不存在，如是广说。根与境二者则不是，因为在识的时候彼等不存在的缘故。
'唯一对此有功能的缘故'是指唯识对触有功能的缘故，此是其义。
'识与触同时生起'者，若作是念：依于先前已生的根境，识与触同时生起。
识不应成为触的因，如前所说，是指对已生的触，识无功能，若未生也不存在等。
如此则不应成立从三和合而有触，因为唯二者对此有功能的缘故。
'有些主张唯三和合即是触'等广说，是指有些主张根、境、识三和合即是触，除和合外无有触。
'和合'是指三者仅仅安住于因果性。不许同时生起为因。那么是什么呢？是先前已生。
彼之根境二者在识时灭故，不应理成为受生之因根故，是指依于先前已生的根境刹那，在第二刹那生识。
在识生起时三者以因果事物相而和合，然此时根境二者已灭，故触不应理成为受生之因事物，触缘受则不得成立。
为何如此？因为彼等说三者成为因果即是触，而非仅识故。
'彼等'是指主张仅和合即是触者。

།འདུས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། གསུམ་འདུས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ རིགས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པོའི་གསུམ་རྣམས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དྲུག་པའི་ནི་རིམ་གྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུ་ནི་ གྲིབ་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ནི་གྲིབ་མ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ལྔ་པོའི་གསུམ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ཡིན་གྱི།གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དྲུག་པའི་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན། འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ རིམ་གྱིས་བྱུང་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།མྱུ་གུའི་དུས་ན་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་དུས་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ས་བོན་འགག་པ་དང་། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་དུས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏེ།ས་བོན་འགག་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་ཉིད་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཉིད་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་དག་གི་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་འབྲས་བུ་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའམ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་དག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་གང་འདས་ནས་ཡུན་རིན་དུ་ལོན་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གོ།།དེའི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཆོས་རྣམས་དེའི་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དག་ཅེས་སྨྲས་ཏེ་གང་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དེ་དག་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྙེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་ལ་རྣམ པར་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྐྱེན་རྙེད་པ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེས་ལ་ འགགས་པ་དང་།འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དག་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་དག་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་གཞན་དག་གི་དེ་ལས་ སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའོ།།དེས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་དོ།

所集之义唯是因果事物，三和合亦是同时或如广说者是论师所说。如何合理生起者，五中之三是同时生。第六是次第生。如影子和苗芽一样，若问这是什么，因果事物虽是同时生起，但彼此并非互为因，苗芽是影子之因，虽是同时生起，但因为是由其所造之色法，以及与自身所依大种同时无别故，影子非是苗芽之因。如是，暂且五中之三虽是同时生起，是因果，但彼此并非互为因，此为所成立。
现在就第六之三而言，次第生起又如何是因果事物？果时因亦不存在，对此所说：如同种子与苗芽次第生起亦是因果，苗芽时种子虽不存在亦然。为何？因为彼灭与生二者同时故，即种子灭与苗芽生二者同时之义，即种子灭时即是苗芽生时而非他时。若果时因不存在，如何不成为无因先行之果？为此，如何因不存在者非无因先行而配合处。
如何彼果非无因先行？为此说：彼与果同时故。即与因不存在同时之意。已过去经久或未来诸法者，即已过去经久和未来。由彼力故彼生起者，即由意根力故彼生起，由意根力故彼意识生起。若非如此，诸法将仅成为所缘。
如何仅成为所缘？为此说：若彼已生已灭及后当生者，即已灭经久及未来彼等若无得缘，则于彼等此识不生，即不生起之义。此者指此。如何？若有得缘，则于彼等识得生起之义。瑜伽师等广说者，若彼已生已灭及当生者无生起时如何？由瑜伽师力之差别，于彼等不生智，即不生起之意而配合处。
瑜伽师以外诸人由彼所生识熏习相续转变差别者，从彼等所生即从彼所生，从彼所生亦是，识亦是彼，故从彼所生识，即缘现前义之识。由彼熏习相续即由从彼所生识所熏习之相续。

།དེའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་འདས་པ་རྣམས་ལ་དྲན་ པའི་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།མ་འོངས་པ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ། རྗེས་སུ་དཔོག་པའམ། མངོན་པར་འདོད་པ་སྔོན་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པས་ཀྱང་གལ་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ རྐྱེན་རྙེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཕྱིས་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་ནི། རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། ། དེ་གཉི་ག་ཡང་སྔོན་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་གྱུར་པ་དེའི་རྗེས་སུ་དེ་དང་མཐུན་པར་རོ། །དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་དང་མངོན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དེ་དང་རིགས གཅིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་དང་རིགས་གཅིག་པའི་མངོན་པར་འདོད་པས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་ན་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་རོ།།དེ་ཤི་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ཤི་བས་སོ། །རེག་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་བསྟན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རེག་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་ དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཡིད་བརྟེན་དུ་རུང་བའི་ལུང་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་ བསྟན་པའོ།།རིགས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གདགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡེ་པ་གང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་ པའོ།།གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྐྱེན་གཞན་གྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་གཉིས་དང་རེག་ པའི་རྐྱེན་གསུམ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ།།རྐྱེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རེག་པའམ། ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ ཇི་སྐད་དུ།འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །འདུས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གསུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རེག་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།། །།རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ན་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་འདིར་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱས་པའི་ཚིག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཚོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཏེ། དེའི་ཚེ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཙམ་ལ་ཐེ ཚོམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其变化的差别是由从彼所生的识熏习相续而产生的变化差别。若是已生已灭的过去诸法，则不会生起忆念的认知。
关于未来的广说，是对未来将生起的诸法，随后推度或希求。依随先前经验，对与其同类的推度和希求，若无将生起的缘，则不会生起认知。
对未来将生起的推度，是与意识相应的认知，即是推度。同样，与希求相应的认知即是希求。
此二者皆随先前经验，即是随顺先前亲身经历的对境。对与其同类的推度和希求，即是随其同类而推度，因为是与其同类的推度。
同样，因为是与其同类的希求，所以是与其同类的希求。若无与其同类的希求所生，则不会对彼等生起此识。
所说'彼死'是指父亲死亡。触的摄义安立分为十种：分类安立即是'何为触？触聚有六'等广说。
作用安立即如广说'称为触的心所法，依此而生起一切心所法'。
信解安立即如广说'可信之教有三种'。
种类差别安立即如广说'彼等是于因上假立果'。
心所性安立即如广说'如是非任何部派之宗义'。
主要缘安立即如广说'主要缘是六处，因为是共同和不共同因，如前'。
其他缘思维安立即如广说'六处、二处和触缘三者有何差别'。
缘圆满安立即如广说'名色位中岂无触或受'。
决定安立即如广说'所谓和合是何'。
和合安立即如广说'若说是因果事物三和合'。
这是触支分别。
缘起初分别广释第八品。对于'以触缘受'所说的受，何为受？即受有三种，当思维以触缘受所说是指何者？因此广说'受有三种'。以广说文如实显示。彼等显示受的分类，即是分别受支，因为当时所化众生仅对分类有疑惑。

།གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་བྱུང་བ་ལ་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ བདེན་ཏེ།དེ་དག་གི་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྐྱེས་ན་འབྲེལ་པར་འདོད་པ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་འབྲལ་བར་འདོད་པའི་སྒོ་ ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ།།གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་གདུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དག་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་མཐུས་དེ་དག་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། མངོན་པར་ཆགས་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་སྐྱེས་ན་གཉི་ག་མི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ལ་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། བྲལ་བར་འདོད་པ་གཉི་གའི་སྐབས་མི་འབྱུང་བའོ། །གང་དག་བདེ བ་ཡང་མ་ཡིན།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཚོལ་བ་འདི་དག་གི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གང་སྐྱེས་པ་ནི་འབྲལ་བར་མི་འདོད་ཅེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ལ།རྒྱུ་གང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བར་མི་འདོད་པ་དང་། བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚོར་བ་གང་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་ པར་བྱ་བའོ།།དེ་ནི་བདེ་སོགས་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བར་མི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ལས་ཤེ་ན། དེའི་བདེ་ བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་མཐོང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དེའི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་མཐོང་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་སུན་འབྱིན་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སུན་འབྱིན་པ་ལས་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཚོར་བ་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། ཚོར་བ་འདི་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པས་ན་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བདེ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'生起时希望不分离的欲望生起'，是从不希望与果分离的角度特别说明乐受。阿罗汉们对生起的乐受不是也生起希望分离的欲望吗？确实生起，但他们不是由此为因。那是什么呢？那是由厌离为因，因为那与行苦及坏苦相关。
所谓'生起时希望分离的欲望生起'，是从希望与果分离的角度特别说明苦受。裸行外道们对于炙身、烧身等苦行不希望分离的原因，是由于持戒和苦行见的力量而再次生起，而不是由于贪著的缘故。
所谓'生起时两者都不生起'，是指对于非苦非乐受的状态，既不生起希望不分离的欲望，也不生起希望分离的欲望。对于那些在非苦非乐的状态中寻求乐受状态的人们，他们对乐的希求不是由此为因。那是什么呢？是由贪著乐受为因。
对于广说的'生起时不欲分离'等，'何因受'是指不欲分离和欲分离的因是所生起的受。'非二'是指既非欲分离也非不欲分离，应当如是了知。
'此即随乐等次第'是指应当了知：不欲分离的因是乐受，欲分离的因是苦受，非二者的因是非苦非乐受。那么从何而来呢？由于见到其乐妨碍戒定而厌离，所谓见到妨碍戒定是指见到其贪欲所生之乐与戒定不相应。'由厌离'是指由厌离乐受而生起欲分离。
所谓'彼二受无自性苦故'等广说，是指非苦非乐受和乐受这两种受，由于自性中无苦，故说是隐密的苦。这是说，非苦非乐是行苦，乐受是坏苦。苦受是苦苦。非苦非乐是行苦，如所说'非苦非乐是行苦'，为何是行苦呢？
因为对圣者们是不相应的，如说：'凡是无常的即是苦'，一切有漏法由行无常性对圣者们是不相应的。由行苦性，这对圣者们是现量，而对凡夫则不是。

།ཇི་སྐད་དུ། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་གཞག་པ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟོགས་ལ། །མིག་ཏུ་སོང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །ཉམ་ང་བ་དང་གནོད་སྐྱེད་བཞིན། །བྱིས པ་རྣམས་ནི་ལག་མཐིལ་འདྲ།།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་རྟོགས། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མིག་དང་འདྲ། །དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཀྱང་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་སོ། །མི་འགྱུར་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དགོངས་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ན་གོ། །ལམ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་ འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་གྱི།ལམ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདུན་པ་ དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོའོ།།དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་འདོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོལ་བ་དང་ཆགས་པ་ཡང་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི།ལམ་ནི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཚོལ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་འདུན་པ་ཡིན་ལ་གུས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེར་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བས་ན་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀྱང་། དངོས་པོ་གང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དངོས་པོ་གང་དགའ་བའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་དམིགས་པའོ། །དགའ་བ་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། ། དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་པར་མཐོང་ན་ནི་དེ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཞིང་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མི་རྟག་པ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དགའ་བ་ནི་དེ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་གནས་པར་མི འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དེར་རོ།།ཕྲ་རྒྱས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་དམིགས་ཤིང་ཕྲ་རྒྱས་སུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།

如是说道：'如同一根毫毛放在手掌中，众人都不会觉察，但若进入眼中，便会感到痛苦和伤害。凡夫如同手掌，不觉察行苦之毫毛，圣者如同眼睛，因此极为厌离。'
为何世尊宣说变异性？如经中广说：世尊宣说三种苦，即苦苦、变异苦和行苦。其中，苦受是苦苦，乐受是变异苦，不苦不乐受是行苦。
所谓'遍及一切'是指行苦，因为它遍及一切感受。'不会如此，因为是针对五取蕴而说'的意思是，不会有这样的过失，因为世尊说'凡是无常的即是苦'是针对五取蕴而言。
若问为何，当说明凡是无常即是苦时，道也是无常，为何在此唯说取蕴是苦而非道路？因为取蕴是欲望和贪著的对象。其中，欲望是对未得境界的希求，贪著是对已得境界的执著。
对此，以无常想则会引生不顺想，是因为见到其过患。寻求和贪著若见其过患则会引生不顺想，否则不会。针对这种不顺苦而说'凡是无常即是苦'。
其中，欲望和贪著的对象是不顺的，而道不是欲望和贪著的对象，不是其所缘，因为是对治。对道的寻求是善法欲，恭敬珍惜不是贪著。
因此，对道不会以无常想引生不顺想，因为不顺即是苦。所以对道没有过失，因为是永远出离一切苦的方便。
圣者舍利子也说：'任何可爱的对象'是指可爱的所缘。这里的喜爱是指与贪相应的悦意。见其无常则成不顺，意思是若不见过患则会生起随顺想而生喜爱。因此见无常为过患则生不顺想。
'我的喜爱不会成为随眠'中的'彼'指彼事物。'随眠'是指不会成为贪爱随眠的所缘，不会住于随眠式的喜爱。

།དེ་ལྟར་ན་ལམ་ནི་དགའ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འབྲེལ་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པས་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོར་བ་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྐྱ་བ་ཉིད་ནི་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ། གནས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ། ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲལ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་གནོད་པ་དང་བཅས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་བདེ་བའོ། །གནས་པ་བདེ་བའོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གཉི་ག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་རྗེས་སུ་[(]འབྲལ་[,]འབྲེལ་[)]པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ ལས།གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དེ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གསུམ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་ དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདི་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །རེ་ཞིག་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བརྟག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་དག་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་ སེམས་ཅན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་ བསྔལ་ཆེན་པོས་གཟིར་བ་ལས།སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུའི་ཚོར་བ་ལ་བདེ་བ་ཡིན་པར་རྟོགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཤིན་ཏུ་དྲོན་པོས་གདུངས་པ་ན་ཆུ་ཅུང་ཟད་དྲོ་བ་ལ་གྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་ཚོར་བས་གཟིར་བ་ལས་ཚོར་བ་བར་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ རྟོགས་སོ།

如是，道不是可喜之境，因此不以无常想与不相顺想相联系，所以道不会有过失。
对于'成为苦等受之处的事物'等广泛所说，'何为事物'是指五取蕴的特征。成为苦等受之处是指成为苦受之处，以及成为非苦非乐受之处。
因为与生灭二者相随顺的缘故。'依次不相顺'是指成为苦受之处是与生相随顺故不相顺，如是彼生即具损害故。如世尊所说：'苦受生时苦，住时苦，变异时苦。'同样也应了知成为苦受之处的事物。
成为乐受之处是与离别相随顺故不相顺，因为彼灭具有损害故。如其他经中所说：'乐受生时乐，住时乐，变异时苦。'同样也应了知成为乐受之处的事物。
成为非苦非乐受之处是与二者相随顺，因为与生灭相随顺故不相顺。因为从先前未生而生起，生已复归无，故以无常性而不相顺。如其他经中所说：'凡无常者即是苦。'
道非如是者，是指非为可喜境，非为取蕴，亦非成为苦等受之处的事物，故道不会有苦的过失。
其他人说'三受的教说是具密意的'，所说三受即是乐受、苦受及不苦不乐受，此是具密意的。对此，这是错误的理解。为何如此？因此世尊具密意而说一切受皆是苦，如是广说。
首先，三受教说何以是具密意的？是指依何而说三受教说是具密意的。因此广说：'小苦受称为乐。'为何如此？因此是随顺世间，如同说'瓶子和众生行走'是随顺世间一样。
世间人们于彼等了知为乐等，是指于小、中、大受等彼等，即被大苦之苦苦所逼时，于小苦受了知为乐，如被极热水所烧时，称略微温热的水为冷一样。被大苦受所逼时，于中等受了知为不苦不乐。

།དཔེར་ན་དཔྱིད་ཀྱི་ཉི་ཚན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པས་སྔར་དགུན་གྱི་ཉི་མ་ལ་དྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྲང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུས་ཉེ་བར་མཚན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པས་སོ། །འོན་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཐ་དད་པའི ཕྱིར་འབྲས་བུ་འདི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན།འོ་ན་ནི་གང་སྐྱེས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཚོར་བ་འདི་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གང་ལ་བརྟེན་ན་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པས་ཉེ་བར་མཚན་པའི་དབང་དུ་ བྱས་པའོ།།གང་ལ་བརྟེན་ན་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡོད་པས་སོ། །འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུ་ བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་རྣམས་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་གྱི།རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཚོར་བའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་འདི་ལ་ཐ་དད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བ་ཉིད་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཆུང་ ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཐ་དད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་སོ་སོ་ཐ་དད་པར་མྱོང་བ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ལ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་འདི་གང་ ཡིན།གང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱང་། གང་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་ པོ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་མིང་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱང་གཞན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་གཞན།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི་དེ་ལྟར་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཡིན་ན་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་དངོས་པོ་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

例如，被春季的烈日所炙烤，就如同以前冬季的太阳既不暖和也不寒冷一样。大苦的感受被了知为苦。对于'什么是苦受的特征'这一广泛论述，'生起时不愿分离的欲望'这是从果的角度来标示的。'这如何成立为苦'是因为了知到与苦受不相符的果。若说因为小、中、大的差别，所以这果是有差别的，那么'生起时想要分离'这一说法就不能成立所有感受都是苦。'依靠什么会造成伤害'这是从作用的角度来标示的。'依靠什么会带来利益，如何成立为苦'是因为有与之不相符的作用标示。对于'如何圣者见为苦'这一广泛论述，若说'因为行苦性，圣者见诸受为苦'，这表明一切受的共相是苦的特征，而不是自相。因此，即使这感受的自相有差别，也不能成立，因为那也是无差别的，因为行苦也是以无常性为本质而一致的。'如何从那个角度能成立感受有小苦性、中等和大苦性'，是说从行无常性的角度来看是无差别的，那么就不应该说通过那个行无常，在某些情况是小，某些情况是中等，某些情况是大。对于苦的自相，小、中、大的差别是合理的，因为由自相的缘的差别而有差别。对于'若仅以行苦性为感受'这一广泛论述，'就不会有三苦的经典'是因为没有坏苦和苦苦二者。若说'如何能说那些分别感受为小、中、大的是苦'，对此应当回答：这苦苦是什么？回答说是大苦。坏苦又是什么？回答说不是。如果那些是行苦性，就不能说是三苦。如果说是小、中、大的差别，那只是别名而已，苦的小、中、大的差别就不能成立，因为苦的特征无差别。若说苦苦是一个，行苦是另一个，坏苦又是另一个，那么这样一切受都是苦的情况下，乐受、苦受以及不苦不乐受的事物就不能成立。

།གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དང་ཡང་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཀུན་དགའ་བོ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ཡང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་ངས་དགོངས་ནས་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཚོར་བ་གསུམ་ནི་འདི་དག་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ ཞི་ནས་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པ།དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བཏང་སྙོམས་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་ བ་ལ་གནས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་གོང་མར་བར་མ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ ནས་ཡིད་བདེ་བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས་མེད་པས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལྷག་པར་ཡོད་པར་འཐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འོག་མའི་རྫས་ལས་གོང་མ་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་ ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལྷག་པར་ཡོད་པར་འཐད། བར་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གོང་ན་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པའོ། །བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡང་ལོག་པར་འཛིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་ པ་གཉིས་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ནས་ གཅིག་ཁོ་ནར་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གཉིས་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆགས་ པ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ལ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་བའི་ ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྲན་མ་ཤའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་སྲན་མ་ཤའི་ནང་ན་སྲན་མུད་ག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཡང་སྲན་མ་ཤ་མང་བའི་ཕྱིར་མ་ཤའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་གྱིས་ནི་ བདེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འབྱུང་བ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།

不会与'凡是所感受的一切都是苦的生起'这样的经典相违背。阿难，我是针对诸行无常性以及诸行变异性而说'凡是所感受的一切都是苦'。
感受有三种：乐受、苦受以及不苦不乐受。苦受生起是苦，变异是乐。乐受生起是乐，安住是乐，变异是苦等等。
第三禅有微小的苦受，这是可以成立的。因为已经说明了乐受，也就是说'具有离生喜乐的初禅'，以及'寻伺止息，内心清净，心一境性，无寻无伺，具有离生喜乐的第二禅'，还有'具足舍念，安住于乐的第三禅'。
在其上层则说明是不苦不乐的中性受，也就是从第四禅到有顶之间，已经断除了乐和苦，而且以前就没有喜忧，所以说断除了忧等。
如何能说在极为寂静的等至中有更多的苦受呢？这是因为上层等至的体性比下层等至更为寂静，是它的对治。那么怎么能说有更多的苦受呢？中性受是不苦不乐受，这表明欲界以上没有苦受。
然而，世尊说'将苦perceive为乐的是颠倒'，这是说将认为是乐的想法称为乐想。乐的颠倒就是错误的执著。
对于两种苦，即变异苦和行苦，如果不能完全了知其为苦性，而一味地认为是乐，这就是颠倒。
为了修习见到两种苦性，也就是为了修习见到变异苦性和行苦性。
因为这是离贪的方法，也就是说，如果见到这两种苦的自相，就不会对它产生向外的倾向。
因为具有众多苦，这是什么意思呢？是说应当观察乐受实际上是苦性。
就像豌豆和绿豆的堆积一样，比如说，虽然在豌豆堆中也有绿豆等，但因为豌豆较多，所以称为豌豆堆。
尊者童受则承认有乐，而说明如何对此生起苦的认知。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའམ། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའི་རིམ་ གྱིས་འདི་ལྟར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མང་པོས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བདེ་བ་ནི་ཞིང་རྨོ་བ་དང་། ཚོང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་ཉུང་བས་བསྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ ཡིན་པ་ལ་དེ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ནད་དང་། ངལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་འདོད་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ཀུན་གྱི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ན་བདེ་བར་འཛིན་ཏོ། །བདེ་བའི་རྒྱུ་ རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་བདེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བདེ་བའི་རྒྱུར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ནི་བདེ་ བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཞི་བ་བདེ་བ་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདེ་བའི་བློ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདི་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འདི་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་བསྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཉིད་ཚོད་ཟིན པ་དང་།དུས་སུ་བསྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་གང་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་རྣམས་ ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་བསྟེན་ན་ཇི་ལྟར་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར།འོན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ལ། དེའི་ཚེ་བདེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་ན་ནི་བཏུང་བ་དང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ལས་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ལ་བདེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་མེད་ན་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ ནི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། ངལ་བའི་ལུས་སྐུ་མཉེ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཞན་བྱེད་པ་གཉིས་བདེ་བ་ཉིད་ལ་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་ བ་མ་ཡིན་ན།དུས་རིང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་མཉེ་བྱེད་པའི་དུས་ལས་རིང་དུ་ལེན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཞན་བྱེད་པ་ལས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ། ངལ་བ་ཞི་བ་དེ་འདྲ་བ་ཁོ་ནའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ཡོད་པས་སོ། །ལན་འགའ་ཡང་བདེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ལ་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བདེ་བ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

由于是痛苦的因，如此广说是痛苦的因，即如此：乐是变化的痛苦生起，或者由爱取有的次第，如此乐受成为后有的因，因此是痛苦的因。
由众多痛苦所生故，即如此：乐是由耕种、经商等不少痛苦所生而生起。
虽是痛苦而认为可意，即如此：虽然饥饿、口渴、身体疾病、疲劳等种种差别是痛苦，但对此生起贪欲。由于这些理由，虽是痛苦却执为乐。
由乐因不住故，是从他所共许的角度而说，即他们认为乐也不存在，乐因也不存在。如此，饮食、衣服等那些被认为是乐因的，并非乐因。
认为其他痛苦止息是乐，即表明虽无乐，但成就乐想。对此且应当问：饮食等是否是饥渴、寒热等痛苦止息之因，还是痛苦之因？由此如何？若是痛苦止息之因，如何成立是痛苦之因？
对此，痛苦受也是不存在的，由于痛苦因不住故，正如所说那样而住。饮食衣服等，若过量非时而用则生痛苦，若适量适时而用则止息痛苦。以同一因而成痛苦，又以同一因而止息痛苦是不合理的。
若为饥渴寒热等痛苦所逼迫者，依止痛苦因，如何生起乐想？若对其他痛苦，当时认为是乐而生起慢心，则在饮食等时以外的其他时候也应获得极乐的慢心，因为也无痛苦因故。
若对其他痛苦认为是乐而生起慢心，则无彼时应获得极乐的慢心。说'乐因非不住'，即说明因不成立之义。
若非如此，广说即非如此：若仅对痛苦止息生起乐想，则疲劳身体按摩及做其他威仪二者，非对乐本身生起乐想。'经长时'即从按摩时间更长，从其他威仪更久，唯对如是止息疲劳生起想，即当时也有痛苦止息故。
永远不能遍知乐，如此广说，即表明虽然对痛苦止息生起乐想，但仅是假立为乐而已。

།བདེ་བའི་བློ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚོར་བ་གཞན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་ བར་ཞི་བ་ལ་བདེ་བའི་བློ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གང་ཕལ་ཆེར་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་འབད་དེ་ཞིམ་པོ་ཚོལ་བར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་ཆན་ཕལ་པ་དང་འབྲས་ཀུལ་མ་ས་དང་རྩབ་མོ་དང་ཆུ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་ བར་ཞི་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཞིམ་པོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་བྲལ་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཙམ་ལ་བདེ་བ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ བར་སྟོན་ཏོ།།རོ་ཞིམ་པའམ། སྣ་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་རྫས་གཞན་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པའམ། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིམ་པའི་རྫས་གཞན་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རོ་ཞིམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་མོ་སྙམ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དྲི་ཞིམ་པའི་རྫས་གཞན་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་དྲི་ཞིམ་པོར་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པ་དང་དྲི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཞིམ་མོ་སྙམ་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །རྣ་བས་ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ གཞན་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཞིག་ཡིན།སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙན་པའི་སྒྲ་ཡང་ཡིན། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་ཡིན་པས་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའོ། །ཡིད་དུ་འོང་ལ་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲའོ། ། ཡིད་དུ་འོང་བ་སྙན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་དག་ལ་ཉན་པས་ནི་བདེ་བ་ཁྱད་པར་གྱི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཉེ་བར་ཞི་བ་འབའ་ཞིག་ལ་མ་ཡིན་པར་ནི་ལུང་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པས་ཀྱང ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཚོར་བ་གསུམ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྒྱུ་གཞན་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་ལས་ གཞན་དེ་ལ་ཚོར་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གང་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་ གནས་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ།།རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ སྡེ་ལས།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རེག་པ་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་ཐ་དད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཐ་དད་པ་ལས། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

不是快乐的心，因为其他感受不会完全切断其他快乐的感受。在此，并非是在痛苦止息时产生快乐的心，确实如此。若不是这样，大多数人就不会努力寻求美味的饮食，因为即使是普通的米饭、杂粮、酸菜和清水也必定能止息饥渴之苦。
在享用美味饮食时是快乐的感受。当远离饥渴等，如经中广说，这也表明仅仅是痛苦的止息而产生快乐的慢心。
所谓'美味或芳香之物的其他极美或更美的差别'，是指从其他美味物质极美和更美的差别而认为美味和更美味，如同从其他芳香物质极香和更香的差别而认为香气芳美和更加芳美一样。
关于'耳朵也对各种悦耳动听的声音'等广说，在此又有什么其他痛苦的止息呢？'因为听闻各种悦耳的声音'是指既是悦耳的声音又是各种声音，故称各种悦耳的声音。悦意而各种悦耳的声音即是悦意各种悦耳的声音。听闻这些悦意各种悦耳的声音能生起殊胜快乐的心。
不仅仅是其他痛苦的止息，在此经中也广说：'什么是感受？感受有三种'。以理证而言，是指以快乐的因相续等理证成立三种感受。
关于此处广说'此中缘及有缘二者'，'非其他因、等无间缘和所缘缘'是指应知除触之外，感受的因缘是同类因等。等无间缘是刚刚过去的心心所。所缘缘是所缘而生起的。'一切的生处是蕴'中，蕴是指具处的六处。
若是有缘决定，则触缘不应成为其他心所法，因为一切心所的缘是触，如经中说：'凡是受蕴、想蕴、行蕴，这一切都依触而有。'触是主要缘，也因为有乐受等不同的触，即从乐受触、苦受触、不苦不乐受触等不同的乐受触中，生起乐受等感受的缘故。
'如是'是指'因为'之义。

།དེ་སྐྱེས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཚོར་བ་སྐྱེས་པ་ན་རྐྱེན་གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། འདུན་པ་དང་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་འབྱུང་གནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན་རེག་པ་ནི་ངེས་པར་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བའི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་འདིར་རྣམ་པ་ ལྔར་བསྟན་ཏེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ཉེ་བར་མཚོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གང་སྐྱེས་ན་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ཚོར་བ་གསུམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ སྐད་དུ་དེར་ཡང་ཚོར་བ་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པས་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ།།རྣམ་པར་ངེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཞན་དག་ན་རེ་ཚོར་བ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་ རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་ཐ་དད་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་གསུངས་ན་དེ་ཡང་ གནས་ཐ་དད་པས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ཁམས་ཐ་དད་པས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། དམིགས་པ་ཐ་དད་པས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བདག་གིས་དངོས་པོ་དང་ཡུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་གཉིས་ལས་སོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་མི་ཕྱེད་ན་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས སྲེད་པར་འདིར་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །རྒྱས་པར་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲལ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཁྱིའི་སྦྲང་བུ་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་ལྟར་ཁྱི་ལ་སྦྲང་བུ་རྒྱུ་བ་ལ་ཁྱིའི་སྦྲང་བུ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོང་གི་ཕག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གྲོང་ན་རྒྱུ་བའི་ཕག་པ་ལ་གྲོང་གི་ཕག་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་ བུ་ཞེ་ན།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་སྟེ། ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་ བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་བསྟན་ཏོ།།གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་ མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ས་གང་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཚོར་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སའི་ ཚོར་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པར་སྲེད་པ་དང་། དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།

当说'彼生起时'，即感受生起时，'其他缘'即因缘、等无间缘、所缘缘，以及欲望、分别等，其中'等'字所包含的处所、蕴等，都是依赖于触而存在的。当由境界力而生起感受时，触则不一定依赖于彼等。
此处对感受的总义安立也分为五种：分类安立，如所说'感受有三种'等广说。譬喻安立，如所说'生起时不愿分离而生起欲望'等广说。三感受安立，如所说'其中两种感受无有本性的苦'等广说。决定安立，如所说'其他人说三种感受是密意，唯苦是唯一感受'等广说。主要缘安立，如所说'由不同的乐受等触'等广说。这是感受的分类。
何为有？即说'感受缘生爱'时，由处所差别分为六种，由界差别分为三种，由所缘差别分为四种。即由我与事物及境界二者的得与未得二者而成，如下文将说。因此，若问此处'感受缘生爱'所指为何，为分别所缘故说'爱有三种'等广说。广说即是为了显示经中所说的欲爱、色爱、无色爱。
依所化众生差别而如前者，即依当前所化众生差别而如前所说。同样，某些处也未说分类。如狗的蝇虫，即如狗身上飞的蝇虫称为狗的蝇虫，因为中间词不显现。如村中猪，即如在村中行走的猪称为村猪，同样是中间词不显现而说。
应当如理解释，即如何理解？欲界中行的爱即是欲爱，色界中行的爱即是色爱，因为中间词不显现故如前。同样应当配合无色界中行。即显示彼等即是三界之爱。
依次即是，未离欲界贪者即是欲界中行，未离色界贪者即是色界中行，未离无色界贪者即是无色界中行。
某地的感受即是彼地爱的缘，即初禅地的感受是初禅地爱的缘。乃至有顶地的感受是有顶地爱的缘。
乐受是与彼相应及不离之爱的缘，即乐受是与彼相应之爱及不离之爱的缘。

།སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་འབྲལ་བར་ སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གནས་སྐབས་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་ དགའ་བའོ།།དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་སྲེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་སྟེ། དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གི་ཆེའོ། །དེ་ལྟར་ བྱས་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་འདོད་པའི་ ཁམས་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ན་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པའི་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་དྲིལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་ལ་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དུས་མཉམ་དུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་འདྲེས་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བྱམས་པ་དང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གཉིས་སེམས་གཅིག་ལ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཟག་པ་ མེད་པའོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་རི་དགས་དང་བྱ་རྣམས་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གང་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེས་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཚོར་བ་ཡོད་ན་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་། །སྲེད་པ་ཡོད་ན་བདག་གོ་སྙམ་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་སའི་འོག་གི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེའོ། །སྲེད་པ་ དེ་ལས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་ས་འོག་གི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་ཚོར་བའི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་ བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་གཞན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

痛苦是不具有彼而欲离之爱的缘。非苦非乐是对其状态生起欢喜爱的缘，即对非苦非乐的状态生起欢喜，对其状态生起欢喜即是爱，故称为对其状态生起欢喜之爱，此即是其缘。
在某些禅定中，是具有彼而不欲离之爱的缘，即非苦非乐受是具有彼而不欲离之爱的缘的意思。'在某些禅定中'是指第四禅定和无色定等。
如此，乐受从欲界乃至第三禅是爱的缘。苦受仅存在于欲界。非苦非乐受是对其状态生起欢喜之爱从欲界乃至第三禅的缘。在彼等处不存在具有彼而不欲离之爱。那么是什么呢？仅是对其状态生起之爱。此上则是具有彼而不欲离之爱的缘。
另外，'三受'等广说是另一种分类。'总括于蕴相续无差别'是说对这一切蕴的总体生起俱生我爱和俱生我见，'与俱生我见同时生起'是指同时生起的意思。
瑜伽行派则认为是与俱生我见混合而生的意思。例如'修习具有慈心的正念觉支'中，慈心和正念觉支二者不能同时具足于一心，因为是有漏和无漏的缘故。慈心是有漏和无漏的，觉支是无漏的。
俱生我见也在野兽、鸟类和小孩中生起。'阿难，若无受'等广说表明：有受则生爱，有爱则执我。
世尊针对彼等，即针对分别我见而说，如地下经中所说。依靠无明触所生受，无明相应触即是无明触。从无明触所生。依靠从无明触所生受而生爱。从彼爱生诸行，即分别我见是行相，如地下经中所说，而不是缘起经中所说的乐等。
此说明仅从受门生起我见之爱，故说明了其他作用。

།དེ་ཡང་འདི་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་ གཞག་གོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་འདི་གལ་ཏེ་མི་འདོད་ན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འོ་ན་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་འོ་ན་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བཤད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྲེད་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདེ་ བའི་ཚོར་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ནི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་སྦྱར་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་དེ་འདོད་ཆགས་འདིའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་འདི་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་ བས་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དམིགས་པ་ཡང་འདི་ཡིན། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་འདི་ཡིན་པས་དེའི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་དངོས་པོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིད་བདེ་བ་དྲུག་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དྲུག་དང་།བཏང་སྙོམས་དྲུག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་སོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བྱའོ། །འདིའི་ས་བོན་ཉིད་གནས་ ནས་བཏོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ།།མནན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །གཞན་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡོད་དེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་ཚོར་བ་རྣམས་མ་ཤེས་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོར་བ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན།ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདིར་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་ཡང་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པ་ནི་བསོད་ ནམས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་འདིའི་དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此外，关于所谓的我执之说，详细来说，遍计所执的我见，在此缘起经中，是执取我执。若不如是，从无明触所生等详细所说的次第，如果不承认，那么执取我执怎么会因为爱为缘而成立？那么，如果是以三受为缘而有爱，详细来说，如果按照所说的次第，以三受为缘而有爱，为什么说乐受成为贪欲随眠，而苦受和不苦不乐受则不然？虽然爱的三种缘都存在，但说乐受成为贪欲随眠，是就自相续而言，因为是缘于彼且与彼相应的缘故。因为缘于彼，且与彼相应。
所谓'就自相续的乐受而言'，这表明虽然也缘于苦，但不会成为随眠，对他相续则没有言说的机会。文句组合是：因为乐受是此贪欲的所缘，所以这是彼的所缘。由于与彼相应，故与彼相应。这既是彼的所缘，又与彼相应，所以称为彼的所缘相应事。
若说'将导致出离所依的喜乐等也不存在'，是指出离所依的六种喜、六种忧和六种舍将不复存在，因为这是对治有的出离。出离是指离贪。'拔除其种子'是指以出世间道作为其对治。'镇伏'是指以世间道。
在其他处世尊有特别说明：'从无明触所生的受为缘而生爱'，同样地'当感受乐受时，由于不了知诸受'等详细所说，是指阿罗汉的受既不是从无明触所生，也非不了知，也不是爱的缘。那么此处也同样详细所说：'那么在此缘起经中，为什么不特别说明从无明触所生的受为缘而有爱？'
所谓'无明是诸行的'等详细所说，是指无明是福等诸行的共同缘，因为在分别行支中已经说明了此义。这是说，因为已经说明了'无明是爱的缘'之义的结语。

།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ཀྱང་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འདི་ལས་བསྟན་པར་བྱ་ཅི་དགོས།མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲེད་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། །དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ལྡན་པ་ དང་མི་འབྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྲེད་པའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྲེད་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་དེ་དག་གི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྐྱེན་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ ཏེ།ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ཚོར་བ་ས་པ་གང་ཡིན་པས་ནི་ས་པའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གཅིག་ན་ཡང་མ་རིག་པ་འདྲ་བ་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ས་གཅིག་ན་ཡང་མ་རིག་པ་འདྲ་བ་ལས་དེའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཚོར་བ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་ཆུང་ ངུ་དང་།བར་མ་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྡན་པ་དང་མི་འབྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོའི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ ཞེས་བྱ་བ།སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་པའི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་རེག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བ་ ལ་སྲེད་པ་ཡིན་གྱི།རེག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ དང་།བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ པའི་ཚོར་བ་ལ་ལྟོས་པའམ།དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བའི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ ཡིན་གྱི་རེག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ།

从分别行支中也说明无明如何是诸行的主要缘，如果问：如同无明是一切烦恼生起的缘，同样也是与之相应的诸思的缘，这个意思已经说明了，为什么还要在这个分别爱的部分中说明？
考虑到无明是爱的普遍缘，如此广说。比丘们，无明是爱的因，如此广说，因为是结合和不离等爱的共同因。
触也是如此，考虑到是爱的普遍缘，广说六种爱聚，因为是它们的共同因，也因为是一切心所的普遍缘。
考虑到受是特殊缘，所以说'以受为缘而有爱'。如何知道是特殊缘呢？如广说'三界中都有迷惑的受'，因为三界中都迷惑，不能完全了知三界的苦等谛。
欲界和初禅等地的受，能生起该地的爱，因为在一地中也如同无明一样。
如广说，即使在一地中，由相同的无明，通过乐受、苦受、不苦不乐受的差别，对于每一种受又有小、中、大的差别而生起爱的差别，因为生起结合和不离等爱的差别，以及生起小、中、大爱的差别。
所谓'由受的差别缘'，是说为了生起爱，依赖于乐受等触所生受的差别。这是什么意思呢？是说受的差别是缘。
怎样呢？与能感受乐的触和乐受相应，为了生起与之相应且不离的爱，依赖于乐受，因为为了生起它，是它的所缘缘和增上缘。
从乐受生起爱不依赖于触，因为爱是对受的，而不是对触的。
同样，与能感受苦的触和苦受相应，为了生起与之不相应且分离的爱，依赖于苦受本身，因为为了生起它，是它的所缘缘和增上缘。
同样，与能感受不苦不乐的触相应，为了生起对其状态欢喜的爱，依赖于不苦不乐受，或者为了生起与之相应且不离的爱，因为为了生起它，是它的所缘缘和增上缘。
为了生起受的爱的差别，不依赖于触，因为爱是对受的，而不是对触的。

།འདིར་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲེད་པའོ་ཞེས་ ཇི་སྐད་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་དང་རེག་པ་དག་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཕྲ་ རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་ཆོས་མངོན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བས་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་གཞན་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྐྱེན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚོར་བ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བཤད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ དང་མི་ལྡན་ཞིང་འབྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའམ། དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ བསྟན་ཏེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲེད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཚོལ་བ་དང་། ཆགས་པ་དང་། ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ། །དབྱེ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གཞན་ཡང་ཚོར་བ་གསུམ་དང་སྤྱི་དྲིལ་དུ་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྐྱེན་གཞན་གྱི་དགོངས་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།དགོངས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་སྲེད་པའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། །རེག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཚོར་བའི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྲེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་ བའོ།།ལེན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

此处若是确定因缘，则如所说过失成立。比如经中广说：'诸比丘，无明是爱的因'，以及广说'六种爱，即眼触所生爱'等，同样也广说'所谓受蕴'等。若是确定因缘，则无明和触不应成为爱的因缘，如此则如前所说诸法应成为因缘。
'于苦受生嗔恚随眠'是说若是确定所缘，则苦受不应成为嗔恚的所缘缘。
'具乐则心等持'是说乐受不应成为等持的增上缘。
'具乐则显说法'中，法是指闻等，显说是指现证。乐受不应成为现证这些法的因缘，这与经典相违。其他类似的也应当说明。
'如是说故'是指'缘受而有爱'。
'如前'是指什么呢？是说由受的大小差别而生爱的差别，为了了知爱的差别的因缘。受是主要因缘，因此说明并非无义。
为何是主要因缘呢？因为通过具有乐受等方式而生起爱。即通过具有乐受且不离的方式生起爱，通过不具有苦受且离的方式，以及通过非苦非乐位的方式生起喜爱，或者通过具有彼且不离的方式。
爱的摄义安立分为七种：分别安立如经中广说'三爱'等；相的安立如说'有漏寻求、贪著、执著'；分别因缘安立如说'乐受是具有彼且不离之爱的因缘'等；无差别因缘安立如说'复次三受总括于蕴相续无差别'等；其他因缘意趣安立如说'由意趣差别故。无明是爱的共因缘，说此是由意趣故。触亦如是'；特殊因缘安立如说'为显有支因缘差别及如是说故，如前'；主要因缘安立如说'受是主要因缘，因为通过具有乐受等方式而生起爱'。
这是爱的分别。
'何为取'是说由爱缘而有取，此有欲取、见取、戒禁取、我语取四种差别。

།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་བླང་བར་བྱ་བ་དེ་ ལེན་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་ནི་འདིར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པར་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་མདོ་སྡེ་ལས། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་གཟུགས་ལས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན།འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་བླང་ བ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སམ་གཞན་འགའ། གང་ཞིག་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་རང་ གི་ངོ་བོ་ནི་འདོད་པ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་གང་ཡིན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་བར་དུ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན། ཅི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཚིག་སྦྱར་བ་འདི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་ལ་གཟུགས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་བསྟན་པ་ ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཕྲལ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་གདུལ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་མི་གསུང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

在世间中，凡是应当执取的事物，其所取即是众所周知的取，这里所说缘于渴爱的取是什么呢？为此说'取有四种'。详细的经文中，如经中所说：'欲取、见取、戒禁取、我语取'，为显示经中所说而作此说。
'是否应如见色般理解'是说，如同见色称为见色一样，对诸欲的执取称为欲取，乃至对我语的执取称为我语取是否如此？'还是如色处般'是说，如同色本身是处，故称色处一样，欲本身是取，故称欲取，乃至我语本身是取，故称我语取。
'对欲等'是说，对欲、见、戒禁、我语的执取称为取，仅是从所取差别的角度显示取的分类，而非本体。这是什么意思呢？是说是否为欲和贪的本体，还是其他本体。
其中'欲等'是指欲、见、戒禁、我语是什么。'它们的取也是欲和贪还是其他什么，应当说明'是这个意思。'由于欲等本身是取'是说，由于欲本身是取故称欲取，乃至由于我语本身是取故称我语取。
'若已说明取的自性和分类'是说，其中自性是从欲到我语。分类是从欲取到我语取。'欲等是什么'是说欲是什么，乃至我语是什么。
'如何说明是取'是说那些欲等如何是取，是因为是所取而是取，还是因为能取后有而称为取呢？'如见色般'这样组词是说，如同对色的见称为见色一样，对诸欲的执取称为欲取，乃至对我语的执取称为我语取。
如此则仅显示分类而非本体，对此前所说的回答是：'仅以分类有些人也能了解自性，如前已说'。怎么说呢？是说依据当下所化众生的差别，有些处连分类也不说。

།དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་སྟོན་པ་ནི། དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཡིན་པར་འདིར་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པས་བསྟེན་པར་བྱ་ཞིང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ལྟ་བའི་ཚིག་སྦྱར་བ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བའོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བའོ། ། དེའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་གཞན་དུ་སོང་བ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་གཞན་དུ་སོང་བ་ནི་ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའོ། །དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ དང་འབྲེལ་པ་དང་།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེ་དང་རྗེས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པར་དམ་བཅས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་སོ། །སྤྱོད་པ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེས་བུ་མཐུན་པ་པ་དང་།ཟླ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེའི་སྒོ་ནས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེའི་སྒོ་ནས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་གཞི་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟབ་པ་པོ་དང་། རྟག་པ་དང་། རང་དབང་ཅན་གྱི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རྣམ་པ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ལས་གཞན་ན་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ནི་གཞི་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་འདིའི་ཚིག་ཐ་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་ཞེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཚིག་ཕྱེད་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཚིག་ཕྱེད་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སྔ་མའི་ཐ་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་སོ།།སྨྲ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ཙམ་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གཏན་ལ་བབ་བ་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བསྟན་ན་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ བས་ན་སྨྲ་བ་ཙམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་སྨྲ་བ་ཙམ་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ལ་སྒྲུབ་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བཏགས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །གང་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བཏགས་ཤེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་དང་ བྲམ་ཟེ་དག་ཇི་ཙམ་དུ་བདག་ཏུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ཞིང་ཡང་དག་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

对于'什么是贪欲等'这个问题，为了说明贪欲等是什么，此处所说的贪欲是指五种欲妙，这是此处的意趣。
色、声、香、味、触等是以遍计所执贪欲的特征来依止和观察的对象，所以称为欲妙。称为'欲'是因为它们是可欲求的对象。
关于'见的组合'这广泛的说法，有见即是常见。灭见即是断见。
关于'由此门而趋入其他见'这广泛的说法，'由此门'是指由有见和灭见之门而趋入其他见，如《梵网经》中所说。
关于'与此相关'这广泛的说法，是指与有见等相关、随顺于此、相应于此的意思。
其中'誓离非行为是戒'是指远离杀生等非行为。
关于'暴烈行为等'，'等'字包括随顺者和月行派等所说的内容。
'我论者，由此门而说我'是指由我见之门。
如何由此门而说我呢？为此说'具我见者成为我论者'，即是如此认知，如此施设。
'我见是无所依的'是指无有对境的意思。虽然没有作者、受者、常住、自在性的我，但是无闻愚夫凡夫们通过这些方面执我，五取蕴也不是那样的，除此之外也没有那样的，所以成立我见是无所依的。
对五取蕴执著说'我'，省略了此句最后部分而说'我论'，表明是执著我论。如同说半句等省略前半句一样。
为什么说'论'呢？这是问为什么不说'我取'而说'我论取'。
为了表明仅是言说的执著，因为如果说'我论取'就会显示是执著我，因为对无有的我进行言说和执著。因此为了表明仅是言说的执著而说'论'。
虽然我不存在，但仅对言说的执著就是对此的执著。
其他人说'由于说此是我而成为我论'，这是从所依而建立的。
这是什么呢？为此说'于身体事物'。什么是身体事物？为此说'于所假立为我者'。
于何假立为我？于五取蕴。如世尊所说：'所有沙门婆罗门如实见我、正见者，一切皆是于此五取蕴。'

།འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཕུང་ པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་མདོ་སྡེ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གཞན་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ཇི་ལྟར་རུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན།དེར་ནི་ཚིག་སྦྱར་བ་གཞན་དུ་བྱ་ཞིང་། འདིར་ཡང་གཞན་དུ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེར་ནི་ཚིག་སྦྱར་བ་གཞན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་བྱ་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་གཞན་དུ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ ཞུགས་དང་།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ལྟ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་ པ་ནི་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་ལྡན་པར་མངོན་ པར་འདོད་པ་ནི་འདུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཚོལ་བའོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་རྣམ་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དེ་དག་གིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་བྱེད་པ་པོར་བྱས་ནས་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི། དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་ ལ་ལེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དེ་དག་ཉིད་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་གྲུབ་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེས་ན་དེའི་ཡིད་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེར་འདུན་པ་དང་འདོད་ ཆགས་སྐྱེས་ན་ཡིད་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་ཡིན་ན་མི་སྡུག་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གང་གསུངས་པ་དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་ བར་ལེན་པ་རྟག་པ་དང་།ཐེར་ཟུག་པ་དང་། གཞན་མ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་སམ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུར་རུང་བར་འགྱུར། དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་གང་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་གང་བླངས་པ་དེ་དག་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལ་བྱེད་པ་པོར་བྱས་ནས་སོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཅི་ཞིག་ལེན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ལ་བདག་ཏུ་གདགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་སྨྲས ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

那么如此说蕴体即是我执论者的说法时，是因为它们是我执论者的所依基础。
对于那五蕴执著我见而广泛出现的说法，如是经中所说的五取蕴之外另有我执论者，而并非蕴体本身。
如果说因为是我执论者的所依基础，所以蕴体本身就是我执论者，这种说法如何成立呢？
在那里应当另作文句安排，在此也是另作安排，即是说在那部经中应当另作文句安排。
如何另作安排呢？我执论仅是言说，对此的执著即是对我执论的执著。
其随眠即成为对我执论的执著随眠。
此处如何另作安排呢？由于说'这是我'而成为我执论者。
所说的欲等，即是欲、见、戒禁、我执论，对这些的欲求和贪著即是取。
对欲等这些的欲求和贪著即是欲取。
对见的欲求和贪著即是见取。
对戒禁的欲求和贪著即是戒禁取。
对我执论的欲求和贪著即是我语取。
对此希求相应即是欲求，即是寻求与欲等相应。
喜爱与之相应即是对此贪著，因为贪著是执著的特征。
如何说欲求和贪著是取呢？即是说以作者的方式。
以彼取欲等诸法，即是以欲求和贪著，因此将因作为作者而说明欲求和贪著是取，即是说彼等即取彼等。
欲求和贪著即是能取欲等诸法，因为是事物成就的缘故。
如何呢？因此说当彼生起时意即成为能取者，即是说当彼处生起欲求和贪著时，意即能取欲等。
如果我执论取是欲求和贪著而非五蕴，那么不净经中依五取蕴而说：'诸比丘，于此，我执论取是常、恒、不变异、不改变法性、如实安住，诸位是否取著如是我执论取？'所说这些如何成立？
于此，显示我执论者所执为我的事物所取即是我执论取，即是将业作为作者。
我执论者取何物？因此说'所执为我的事物'，即是指五取蕴。

།གལ་ཏེ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་རྣམ་གྲངས་སྲེད་པ་ཉིད་སྨྲས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ལེན་པ་ཡིན་ པས་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་དང་། ལྟ་ བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་སྲེད་པ་སྐྱེ་བས་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་བསྟན་ན་ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་བཤད་ན་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན།ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པས་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་ཁམས་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་བྲལ་བ་དང་མི་འབྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་།ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཚོལ་ཞིང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་འདོད་པར་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།གང་ལ་འདོད་པ་གང་ལ་ཆགས་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་པ་ཡུལ་ལ་ཡིན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་ བར་ལེན་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་དོ། །ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལེན་ཞེ་ན། དེ་ཐ་དད་པས་ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེན་པ་ཐ་དད་པས་ཡང་སྲིད་ པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་ལ་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཚོར་བ་ ལ་སྲེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དོན་གྱིས་ལེན་པས་ན་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཚིག་སྦྱར་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གང་སྦྱིན་པ་དེ་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཟས་ལ་སོགས་པ་གང་སྦྱིན་པ་དེ་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་གྱི།གང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་པ་དག་འདོན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དག་གི་ལེན་ པ་ནི་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་བཀྲིས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་ཁྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་མནར་སེམས་པའོ།

如果欢喜和贪著是取，那么岂不是已经说过'以爱为缘而有取'的同义语就是爱本身吗？这是说欢喜和贪著是爱，而它也是取，所以如果说'以爱为缘而有取'，就等于说'以爱为缘而有爱'。
如果说对受的贪爱是对欲等贪爱的异名因缘，那有什么过失呢？这是说依靠对受的贪爱而生起对欲、见、戒禁、我语的贪爱，所以说是以爱为缘而有取。
如果不这样说明，又如何理解呢？这是说如果不这样解释，如何理解'以爱为缘而有取'这句话。
对受的贪爱是如理如实地以三界的乐受等俱有等为因缘，这是说以乐受、苦受、不苦不乐受的俱有、离、不离等为因缘而寻求欲等。'寻求'是指寻求欲、见、戒禁、我语，并对这些欲等生起贪著。
以什么欲求呢？是以分别妄想为相。对什么欲求什么贪著。'彼义'是说如果那就是取的话，就不是唯一确定的。
对于认为欲是对境的人们来说，什么是取呢？一切都是后有。'取'是这个意思。如何取呢？由于它们的差别而使能引生后有的诸业成为能引生有，这是说由于对欲等的取的差别，使能引生后有的诸业立即成为能生后有的因。
或者说那些欲等本身，这是说对境的欲、见、戒禁、我语等，由对受的诸贪爱以执著彼俱有等为因缘的方式，以执著乐受俱有等为因缘的意义而取，所以称为取。如同色处一样，是由于词的结合的缘故。
例如'布施的施者'，这是如同此经中显示'此中凡是布施，那就是布施'，显示食物等凡是布施的就是布施，而不是谁的布施。
分别论者们诵说，这是显示他们另外安立取。
具有欲的结、缚、随眠、近烦恼、系缚等，其中结是随贪、嗔恚、慢、无明、见、执为最胜、疑、嫉、悭结，由于结合烦恼性事物的意义是结，或者由于结合种种苦的意义是结。
其中随贪结是贪欲，因为它引导众生趣向生和所缘。嗔恚结是对众生的害心。

།ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ང་རྒྱལ་བདུན་ཏེ། ང་རྒྱལ་དང་། ཆེ་བའི་ ང་རྒྱལ་དང་།ཆེ་བས་ཀྱང་ཆེའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཆུང་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མི་ཤེས་པའོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་བདེན་པ་ལ་ཡིད། གཉིས་ཟ་བའོ། །ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པའོ། །སེར་སྣའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཏོང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ། །དེ་བས་ན་ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར བ་བཀོལ་ཏེ།།ལྷག་མ་བདུན་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅིང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་གགས་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་ནི་མདོར་ན་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་ དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་སོ། །དེ་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །དེ་ཞེ་འགྲས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །ཁེངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །མིག་མི་ གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་རིག་པའོ།།ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་ལྟ་བའོ། །དོན་དུ་མར་འདོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་བས་ན་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ བསྡུས་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ།།གང་དག་ཕྲན་ཚེགས་དང་གཞི་ལས་གསུངས་པ་མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྨུགས་ པ་དང་།གཉིད་དོ། །དེ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉེས་པས་ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་གཉིས་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་མ་ཞི་བའོ། །འགྱོད་པ་ནི་སེམས་ལ་གཅགས་པའོ། ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །ལུས་འཛིན་མི་ནུས་ཤིང་སེམས་སྡུད་པ་ནི་གཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་དུ་ཚིག་སྦྱར་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་གཟུགས་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚིག་བར་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་འབྲུ་མར་གྱི་སྟོབས་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་བཞི་ནི་ཇི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པ་སྟེ།ལྟ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དག་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

我慢结合有七种我慢：我慢、大我慢、慢过慢、我所慢、增上慢、卑慢、邪慢。
无明结合即是无知。
见结合有三种见：身见、边执见和邪见。
执取结合有二种执取：见取见和戒禁取见。
疑结合是对真理的犹豫不决。
嫉妒结合是对他人的圆满成就内心感到不安。
悭吝结合是心中执着于不愿布施。
因此，除去见结合和执取结合外，其余七种是欲取。
束缚有三种：三界贪欲、嗔恨和愚痴，因为它们能障碍趣向涅槃。
随眠略说有六种：贪欲、嗔恚、我慢、无明、见和疑随眠。
其中，贪著相的心所法是贪欲。怨恨相的是嗔恚。傲慢相的是我慢。不明相的是无明。妄想相的是见。多疑相的是疑。
因此，除去见随眠外，其他烦恼所生的烦恼性心所法为行蕴所摄的是随烦恼。
还有在《小品》和《事品》中所说的不悦等也是随烦恼。
缠有八种：无惭、无愧、嫉妒、悭吝、掉举、恶作、昏沉和睡眠。
其中无惭和无愧是依次对自己和他人不知羞耻。嫉妒和悭吝如前所说。掉举是心不寂静。恶作是心中追悔。这些唯有烦恼性的才是缠，善性的不是。
昏沉是心不堪任。身体不能支撑而心识收敛是睡眠。这些也唯有烦恼性的才是缠，善性或无记性的不是。
这些称为欲取，因为是依照色处的方式而作词组。譬如色本身是处所以称为色处，同样与欲相应本身是取所以称为欲取，因为中间词不显现，如同'麻油力'一样。
四见是见取，即从身见到见取见。这是说身见、边执见、邪见和见取见，见本身是取所以称为见取。
什么是戒禁取？如经中广说：'有些人执着于戒律为最胜，以戒律得清净'等，这表明执着戒律和禁行为最胜就是戒禁取。

།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གོ་མི་ཤེས་ན། ཅི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ ལེན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་ ཡིན་ལ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ། ཅི་དེ་ལས་གཞན་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་ཟིན་པ་ལ་མ་ གཏོགས་པ་གསུམ་པ་མིང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ། འདི་དག་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བས་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། དེ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གལ་ཏེ་རྣམ་པ་གཞན་འགའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི་ཉ་བར་ལེན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས པ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན། ནུབ་པ་ ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་སྲིད་པ་ལ་སྲིད་པའི་འདུན་པ་དང་།སྲིད་པའི་དགའ་བའི་བར་དུ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པའི་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་བར་དུ་འདིའི་སེམས་མཐར་ཐུག་པར་གནས་ཏེ། འདི་ནི་སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན།ནུབ་པ་ཡང་ཡིན། རོ་མྱང་བ་ཡང་ཡིན། ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་འདུན་པ་དང་། ལྟ་བའི་དགའ་བའི་བར་དུ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བའི་ལྷག་པར་ཞེན་ པའི་བར་དུ་འདི་སེམས་མཐར་ཐུག་པར་གནས་ཏེ།འདི་ནི་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན། ནུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་རེག་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཡང་མ་རིག་པ་ཉིད་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་པ་དག་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་ལས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པ་རྣམས་ མདོ་སྡེ་ལས་འདོད་པ་དང་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལས་ལྷག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་རྣམས་ལ་[(]ཁྱད་[,]ཁྱེད་[)]ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་ལ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དེ་ལས་ གསུངས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཡང་ཁྱེད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་པར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་དང་པོར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ།

关于'何为我见取'的广泛论述，如果不理解我见取的含义，那么是否如同色界和无色界的我见与其相应的取，如同欲取一样，我见取也是如此？还是说与色界和无色界相应的结缚等是我见取？或者如同对色界和无色界的理解那样，与色界和无色界相应的结缚等被称为我见？除了已经说过的这些之外，是否还有第三种称为我见的情况，如果你必须说明的话，那么一切欲取也将成为我见取。
怎么说呢？首先，如果由于说'这些是我'而使色界和无色界成为我见的话，那么欲界也将成为我见。如此一来，与之相应的取也不是欲取，而将成立为我见取。或者，如果色界和无色界相应的结缚等是通过某种其他方式而说'我'，从而成为我见而非其他取的话，那么与欲界相应的结缚等也将通过同样的方式而成为我见。
如同欲结，有结和见结也是如此是什么意思呢？比丘们，对于无闻凡夫而言，有是生起的，也是灭尽的，如是广说，乃至对有的欲求、有的喜爱，乃至有的执著，其心究竟安住，这就是有结。见结也是如此，比丘们，对于无闻凡夫而言，见是生起的，也是灭尽的，也是受用的，也是过患，如是广说，乃至对诸见的欲求、见的喜爱，乃至见的执著，其心究竟安住，这就是见结。
什么是无明结？比丘们，对于无闻凡夫而言，六触处是生起的，也是灭尽的，如是广说，乃至不知六触处即是无明随眠，这就是无明结。在此应当了知，无明本身就是无明结。
分别论者们所说的'增益'是指：经中所说的欲结等，超出了经中所说的欲和欲求等的范畴。因此，对于取也有增益的广泛论述，就是说你们对经中所说的欲结等进行了增益，因此你们可能也对经中所说的取进行了增益。关于最初如何宣说诸取，即是欲求和贪欲。

།དེ་ལྟར་ན་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྟ་བའི་སྦྱོར་བའོ།། །།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། དང་པོ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར ལེན་པ་བསྟན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞུང་དེ་དག་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་པོར་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སེམས་ ཅན་དང་།སྲོག་དང་། འགྲོ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་པོ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། འགྲོ་བ་པོ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་བདག་ ཏུ་སྨྲ་བ་དང་།འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་པ་དག་ནི་བདག་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྤང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་པོར་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་ དང་།འགྲོ་བ་པོ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དོན་འདི་དང་ཡང་དེ་དག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྤང་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རྒྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ ཆེར་འགྲེལ་པ།བམ་པོ་དགུ་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། དགེ་སློང་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་ དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་པ་མང་དུ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཕལ་ཆེར་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་སྟེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལའོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་དུ་སྟེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་སྟེ།མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡིན་ནོ།

如是，既非增益所作，如是广说。所谓'欲等结'即是欲结和见结。'欲等取'即是欲取和见取，与此极相顺。此亦从'入智'中所说，与最初所说取极相顺。
彼等经文与'于我见有欲贪即是我见取及我执'之义极相顺。云何？为显示长时我执及执著有情、命、去者、养育者、补特伽罗故，长时我执及执著有情、命、去者、补特伽罗。彼等如何能舍我见、欲、贪及执著？未离彼等即是说正理者。
文法家等说：'我是实有，当说其断及遍知'，以及'色无色相应结等是我见取'之义极相顺。云何？长时我执及执著有情、命、去者、补特伽罗等，因未断身见故，亦未断色无色相应结等。如是与此义亦极相顺。
彼等已说欲等取之断及遍知，以结等是共同故，以身见增长故。
缘起初分及分别广释卷第九。何故安立四种取？如其他经中说：'诸比丘，当说能取之法及取。何为能取之法？从名色乃至意法。何为取？此中若有欲及贪，此即是取。'岂非如是说耶？
所谓'在家者多是欲取'，即在家者多有欲取，非无见取。'出家外道多于彼余'，即于欲取之外。'多'即众多，非无欲取。'外道'即此教外，即其他外道之义。'譬如'等广说，即譬如彼等外道于彼余。

།དེ་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པ་ན་འདོད་པ་དང་ མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཕྱིས་ཀྱང་བདེ་བ་འབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །མི་འདོད་པ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་བྲལ་ བར་འདོད་ནས་འཁོར་བ་ན་ཕྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་།།རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་རྟོག་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་པར་ལྟ་བའམ། ཆད་པར་ལྟ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་ དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའམ། མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆད་པར་ལྟ་བ་ནི་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱང་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་དེས་བསྐྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལྟ་བར་ གཏོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། མེད་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་བདག་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོད་པར་ལྟ་བ་ ནི་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།།མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་མེད་པར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་ནི་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ ཕྱིར་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཆད་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤངས་པར་འཆད་ པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འཆད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ངམ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །སྲེད་པ་ནི་གསུམ་དུ་བསྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ པའི་སྲེད་པའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །གང་ཞིག་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞིག་སྲེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་དེས་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ ཅི་ཞེ་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

其说明如下：此外道等人舍弃诸欲而出家，为了未来能够获得所欲或远离不欲之体验，为了使其存在或使其不存在而出家。此即是说，为了与所欲生起相应，希望未来也能生起快乐，为了使其存在而出家。为了远离不欲生起，在轮回中为了未来也能使诸多痛苦不存在，为了使其不存在而出家。
出家后，依于禅定和思维的差别而生起常见或断见，如《梵网经》中广说。彼等也依次是依于有见或依于无见。此即是说，常见是依于有见，断见是依于无见。如是，首先彼等是见取。
戒禁也与彼相随顺，此即是说，与有见和无见二者相随顺，是由彼所生及随顺。如是，彼等是戒禁取。其他属于见的彼等也是依于二见，如世尊所说等广说。
我论也是依于有见和无见二者，因为对未来我的有无进行遍计，有见是遍计未来我也存在，无见则是不存在。正因如此，我见包含在见取中，此即是说，因为彼依于二者。因为一切外道执取彼，此即是说，因此一切外道皆同意执取我论。
因此不说断除和遍知我论取，如此，有我见者说断除我论取是不合理的。若说此，则因此将成为非外道。正因如此，世尊广说'比丘或'等。
贪爱说为三种，此即是说，欲贪、色贪和无色贪。取为四种，此即是说，如所说欲取等。何者以何缘，此即是说，何取以何贪爱为缘之义。
以欲贪为缘而有欲取，此即是说，不是以色和无色贪为缘，因为于离欲贪者不生起彼贪爱。唯于现法，此即是说，不是为了未来与乐苦相应及离，而是于现在生起时，欲与乐相应及离苦者，依于欲界所摄的欲界贪爱而生起，依于贪爱而生起彼欲取。

།དེ་དག་མ་འོངས་ པ་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདོད་པ་མྱོང་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པར་སྲེད་པ་དང་མེད་པར་སྲེད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་པ་མྱོང་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡོད་པར་སྲེད་པ་དང་། མི་འདོད་ པ་མྱོང་བ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེད་པར་སྲེད་པ་དང་།གང་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡོད་པར་སྲེད་པའམ། མེད་པར་སྲེད་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་སོ། །སྲེད་ པ་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའམ།བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་འབྱུང་ བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ནི་བདག་ལ་དགའ་བ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་གང་བའི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། ས་དེ་བའི་ལུས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ལ། བྱིས་པ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་བདག་རྟག་ པ་དང་།རང་དབང་ཅན་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། ཚོལ་བར་བྱེད། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚོར་ བ་ལ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ས་འོག་གི་མདོ་སྡེ་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དེ་ལས་སྔར་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་འོག་ཉིད་ནས། དེ་དག་ལ་སྲེད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ནི་ཡོད་དེ།ས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གང་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ ཡོད།སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་བཞི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཉ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་ འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་དང་། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ལའོ།།ལུས་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པ་དང་། སྲེད་པ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་སྨྲའོ།

对于那些在未来会出现的所谓欲望和不欲望，想要获得欲望体验和想要远离不欲望体验的人们，他们在欲界中活动时就有'有爱'和'无有爱'。其中，想要获得欲望体验的人们有'有爱'，想要远离不欲望体验的人们有'无有爱'。还有在色界和无色界中活动的'有爱'或'无有爱'，以这些为缘而有其他执取，即见取、戒禁取、我语取等执取。
若问'以何种爱为缘而有我语取'，是指在未来想要获得或远离欲望和不欲望感受的人们，依托于对感受的贪爱而产生我执或执著我见的欲望和贪著，而不是说有我见就应当喜爱自我。
因此详说'在某地的感受上生起贪爱'，即对该地的身体上的五取蕴的特征，愚人因未见真谛而执著我是常恒的、自主的、作者、感受者等实体，贪爱执著并追求，以贪欲而执著。如是，我语取具有欲望和贪著的特征是以对感受的贪爱为缘，因此世尊在下面的经中详细宣说。
'从彼生诸行'是指从那贪爱中生起前面所说的分别我见等诸行的意思。'未离贪者的欲取'是指因未断除我执的欲望和贪著。'离贪者则是其他'，这在下文中解释说：'他们虽有贪爱烦恼，但对未离贪的地方才有欲望和贪著取著'。
关于'烦恼圆满'的广说，烦恼圆满是指既有见惑的烦恼也有爱惑的烦恼，世尊是依据烦恼圆满的补特伽罗而说此四取。'在其他处说无差别'的广说，'其他处'是指在其他经中，世尊说并非四种差别，而是无差别地教示：'什么是可取著的法？眼、色'等广说，'什么是取著？即是其中的欲望和贪著，这就是这里的取著'。这是此法中的和外道共同的取著。
有人说'他们也有我语取'，'他们'是指此法的修行者。'对身体起我想的欲望和贪著'是指通过对身体起我想的欲望、贪著等门径也会生起我见。'又'是指我慢和贪爱的意思。因此他人说他们也有我语取。

།གཞན་རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུའི་ རྐྱེན་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པའོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། འདིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་སོ།།མདོ་སྡེ་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུས་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་འདིར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་འབའ་ ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཅུང་ཟད་འདོད་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིར་ཚིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ པོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།དེའི་རྐྱེན་རེག་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་སྲེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་སྲེད་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་ པ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདས་མ་ཐག་པའོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་རྐྱེན་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར རོ།།ངེས་པ་མེད་ཀྱང་བཤད་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་ལེན་པའི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི། འདི་ལྟར་བ་ལ་སྲེད་ པས་དེ་དང་ལྡན་པ་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མ་འོངས་ པ་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མྱོང་བ་རྣམས་དང་།ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པར་སྲེད་པ་དང་མེད་པར་སྲེད་པ་རྣམས་དང་། གང་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །ཉེ་བར་ ལེན་པ་ཐ་དད་པ་སོ་སོ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚོར་བའི་སྲེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པའི་དོན་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདིར་ རྣམ་པ་བཅུར་བསྟན་ཏེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་ པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所说'其他因缘、等无间缘、所缘缘都不是取缘'是因为唯有爱才是取缘。此处应知取因缘是同类因等。等无间缘是刚刚灭去的心心所。所缘缘是欲、见、戒禁、我语，因为此处凡是欲望和贪著即是取。
其他经典也被舍弃，即'以无明为缘而有贪著、嗔恚、愚痴'中的贪著在此即是取。取缘是无明，不仅仅是爱。同样，如广说'任何欲望不善法'，此处未作词语分别，故贪著也是以无明为缘。同样，如广说'一切有为法'，贪著也摄于行蕴中，其缘已成立为触。
若是决定有缘，则唯有爱是取的缘，而非其他，故爱不应成为其他法的因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘。然而爱也是心心所的因缘，因为摄于同类因等。也是等无间缘，因为是刚刚灭去的。也是所缘缘，因为能生缘于它的心心所。也是增上缘，因为由其力而生不善心心所。
'诸比丘，业因是爱，缘是爱'等也将被舍弃，因为若是决定有缘，则爱不应成立为业因。虽无决定，说此非无意义，因为显示主要缘及如是说故。'以爱缘而有取'即是如是说。
如何显示爱是取的主要缘呢？即'如是由于爱著彼而欲求离合，是为欲等取'。其中，对于现法中欲求与乐苦合离者，是依止欲界有而生起。对于未来欲求可意不可意诸受合离者，即是欲界中的有爱、无有爱，以及色界、无色界诸爱，由彼等缘而有其他，如前所说。
各别的取是依于无明等和受爱，而彼等不依于无明等，因为无明等是无差别的欲望和贪著之因。取的总义安立有十种，如所说的差别安立：'云何取？取有四种'等广说。自性安立如所说：'于所说欲等中，其欲望和贪著即是取。'

།བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་ལ་ལེན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དེས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཉིད་དེ་ དག་ལ་ལེན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་བས་ན་ཀུན་ དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ཉིད་འདིར་འདོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དང་པོ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདོད་པ་ དགག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་པ་དག་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དེ་བས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་པར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།དགོས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པ་རྣམ་ པ་བཞིར་གཞག་ཅེ་ན།ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །རྐྱེན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲེད་པ་ནི་གསུམ་དུ་བསྟན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བཞི་ཡིན་ན་གང་ཞིག་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་ པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཞན་དུ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་ འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཙོ་བོའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ལེན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།། །། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས། སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཡང་གསུངས། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྲིད་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་དང་། ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པའོ་ཞེས་སྲིད་པ་བདུན་ཐ་དད་པར་གསུངས་ན། སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཡང་ཚིག་སྦྱར་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཅི་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་ པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྲིད་པ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ ཀྱི་སྲིད་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲང་རྩི་དང་བསྲེས་པའི་ཆུ་ལ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་ཞེས་ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

作用的安立如是说：'由其取着欲等彼等，即是彼等对彼等的取着'而说。
殊胜缘的安立如是说：'若说受对贪爱是欲等贪爱的异名缘，于此有何过失'而说。
差别欲的安立如是说：'因此，遍计的贪欲即是此处的欲，彼即是取着。见、戒禁、我语亦复如是，如初所说，彼等即是取着'而广说。
分别欲的遮止安立如是说：'分别论者于此增益'等广说乃至'因此于取着亦可能有增益'。
目的安立如是说：'为何安立四种取着？依在家品及出家品'而广说。
缘的差别安立如是说：'贪爱说为三种，取着是四种，何者是何者之缘'而广说。
无差别取着安立如是说：'另外无差别而说：何为取着之法？眼及色'等广说，'何为取着？即是其中的欲望与贪著，此即是此处的取着'而说。
主要缘的安立如是说：'为显示主要缘及如是解说'而广说。
这是取着的分别。
由取着缘而有有，如是广说：'由取着缘而有有'亦如是说。'何为贪爱？即五取蕴。'其他经中，世尊亦无差别而说。
其他经中说七种差别的有：'地狱有、饿鬼有、旁生有、人有、天有、业有、中有。'
何为贪爱？为此说三有：'欲有、色有、无色有。'
此处若结合文字则如前成过失。云何？应如见色而了知：如说见色，如是欲等有是欲有、色有、无色有耶？抑或如色处：如色即是处故名色处，如是欲等即是有故名欲有、色有、无色有耶？
与欲相应的有。如是余者亦然，即与色相应的有是色有，与无色相应的有是无色有。
因中间词不显故如蜜水，即中间的'相应'词不显，如以蜜调和之水，因中间词不显而说为蜜水。

།བུ་རམ་འོ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་ལྟར་བུ་རམ་དང་བསྲེས་པའི་འོ་མ་ལ་བུ་རམ་འོ་མ་ཞེས་ཚིག་བར་མ་མི་མངོན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྲིད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ ལྡན་པའི་སྲིད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་གསུངས་ན། སྲིད་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ལྔ་ཆར་རོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བཞིའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བཞི་དག་ཁམས་གསུམ་དུ་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་བ་ གང་ཞིག་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་གཞན་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་དག་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་ལ། གཞན་དག་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་སྐད་ དུ།སྲིད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྲིད་པ་བདུན་དུ་གསུངས་ཏེ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྲིད་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པའི་སྲིད་པ་ནི་ བདུན་ཆར་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ནི་སྲིད་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་གང་གིས་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སྲིད་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ།དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་དེ་དག་གི་སྲིད་པ་འབྱུང་བ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྲིད་པ་དང་། ཡི་[(]དགས་གི་[,]དྭགས་ཀྱི་[)]སྲིད་པ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་དང་། ལྷའི་སྲིད་པ་སྟེ། འདིར་འབྱུང་བས་ན་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་གང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པ་གང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་རིམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྲིད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། འདིས་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་། ཀུན་དགའ་བོ་ལས་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འབྱུང བར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་ཉིད་སྲིད་པའི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་འདོད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདིས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཉིད་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་འདི་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ལས་གང་ཞིག་གཟུགས་ དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།ལས་གང་ཞིག་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ ཏུ་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།ལས་གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།

'如糖乳一般'是指就像混合糖和乳而称为糖乳，其中间词语不显现一样。
与欲相应的有为是欲有，与色相应的有为是色有，与无色相应的有为是无色有，如是宣说，但未说其本性。
若问何为有，为此广说是五取蕴。
对于'应当如何了知这些在三界中'，是指这五蕴在欲界和色界中是五种，在无色界中是四种。
如是则'若尔'等广说是指，若尔则五取蕴和四取蕴在三界中是有，而有即是生，则'有缘生'所说的生是什么，除五蕴之外还有什么生是由有缘而有的，这将表明生即是由生缘所生。
对此，某些体性是有，某些则是有缘生的异熟体性。
为显示此义，如是说：这三有在其他经中说为七有，即地狱有、旁生有、饿鬼有、天有、人有、业有和中有。
欲有是全部七种。色有是三种有，即天有、业有和中有。无色有是两种有，即天有和业有。
由于众生在何处以何而生即是有，故有七种。在地狱等处所生起的是地狱有、旁生有、饿鬼有、人有、天有，因为在此生起故称为有。
以何因而生是业，这是说明为业有。以何次第而生是中有次第，这也说是有，表明是以此而生起。
其他经中也说：'阿难，业是'等广说，是显示能生起后有的业是有的自相，此经中也以有声说明未来生的缘即是业。
分别论中也说：'何为欲有'等广说，这也说明业有即是与色和无色相应的未来生缘。
'趣向未来现前成就'是指趣向现前成就。
对于'何业与色相应'等如前所说是指什么呢？是指何业以与色相应的取为缘而趣向未来现前成就，以及彼业的异熟。
'与无色相应如前所说'是指什么呢？是指何业以与无色相应的取为缘等广说。
'此非由异熟缘'是指非由业的异熟缘之义。

།འོན་ཀྱང་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དེ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་སྲིད་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སྲིད་པ་ ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ལས་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་ནུས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་ ཉིད་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནམ།བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོར གནས་པའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེའི་བག་ཆགས་དེ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་སྲིད་པའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་མ་རྙེད་པ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ལས་ཀྱི་མིང་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །འདུལ་བ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ལས་རྣམས་ཆུད་ཟད་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་དེར་དཔེ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་མ་རྙེད་པའི་བག་ཆགས་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན ནོ།།གང་ཟག་གཅིག་ཏུ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་མ་རྙེད་པའི་བག་ཆགས་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། མིང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་ ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཅིག་ཆར་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ འཇུག་པ་རྙེད་པས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེས་འགའ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་སྲིད་པའི་ གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་ པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཁམས་སམ་འགྲོ་བ་གང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་ཡང་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ན་དེར་ནི་ཡང་སྲིད་ མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་ཡང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འདུན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་སམ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་པ་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་ དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ན་ཁམས་དང་དེར་རམ།བདེ་འགྲོར་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

然而说'这是有'，是因为从彼业产生异熟果。如是，若问'诸行等'广说者，若诸行亦是业之体性，有亦是业之体性，那么如是诸行与有有何差别？
说'业有二位'广说中，自体位即自相位之义。习气位即从彼所生果能成熟之位。自体位岂非业有，而非习气位，云何说业习气位？故此
'业有二位，谓自体位及习气位。'于心相续中有从彼所生习气差别等'广说。具有功能差别之识相续是彼缘故者，谓能生后有具功能之识相续之缘是住于自体之业故。
若其习气能成办后有，则得趣入。此即是说，如是习气位之业得有之名。若问云何说不得趣入？故说'若不得趣入，则得业名及行名'。
如律中广说：'诸业不失坏'等，此是彼处之喻，谓不得趣入之习气得业名。
虽许一补特伽罗于一时有福等三种行，此是不得趣入之习气得行名，而不得有名之时分。
若仅是福、非福、不动行之习气，则由有缘同时成就一生。此即如是，习气位之行由得趣入现前成办后有，故一切位得有名耶？
如是虽有'无明缘行'，然有时不作现前成办后有广说。彼复若有取，则行成为有位者，谓若有欲及贪则得趣入现前成办后有，若无则不然。
是故得趣入之业习气由取缘故，说'取缘有'。如是虽有'无明缘行'广说者，谓如是于何界或趣中有无明缘行，若彼欲及贪所引后有不相顺，则于彼不作现前成办后有。
谓如欲界所摄无明缘行，若与色界欲贪或无色界欲贪所引后有不相顺，则于彼界或善趣不作现前成办后有。

།ལས་སྔ་མ་རྣམས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལས་སྔ་མ་རྣམས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡང་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་དེ་དག་གིས་སོ།།ལས་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་དེའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཅུང་ ཟད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའོ། །ནུས་པ་ཡང་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ལས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་ ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།ས་གང་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལའོ། །དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་འཚམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེར་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྣམས་ལ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པས། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་གོང་མར་སྐྱེས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་གང་གི་ཚེ་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དེ་ལས་འོག་མ་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་འོག་མ་དེ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་ལའོ། །མངོན་དུ་མ་གྱུར་ན་ས་འོག་མར་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འཆི་བའི་གནས་ སྐབས་ན་དེའི་བག་ཆགས་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་དག་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇུག་པ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་བཞིན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་འོག་མ་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ ཆགས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་ལེན་པ་ཡིན་ལ།དེས་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བ་རྣམས་བདེན་པ་མཐོང་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཡང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན་ཅི་དེའི་ལེན་པ་དག་མེད་པ་ཡིན་ནམ་གང་གི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ལས་སྔ་མ་རྣམས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བག ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་སོ།

虽然前业能完全执持自己的果报，如此广说，即是说虽然前业能完全执持自己的果报，但是即使没有希求和贪著，也会由于习气完全转变的差别，随着时间的推移而后来给予果报，为此而安住。'完全执持自己的果报'是指由那些业。'由那些业'是指完全执持自己果报的本性。'由习气完全转变的差别随力'是说由于是刹那性的缘故，在每一刹那中都有其习气完全转变的差别，如此，稍微成就如是转变差别的体性，由此立即有能力成就后有。能力即是力量，'随力'是说随着有何等力量，由彼而后来给予果报而安住，为何不如是承许？
'于何地有希求和贪著'如此广说，是指从欲界乃至有顶。'与其所引的后有相随顺'是指与业所引的后有相应的意思。'于彼唯如是'是指随力而安住以给予果报的意思。由于非无希求和贪著的诸业获得了成就后有的能力，故说'取缘有'。
'某离贪者生于下地'如此广说，是指生于上地而离贪者，当其命终时生于下地时，在命终时不会生起彼下地的希求和贪著，因为是离贪者。'于下地的希求和贪著'中，'于彼'是指于下地。若未现前，则如何与异熟业所引的后有随顺？由于死亡阶段其习气得以趣入的缘故，意思是说由于下地的希求和贪著的习气得以趣入。随着趣入的获得，由业习气成就后有。如是，下地的希求和贪著习气的趣入是取，由此使业习气的阶段成为有。
'未离贪者见谛时'如此广说，是指见谛而未离贪的预流果或一来果，虽未断除欲界的希求和贪著且属于欲界，却不会生于恶趣，难道是他们无有取？为何不生？对此，如前所说'虽然前业能完全执持自己的果报，但由习气完全转变的差别'乃至'为何不如是承许'，已广说彼等。因此说'不随顺恶趣'。

།ཇི་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བདེན་པ་མཐོང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངན་སོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་བསྒྱུར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཕྱིས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ངན་སོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འཆི་བའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འཆི་བའི་ཚེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡང་སྲིད་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལས་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དུས་སྔར་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལས་གཞན། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གཞན་ཡང་གང་ཡིན་པའོ། །སྔོན་གྱི་ཚེའི་ལས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ལས་སྲིད་པར་གྱུར་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ།སྔོན་གྱི་ཚེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རིས་མཐུན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལྷག་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ཙམ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་པ་ དེའི་བར་དུ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེའི་བར་དུ་སྲིད་པ་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས་སྲིད་པ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །དེ་གཉི་ག་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོལ་བའི་སྲིད་པ་དེ་དང་།ཞུགས་པའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བར་མ་དོ་ན་སྲིད་པ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་ པས་བསྡུས་པའམ།འཆི་བའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཞོལ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལས་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕངས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལྷར་གྱུར་ཅིག་།མིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་གྱི། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྲིད་པ་ཉིད་ནང་དུ་གཏོགས་པར་བྱས་པ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེར་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་ནང་དུ་མ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དགོས་པ་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།ལས་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ནི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

关于如何不是那样的解释是：为了断除见所断的贪欲，这是说，见到真谛时就断除了见所断的贪欲，这也不随顺恶趣，因为已经转变了邪见。此外还有'为了后来摧毁'，这是修所断，修所断的贪欲和随顺恶趣的还未断除，因为即使见到真谛也还会流转。由于是邪见所增长的缘故，这些唯有通过见真谛才能断除。
'临终时必定会发生'是说，之前不确定的在临死时具有取的诸业必定会成为有。若不是这样就不应该有后有。'凡是确定的业在之前也是'这是说，在那时必定会成为有。
'顺生受业如无间等'中的'等'字，是指除无间业之外，其他在天等处顺生受的业。'前世业的异熟'等广说，是说虽然那时业已成为有，但并不会立即成就后有，因为前世业的异熟与同类平等相应的余报相连。'乃至成为生有之间都不会转变'的意思是说，在此期间诸业都是有。
为什么不在中有未成就之前建立有呢？为此经中广说'有有二种'。'这二者合为一说为有'是说，趣向有和入趣有这二者合一即是现前集。
那么中有中有的缘是什么？这不是被前时的有所摄，也不是被死有所摄。因此需要说明它的缘，所以说缘是趣向有。如果这样的话，则在中有期间诸业都应该随顺成为有。
为此说'那也是业有为主，异熟不是主要'。'那也'指的是中有。为什么呢？因为生时所引的异熟已圆满，那个业所引的异熟在生时已经圆满，而不是在中有阶段。因此虽然中有已生，但其业仍然是有，不会转变，因为异熟还有余报。
'为了出生等'广说，是说为了在天等处出生而造作业，如愿成天、成人等，而不是为了生起中有。因此有被归类在其中是指在那个中有中，而不是在生中，这是说完成自己的究竟目的，业的目的是生，而中有不是目的。

།དེ་བས་ན་ཇི་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་པ་དེའི་བར་དུ་ལྡོག་པ་མེད་དེ། དེ་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་ཉིད་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ མདོའི་དོན་ཏོ།།གང་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །བཤད་པ་ནི་འདི་ལ་ཡང་དགའ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླངས་པ་མི་སྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འདི་ལ་སྲོག་ གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་མི་དགའ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཤི་ནས།བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དེས་སྔོན་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྔོན་བྱས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ དང་བྲལ་བ་དེ་ཡང་སྔོན་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ།འོན་ཀྱང་འདིས་སྔོན་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པར་གྱུར་ཞེ་ན། རྐྱེན་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལས རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས།དེ་དག་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ཡང་། ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་དེ་སྲིད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་ཆེན་པོ་ ལས་གསུངས་པ་དེ་དག་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡང་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེར་ནི་དེ་དག་སྲིད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི། སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་སྔོན་བྱས་པ་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་འདི་སྟེ་ཞེས་བྱུང་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་བྱས་པ་ ཡོད་པ་སྲིད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།གཤེད་མ་པ་དབུགས་ཞེས་བྱ་བས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་སྤང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལེན་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་འགའ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་བདག་གིས་ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་ཞེས་གྲག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་བཞི་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཐོབ་པོ་སྙམ་བྱེད་དོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཏེ། འཆི་ཀར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མཐོང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེས་སོ། །དེ་ འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།

因此，只要是生起轮回，在此期间就无有停止，直至那时轮回本身随之而行，这是经的含义。
从'未离杀生'等广说，是为教示。
解释为：于此亦不欢喜者，是因为不受持离杀生等。不能舍弃者，是因为不守护所受持的。
若于此不喜离杀生等者，以此因缘，身死之后，不生善趣天界天众之中。然彼先前造作积累善业，
关于广说'先前所作'者，即是说离杀生等亦是先前所作的意思，如说：'然此先前造作积累善业。'
由何缘而成轮回？由善心及心所法、正见相应获得之缘而成轮回，即此是轮回之缘，非其他。
若是决定缘，则善心及心所法与正见相应者为轮回之缘不应成立。
于《大业分别经》中说彼等是轮回之缘，此亦将舍弃。
若于临终时善心相应成为轮回，则不善心及心所法之缘所成之业非为轮回，是为决定缘，唯取为轮回之缘，非其他，于此亦成立。
于《大业分别经》中所说彼等是轮回之缘的教示亦未舍弃，彼中说彼等是轮回，而非轮回之缘。若如是，则与'彼亦先前所作之缘即此'相违，说先前所作是轮回之缘，而非轮回。
关于广说'刽子手名为气'者亦当舍弃，若唯取为轮回之缘，则与此处相应。
关于广说'获得第四禅定的比丘'者，传说有一获得第四禅定的比丘，获得初禅时生起增上慢，认为自己获得初果。
如是乃至获得第四禅定，认为获得第四果阿罗汉。
获得第四禅定的增上慢比丘，见到临终将要转生，认为世间并无从预流果乃至阿罗汉，对圣者生起诽谤邪见。
彼对圣者诽谤的邪见是令生地狱的业成为轮回之缘，与此处相应。

།འདི་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ནས་སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་ངན་སོང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་འདི་སྔོན་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྔོན་བྱས་པ་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་ཞིག་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལེན་པ་ཁོ་ན་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་ངེས་པ་ཡིན་ན་འདི་ཡང་སྤང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་ཅན་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལེན་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།གཞན་མ་ཡིན་པས་ལེན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་གྱུར་ པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཙོ་བོའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྐྱེན་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱི་ གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ།ས་གང་བའི་ལེན་པ་ཡིན་པས་ནི་ས་དེ་པ་ཁོ་ནའི་ལས་དག་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་དེས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པ་མེད་ན་དེར་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ས་གང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་གང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་ཚེ། དུས་ཐ་མའི་ཚེ་ས་དེ་པའི་ལས་དག་སྲིད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་དག་སྲིད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ལས་གང་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི སེམས་ཀྱི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་དག་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་སྲིད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་མངོན་དུ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་དུས་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ ལས་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྲིད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ནང་ དུ་གཏོགས་པ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རིགས་ལྔ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ནི་འདུན་ པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།

如何理解'应当依照此经而了知'这句话呢？此人获得禅定戒律后，从杀生等行为中完全远离，以此因此缘，身坏命终后不会转生恶趣地狱。然而此人过去曾造作并积累不善业，那些过去所造业的因缘是这样的：在临终时获得与邪见相应的不善心及心所法，以此因此缘，身坏命终后...(详细经文如是说)。
假如执取仅是缘，是确定的缘，那么这也将被断除。如果是确定的有缘，则唯有以取为缘而有有，而非其他，因此将无有取的异熟果、等流果及增上果。这是说将无有异熟因所生的异熟果，将无有同类因及遍行因所生的等流果，将无有主要因所生的增上果。
为解释主要缘故而说'以取为缘而有有'，是依主要缘的意趣而解释。取是有的主要缘，因为某地的取唯能令该地的业成为有，这在前面已经说明过。怎样说明呢？即使有无明缘行，若无欲求贪著所引发的、与后有相应的，则彼处也不会现前成就后有。
关于'某地的善心'等广说：某地的善心及心所在临终最后时刻不能令该地的诸业成为有。如离欲界贪者临终时虽生起欲界善心及心所，但不能令欲界诸业成为有。那么善心的诸业如何...(详细经文如是说)，即如前所说，善心所造的业在临终时以习气状态成为有。
问：这些如何是以取为缘而有有呢？因为当时所生起的善心及心所与欲求贪著不相应，故无欲求贪著现行的事相。若彼时于识...(详细经文如是说)，即若在临终时善心的识及阿赖耶识中无有取，则其诸业不能成为有，如阿罗汉一样，这是因为阿赖耶识中无有取的缘故。
若无取的识中诸习气状态也能成为有，则彼成为有即是属于业习气、成为后有种子，若如是，则与'诸比丘，五种种子是有取的假名'的经文相违。问：善识如何有取？这是因为善法不与欲求贪著相应，故有此问。

།ལེན་པས་གྲོགས་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དེ་ནི་ལེན་པས་བསྟངས་ཏེ། འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དེས་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་བག་ཆགས་རྒྱུ་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ས་བོན་ཡིན་པར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལེན་པ་གང་ཡིན་པའི་བག་ ཆགས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་གྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་ཤིན་དུ་བརྟས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ན་འཇུག་པ་རྙེད་པའོ། །དེས་ནི་དེ་ ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་དེས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་མ་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ས་གང་བའི་ལེན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པའི་བར་གྱིའོ།།དེའི་སྒོ་ནས་ས་དེ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་སྒོ་ནས་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་ སྐབས་རྙེད་པའི་ལས་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པ་འདིས་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཡང་འཆི་ཀར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི། འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས སྐབས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིའི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ནི་བག་ཆགས་འདིའི་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བས་བསྒོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་ སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གེ་སར་དམར་པོར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བར་སྲེད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ ལྟར་ན་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

说'由取所助而能带来果报'是指生起，善的转识由取所引导而能带来果报，并非单独就能。因此说'彼有取'，是依靠取而使其现前带来果报，因为阿赖耶识中有果报的因习气种子而能带来果报。'彼非是种子所缘'是指善的转识。阿赖耶识是种子，依此世尊对比丘说：'诸比丘，种子是有取识的异名。'
其中'于彼取所有习气'广说：'于彼'是指阿赖耶识。'取所有'是指从欲取乃至我语取的习气极为增长时，即是说得以生起。'由此彼有取'是说若无彼取令习气增长，则阿赖耶识非有取。
'地所摄取极为增长'广说是指从欲界地乃至有顶地。'由此门积集彼地业习气'是说由取门所积集的意思。'为令无间成就余生而得生起'是说由异熟差别所得的业即是有。由此相亦说善心于临终时以取缘故是有。
对于所说'为令无间成就生而得生起'中的'生起'是什么？为此说'于何有业习气异熟差别'等。诸行刹那皆有异熟差别。故显示某异熟差别，即于何有业习气位异熟差别能成就自果，此即是其生起，说明此异熟差别是此习气的生起。
如白色茉莉花被红花汁染，问其如何？由异熟差别令花蕊成就红色是生起。为何思维有缘取？为此说'于受爱必定'等。'为求彼合离'是说为求与受合离。故为求与乐受相合、离苦受故取欲等，即是欲、见、戒禁取、我语取的意思。
显示无则不生，即于苦乐二受求合离的爱必定于欲等生欲贪，此是总义。如是无取诸业亦不成有。

།དེ་བས་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ ལེན་པའོ།།ཅི་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ཙམ་ལ་སྲེད་པས་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཅན་གྱིས་ནི།ལས་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ལེན་པས་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་སྣ་ཚོགས་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། སྒོ་དེ་ཁོ་ན་ནས་ཕྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བས་སྐྲག་པ་དང་བདེ་འགྲོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྲེད་པ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་མི་མཐུན་ ཞིང་དེ་དང་མི་འཕྲོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ངན་སོང་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་འགྲོའི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་འཐད་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་བའི་འགྲོ་བ་ལ་སྐྲག་པ་དང་།བདེ་འགྲོ་འདོད་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་སྲེད་པ་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་། ཡང་སྲིད་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་ པ་དག་གི་ནི་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས།ཇི་ལྟར་ལས་དག་སྲིད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སྲེད་པ་ཡང་སྲིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ལ་ རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལེན་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་ནས་དགའ་བ་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་སྲིད་པ་ ཡིན་པར་ཚོར་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དགའ་བ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་བསམས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ མདོ་སྡེའི་ཚིག་འདི་དག་སྲེད་པ་ཡིན་པར་རུང་ལ།དེར་ཡང་ལྷ་རྣམས་མགུ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྲིད་པ་དང་འདོད་ཆགས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དང་གཞན་འདྲེས་པ་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དགའ་བ་ཡང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འདིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此不承认仅由有的缘而成为有。'无有欲等取'是指欲取、见取、戒禁取和我语取。
为什么呢？'仅由对受的贪爱不能引发种种业'是指对乐受、苦受和不苦不乐受的合、离等种种贪爱，不能引发获得身体和受用的种种业，而是由取引发。因为由欲、见、戒禁取和我语取等种种生起的种种贪欲得以成就。
由欲等的意乐和贪著之门引发的种种业，是由对欲、见、戒禁取和我语取等的意乐和贪著之门，即唯由此门而后成为有。'唯由欲等的意乐和贪著之门'是其义。
如是也不承认仅由爱的缘而成为有。对于畏惧堕恶趣和希求善趣者，与彼趣不相应的贪爱，即与堕恶趣不相应且不相顺的意思，这不应成为引发堕恶趣业的缘，因为背离恶趣故。
而以善趣受为贪爱为先的对欲等的意乐和贪著是合理的，这是对于畏惧恶趣和希求善趣者而言。
如是，有的缘是取，这在一切处都无有相违。对于那些贪爱背离有和不顺后有者，由其缘即背离有的贪爱之缘，如何能成就业成为有？背离有的贪爱不顺后有，是希求远离苦受，由背离有的有缘而成就见等取。
因此也非仅说由有的缘而成为有。那么，世尊在他处说喜即是取，由其缘也成为有，如受经中广说，彼等显示仅由爱缘而成为有，是认为彼喜即是爱。
正因此又说'生起的爱是与喜贪相应'，故此经文应是爱，又说'诸天欢喜是依于喜'而说。
说'与有和贪相应的爱'是不合理的，'与彼相应'是指与他者相杂，如说'修习具足慈心的正念觉支'。喜也是能令欢喜，'有烦恼的意喜'是与贪相应。
说'取唯是受'是不合理的，因为是事物的自相，且此处说意乐和贪著即是近取。

།ཚོར་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་སྲེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་ནི་བདེ་ བའི་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་དེའི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན། སྲེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་པས་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ནི་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་གང་ ཟག་དང་སྦྱར་ཏེ།གང་ཟག་དེའི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ལ་དགའ་བ་མང་བ་རྣམས་ཡིད་འབྱུང་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགའ་བ་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ན་དེ་དག་ཚོར་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་དེ་ལ་ བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དེས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དྲི་མ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བུད་མེད་ལ་དྲི་མའོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་མཐོང་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་རིམ་པས་སོ། །དཔེར་ན། སངས་ རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ།།ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཞལ་མཐོང་ན་དང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དང་བ་ལས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་རྒྱུའི་རྒྱུ་གཞན་ ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གདགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་སྲིད་པ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་གསུངས། སྲིད་པ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསམས་པ་སྟེ། སྲིད་པས་ ཡང་སྲིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་སྲིད་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་བསྟན་ན། ལེན་པ་ནི་སྲིད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་མ་བསྟན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་མདོ་སྡེ་ལས་བསྟན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ ནས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན།སྲིད་པ་ཡང་འབྱུང་བ་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བ་བཅད་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྩ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།དེ་རྒྱུན་བཅད་ན་རྩ་བ་བྱུང་བས་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་རྒྱུན་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལན་པ་རྒྱུན་བཅད་པ་ཡིན་པས་སྲིད་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་མ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ལེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དེ་ལ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་ པ་དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་བསྟན་ཏེ།དེས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཡང་སྲིད་འདོད་པ་ནི་ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་འདི་ལ་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། ལྷར་ཤོག་ཅིག་ཅེའམ། མིར་ཤོག་ ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་གཉིས་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་གཉིས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ན་དེ་ གཉིས་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་དང་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདོད་པ་ནི་དེ་དང་དེ་ལ་ མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།

所说'喜爱感受是有的因'是指与之相应及分离的贪爱，因为喜爱是乐受的一种。
'这也是取'是指那贪爱也是因，应结合上下文。
'因的因是其取'是指取的因是贪爱，贪爱的因是喜爱，所以是因的因。
所说'其'是指'其'与补特伽罗相结合，表明是那补特伽罗的取的因是取。
为什么呢？因为对那些多喜爱感受者会生起厌离，若说喜爱本身就是取，他们就会对感受生起厌离，因为见到喜爱的过患。
'彼以此为障碍'是指贪欲对梵行造成障碍的意思。
'因为是垢染相续的因，故假立女人为垢染'是指如前所述见到女人等次第。
譬如'诸佛出世安乐'，不仅是佛出世本身安乐，而是见到佛陀容颜会生起信心，从信心而生安乐。'说法亦安乐'也是如此理解。
等字表示对其他因的因也应当如是假立。
有人说：如果贪爱是有的相续之因，那为什么其他经中说有即是集谛？应当说有即是集谛，因为有能生后有。
或者，如果说有的因的因有也是集谛，那么取虽是有的直接因却未说是集谛，为什么经中说有是集谛？
广说苦谛后，什么是集谛？即是有的再生、喜爱、贪著相应，于彼彼处的欢喜。
'为断根本故如是说'是指为断后有之根本故说彼贪爱即是集谛，因为断其相续则根本断除就不会成就后有。
正因为断其相续即是断取的相续，所以虽是有的直接因却未说是集谛。
'或者与取俱时说彼'是指说彼贪爱为集谛，表明因其是近取故为集谛。
于此无差别地欲求后有即是后有爱，即是说只是欲求此，而不是说愿成天或愿成人。
'因所得事物上的喜爱与贪欲二者混合故喜爱与贪著相应'是指缘于现在的身体和受用事物上的喜爱与贪欲二者次第生起时，因二者混合故说与彼相应。
其中喜爱是染污意如前已说。贪著即是众所周知的贪著相。
欲求所得的种种受用和身体事物即是于彼彼处的欢喜和后有爱，应结合上下文。

།མ་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་འདོད་པ་འདི་ཡང་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་སྟེ། ཡང་སྲིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་ དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་དང་ཡུལ་གཉིས་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པའི་ལུས་ལ་ནི་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པའོ། །ཐོབ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པའོ། །མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་དེ་དང་དེ་ལ་ མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའོ།།དེ་ལྟར་སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྲེད་པ་ཡང་འབྱུང་བ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཕྱེ་བར་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པར་ཕྱེ་ནས་སྲེད་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་འབྱུང་བ་པའི་སྲེད་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་དབྱེའོ། །དེ་བས་ན་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདིར་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་འདིར་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་ དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ནི་ཞིང་། སྲེད་པ་ནི་རླན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཞེས་བསྟན་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་འདིར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ཞིང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་འགྲོ་བ་སྟེ་ལས་དེ་འགྲོ་བ་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་ གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།ལེན་པ་གང་གིས་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ལེན་པ་དེ་ཉིད་ནི་རླན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཞིང་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་དང་། ལེན་པ་རླན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་རླན་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།རླན་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རླན་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ནང་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མ་རིག་པ་མུན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་གནས་བཞི་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཞིང་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སའི་ཁམས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཞིང་ཡིན་པར་སྟོན་ལ། སའི་ ཁམས་ནི་ཞིང་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡུལ་གང་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡུལ་གང་ལ་དགའ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརླན་པར་བྱེད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞིའོ།

对于未获得的各种受用的贪欲也是缘于各种对境，所以分别开来，是对再有之相的贪爱。正因为如此，所说'对彼彼生起欢喜'。
对于已得和未得的两种身体实物和两种境界，详细来说：对于已得的身体是再有的贪爱；对于已得的境界是喜爱贪著的贪爱；对于未得的境界是对彼彼欢喜的贪爱。
如是应当依次了知四种贪爱，即：首先是数论的再有贪爱，如是未分别而以一种显示。第二是依瑜伽行派的方式分别解说为二种贪爱。
另外单独显示再有贪爱也是分别开来。因此，取的特征欲望和贪著也包含于此，即包含于集谛中，因为说'具有喜爱贪著'和'对彼彼生起欢喜'。
若问'如何了知这些经中所说'，即：业是田，爱是水，识是种子，如何了知此缘起经中所说。为显示这些，故说'有位的业是田'。
其中，安住的业是行位和有位。此处显示有位的业是田。趣向彼处具有取的识是种子，即：由于趣向故称为趣，趣向彼业是近趣。
如世尊所说：'若造作福行，则福识趣向'等广说。具有何种取的识即是种子。彼取即是水。此三种，即：业是田、识是种子、取是水。
为显示无明是水不尽之因而广说。'水不尽之因'即是取水不尽之因的意思。'从此经中出现'即是从此经中出现'彼等众生无明黑暗'等。
从其他经中广说'以数论而言有四识住'。从其他经中以数论显示四识住，即：趣向色的识住、趣向受的识住、趣向想的识住、趣向行的识住，以数论显示此四识住是田。
如何？比丘们，识住等广说。由说'地界的假名'故，以数论显示四识住是田，显示地界是田。
如说：'比丘们，说四识住为田是其假名。'由此成何？对于喜爱贪著的境界等广说，即：对于喜爱贪著的境界，即是缘于四识住境界的意思，使具取的识润湿。名色即是四识住。

།དེའི་ཞིང་ཡིན་པར་འདིར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་འོ།།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིར་རོ། །དཔེར་ན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆུས་ས་བོན་བརླན་པར་བྱེད་པ་དེ། ས་བོན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་སོ།།ཚོར་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སྲེད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་པར་མདོ་ སྡེ་དེ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཞིང་གི་སའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་གཉིས་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་དང་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལས་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འཐད།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་སྲེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུའོ། །སྐལ་ བ་འདྲ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་འདྲ་བར་འགྲོ་བས་ན་དེ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་འདྲ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཉེ་བར་ འགྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེའིའོ། །ལས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མཐུན་པར་མྱུ་གུ་མང་པོ་འབྱུང་ བ་ནི་ས་བོན་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ས་བོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་ཉིད་དོ། ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་དེ་བས་ན་བདག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་རྒྱས པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྲིད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་འདི་འབའ་ཞིག་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། རིས་ མཐུན་པའི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོར་གཞན་འབྱུང་བ་ཙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཙམ་སྨོས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེའིའོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་མདོག་དང་ཚུལ་དང་གནས་པའི་ རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དེ་ལའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་སོ།

此处所说的'是其田'是指带有取的识之田。'此处'是指在此经中。譬如依靠水使种子湿润之处，说是种子之田，此亦如是。
其中趣向色而识住者是欲界。趣向受者是禅定。趣向想者是三无色。趣向行者是有顶，此是说由贪著色、受、想、行蕴而识住，即四蕴如何是识之四住处。
如广说'不依业有'，是说由业有力故，识生于其他同类中，故经中说业是田，譬如由地力生稻等种子。
'此二有何差别'是指生和现起二者。'如何业和爱二者是因'是说业如何合理为因，爱如何是现起之因。
关于广说'于彼彼有情类中'，'彼彼有情类'是指天、人等有情类。'同分趣'是指相同趣向，如何相同？由生相同趣向故是随顺趣向。如是首先说明于天等有情类中相同趣向是生。
随顺业趣向于彼彼有情类中生，是就词义解释。'其因是业'是指彼生。'由业种种故及有异熟故'，譬如由种子种种故生多芽，故随顺者皆随顺种子。如是由业种种故，合理为生起种种不同同类之因。
又由善不善故业有异熟，故彼合理为生之因。如是说明生因是业之理。为显示亦有教证，如说'是故我于诸有情'等。
无差别有是所欲。'现起是成就'是就词义解释，无差别贪即是唯此所欲。其相亦即于一切同分中唯生起蕴，说'唯'是遮别相。
'其因是爱'是指彼现起。'由彼无差别故'是指于彼无天人色相、形态、住处差别而后亦欲有之爱。'无异熟故'是连接'由彼'。如是彼是有覆无记故。

།དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་དངོས་པོ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་དངོས་པོ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྱིར་འཇུག་པ་ནི་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ས་དེ་པའི་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་མ་ ཕྱེ་བའི་དངོས་པོ་པ་འདོད་པའི་ཁམས་སམ་གཞན་གང་དུ་ཡང་རུང་སྐྱེས་པར་སྲིད་པ་ནི་ས་དེ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ལས་མེད་པར་ནི་ལུས་སྣ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་མེད་པར་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྲེད་པ་མེད་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ས་བོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་ལྟ བུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ།།ཆུ་ལྟ་བུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དཔེར་ན་ཆུས་བརླན་པའི་འཇིམ་པ་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ཡང་བརྐོས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱའི་འབུར་ཏེ། དེ་ནི་བརྐོས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་སྲིད་ཀྱང་དེ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།འཇིམ་གོང་གཤེར་བ་ལྟ་བུ་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བརྐོས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །ལས་དང་སྲེད་པ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིར་ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན།སྲིད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། འོ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས། སྲེད་པ་དང་ལས་ཀྱི་བར་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པ་བཅུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྲིད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། སྲེད་པ་དང་ལས་ཀྱི་བར་དུ་ལེན་པ་བཅུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གང་དག་འབྱུང་བ་མེད་པར་སྲེད་པར་བྱེད པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་ལའོ།།དེ་དག་གི་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་གི་རྒྱུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་སྲིད་པ་སྲེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་མངོན་པར་ཞེན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕུང་པོ་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།གནམ་ལྕགས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་སྐྲག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ལ་སྲེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་ན་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། འཆི་བ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་འཆི་བའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔོན་གོམས་པའི་བདག་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུས་ལ་མངོན་པར དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་དེའི་ཚེ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ཡང་ལུས་ལ་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

'所谓特定对境的实法是欲界善法'是指对特定身体的贪爱是特定对境的实法，是欲界善法而非色界善法。
一般而言，若未离贪，则随生何处即安立为彼地所摄，这是指非特定对境的实法，无论生于欲界或其他任何处，皆安立为彼地所摄。
'若未离贪'是指未离彼地之贪的意思，应知此为有覆无记法。
'无业则身不成种种'是因为业是因。
同样，'无爱则不能成就'是说即使有业，若无爱则不能成就。
'譬如无不同种子'等广说中，业如种子，爱如水。
'又如湿泥'等广说中，'彼亦随所刻画'中的'彼'指印模，此随刻画而成，意即后有亦如是。
湿泥团喻有爱之识，刻画喻业。
生与成就二者的差别已说。业与爱二者为因已说。
'若尔，于此缘起中'等广说，是说若业为生因，有为成就因，那么于此缘起中为何在爱与业之间安立取？即'受缘爱，爱缘取，取缘有'。
'由彼差别'是指由取的差别。'业差别'是说由取的差别显示业成为有的差别法。
为何在爱与业之间安立取？应结合上下文。
'于无生起而起贪'是指于断灭。'彼等成就从何因'是说彼等亦无后有爱。
'彼等亦'等广说中'由执我见'是指由于执著萨迦耶见之义，有萨迦耶见则必定有蕴爱。
'因雷声等惊怖'是说什么呢？是说彼等确实有我爱，若离我爱则无惊怖因。
'诸临终者亦由乐著身故'是说如经中所说：一切临终众生虽心识不明，皆由宿习我执而生，故由乐著身体而认为'我将不存在'。
圣者则断除此执。一来果位时已无此执。
因此彼等唯有身爱，此即是彼等成就之因，是说彼等对身之爱即是成就之因。

།སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ནས་དེ་ལུས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་ལུས་མེད་པར་རོ།།ལུས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིད་བྱུང་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལམ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་ལེགས་པར་བསྒོམས་ པ་དག་ཚེ་ཟད་ན་ཇི་ལྟར་ནད་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལུས་ལ་ཡང་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་ལུས་ལ་སྲེད་པ་མེད་པ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ དག་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ནོ།།དེ་ལ་འཆི་ཀར་འཆི་ཀའི་སེམས་ཐ་མ་ལས་གཞན་པ་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ པར་བྱེད་ལ།སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །སྔར་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་བྱུང་ལ། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་ཐ་མས་ཀྱང་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྩོགས་པའི་སྒྲས་གང་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པ་ལ་ཅུང་ཟད་མངོན་པར་དགའ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྲེད་པ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རགས་པ་ནི་འཆི་ཀའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཕྲ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའོ། །སྣང་བ་ནི་འཆི་ཀའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །མི་སྣང་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དང་འགྲོ་བ་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་རེས་འགའ་མིའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསུང་རབ་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤའི མིག་གིས་མཐོང་ནས་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ལའོ།།དེའི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་ཀའི་གནས་སྐབས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ཀྱང་ལྷའི་མིག་གི་ ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེ་ན།ཤའི་མིག་གིས་མཐོང་ནས་མངོན་པར་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ལ་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་ ནི་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ནས་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།

对于痛苦的感受生起嗔恨而希望断绝其身体相续，就是说要使痛苦感受的身体不存在。由于不能如实完全了知身体而生厌离，就像阿罗汉善入梵行，在此道上善加修持，寿命尽时如同远离疾病一样非常欢喜，他们仅仅通过如实了知身体而离贪，这是不可能的。因此，他们无法成就对身体无有贪爱，因为这样就会希望无有生起。
其他人说'如何是现前成就的因是爱'等广说，这是尊者胜授。其中，除了临终时最后一个心识之外，由于对中有色身生起欢喜，如是显示现前贪爱是现前成就的因，解释说中有是现前成就。先前生起中有色身，依靠对此的欢喜，之后是五蕴的中有，这就是其意义。
以中有心识最后的趣入，对血液、精液等，等字所摄的业和烦恼以及我等，稍微生起欢喜，即是以欢喜的贪爱。如是，彼贪爱即是因，从其他蕴生起的因相而现前成就。
关于粗细，粗是指临终阶段。细是指中有。显现是指临终阶段。不显现是指中有。依止异熟生眼根而言，其他趣与其他趣二者，是说最后阶段的身体实体有时为人趣所摄，而中有则为天等所摄。
若说'不属于有情数'，是与中有色身的语境相连。如是，因为不存在属于有情数的中有，因为有是属于有情数，且经典中说中有属于有情数。
若说'以肉眼见到'，是指中有色身。'彼时不可能有眼识'是说在临终阶段是意识的阶段即为死亡。中有色身也是天眼的境界，若问为何，因为'以肉眼见到而欢喜'是不合理的。
若说'如同梦境'等广说，其中'中有色身有何必要'是说即使不存在，中有色身也是彼时依法力如同梦境般假立而生欢喜，成就欢喜。

།སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ས་པ་གཉིས་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཆི་ཀའི་སེམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་ བར་མའི་གཟུགས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པ་དང་།འཆི་ཀའི་སེམས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ས། འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་གང་གིས་པ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། སྲིད་པ་བར་མའི་ གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མངོན་པར་དགའ་བས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྲེད་པ་ནི་སའི་རིས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མངོན་པར་དགའ་བས་ ཀྱང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་རྣམས་ཀྱི་རིས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་ས་འོག་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེར་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཞན་དུ་ཡང་དེ་མེད་པར་ཡང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་པར་ཇི་སྟེ་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མིའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲིད་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་ས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ དེར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྐྱོན་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་ས་དེ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་འདི་འདོད་པའི་ཁམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་འདོད་པའི་ཁམས་འདི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྟོན་ཏོ།།འོན་ཀྱང་ལས་ཀྱིས་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེར་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སྲེད་པའི་ཕྲ་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་ བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་པའི་ལམ་གྱིས་ཉམས་མ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་དེའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཉམས་སྨད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིས་ཀྱང་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་རྒྱས་ པ་ནས་མུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།གང་ཟག་གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད། །གང་ཞིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྤངས་ལ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་སྤངས་པ་ ཡང་ཡོད།གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་གཉིས་ལའོ། །དེ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱིའོ།།དེ་ཡང་གང་གིས་སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ཡང་། དེ་ནི་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདིའི། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཚུལ་དུ་ འགག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ས་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

虽然是不同类的地方，详细来说就是：当临死之心在欲界活动时，中有身则在色界活动；当临死之心在色界活动时，中有身则在欲界活动。如此，虽然是不同类的地方，无论是临死之心还是中有身，对中有身生起欢喜都是不合理的。这是说，以欲界的欢喜不会对色界的色法生起欢喜，因为爱欲已经完全断绝了界限。以色界的欢喜也不会对欲界的色法生起欢喜，正是因为界限完全断绝，以及已经离开了下地的贪欲。
关于'无色界中也没有中有'的详细论述，既然如此，为何不承认在欲界和色界中也同样没有中有，而认为爱欲是投生的因呢？这里'彼'指的是对中有身的欢喜之义。
详细论述'他们都未断除对身体的贪爱'是指：生于欲界和初禅等处的众生，未断除对身体的贪爱，即是未离欲的众生。'未离该地之欲'是指未离开所生之地的贪欲。从欲界乃至有顶，无论投生何处，都是显现的因，这是无过失的。
无色界众生不是已经确立只对该地之身有贪爱吗？为何说这是欲界显现的因呢？这并不是说那就是使欲界显现的因。而是说业使其投生欲界。因此，彼处显现的因称为成就因。'因其随眠未断'是指未以出世间道断除对身体贪爱的随眠。'未被世间道损减'是指未被世间道真实断除其随眠，只是损减而已，因为之后还会显现。
那么世尊所说'四句分别'如何理解呢？即是：有些补特伽罗已断生起结而未断显现结，有些已断显现结而未断生起结，有些二者都断，有些二者都未断。
'因为趣向显现'是指趣向投生的意思。'彼二'指投生和趣向二者。'彼是二者的结'指投生和显现二者的结。
关于'以何称为生起结'，中般涅槃者，'彼是此'指那个结是中般涅槃者的。'以非择灭方式灭'是说不是以择灭方式灭，因为未离该地之欲。

།དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཆེར་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་གནས་པས་ན་དེ་བས་ན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེའི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ས་དེ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་དགུ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ བར་གཏོགས་པ་དང་།སྐྱེ་བ་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་གིས་སྲིད་པ་བར་མར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིས་སྤངས་ པ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གསུམ་ལ་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེས་ནི་དེ་གཉི་ག་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ།།དེས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་གིས་སྲིད་པ་བར་མར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉི་ག་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ གཞན་གྱིས་གཉི་ག་མ་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉི་ག་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་ལས་སྲེད་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་ན་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་འདི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་བས་ ན་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་གྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་འཆི་ཀའི་སེམས་དང་སྲིད་པ་བར་མའི་གཟུགས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པར་འབྱུང་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེར་ཡང་གལ་ཏེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། ལས་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། སྲིད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་ ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པས་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཐ་དད་པ་ཡིན་གྱི། སྲེད་པས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སྔར་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་ ཏོ།།ཉེས་པ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ལས་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན། སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ན། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་ལ་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུ་ནི་མེད་དེ། སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལས་ཡིན་ནོ།

为了诸根完全成熟，即是说为了信根、精进根、念根、定根、慧根极为增长。
中有本身是其对治必定生起的方式而相续存在，因此称为断。即是说虽然彼对治尚未生起，但由于中有相续本身以对治彼结缚必定生起的方式而住，故称为断除结缚。
以择灭等，广说中，'彼地'即是初禅等地，一切皆为第九品故。'一切'是指中有所摄及生有所摄。
已离色贪的圣者已断除现起结缚，即是说由于已离色贪，故已断除令系缚于中有的结缚。尚未断除生有结缚，因为尚未断除无色界烦恼。说'圣者'是为了区别于世间道。
已离三界贪者则断除彼二者，即是说断除生有结缚和现起结缚。彼亦断除令系缚于中有的结缚及生有结缚二者。
除此之外者未断二者，即是说除了上述三种人之外，我等其余人尚未断除生有结缚和现起结缚二者。
那么，如广说'爱'等，彼等则认为无差别的爱即是希求，现起即是成就。既然属于彼方，故说爱是现起的因。如何成立此中有是现起？
因此说'中有的因不是有'，如广说'临终心与中有色二者同时生起'。
若如是，则如广说'中有的因'等，于彼中若许现起唯是中有，如是则中有的因唯是爱，而非业。何以故？因说业是生的因，有是现起的因故。
有何过失？因此说'如何合理地有地狱等差别的中有'，因为地狱等差别的中有是由造作感受地狱等的业所致，而非由爱所致。此中如前已说'由于业的种种'等。
复有此过失：生的因亦唯是业而非爱。何以故？因说业是生的因，爱是现起的因故。
有何过失？因此说'离贪者亦当生无色界'，彼中无中有的因，因为无爱故。有生的因，因为有业故。

།དེ་བས་ན་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་སྨོས་པས་དེར་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་སྲིད་པ་བསྟན་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་སྲེད་པ་ནི་སྤངས་ཀྱི། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ ན་སྲིད་པ་བར་མ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཟག་གང་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ལ། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་ཕུང་པོ་གཞན་འབྱུང་བ་ཙམ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། གང་ནས་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསམས་ སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལའོ། །གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབལ་ལེན་དེ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་རིས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་དེ། སྔོན་གྱི་རིས་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་པའོ། ། དེའི་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་གྱི་མཐའི་སྐྱེ་བའི་རིས་དེ་དག་ལ་ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། རིས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང བ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ། །འདིར་སྲིད་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་གཉིས་ལ་ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིའི་དོན་མི་འཐད་པ་ ཡིན་ཏེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྐྱེན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དེ་ནི་འདིར་གཞུག་པར་མི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན། དེར་ལེན་པ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་ནི་ལེན་པ་དེ་ལས་དེའི་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དག་སྲིད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའམ། རྣམ་པ་གང་གིས་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན། འོན་ཏེ་ ཁྲག་དང་ཁུ་བ་དག་ལེན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་སྨྲས།ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་རྐྱེན་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ཉིད་ནི་ལེན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པའོ་ཞེ་ན་ནི་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ནི་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འདིར་ཇི་ལྟར་ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་ཁུངས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །སྲིད་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་པར་འདིར་བསྟན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པས་བསྡུས་པ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ འདིས་བར་མ་ཆོད་པར་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་འདིས་ངེས་པར་བྱེད་པས་དེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，彼将无色而生。说无色是为了表明在彼处也可能无中有生。
因此，也不会有中有般涅槃，因为生的因是业，虽然已断除中有的贪爱，但由于有生的因业存在，所以之后也将会生，而不是般涅槃。
因此，并非认为所有中有都是化生。有些认为有些业是化生中有，如所说：'某补特伽罗虽断生的结使，但未断化生的结使'等广说。
有些认为仅仅是生起其他蕴即是化生，因为说贪爱是化生的因。
其他人说：'认为血和精液相助的业在此是有'。此中，'此'是指现在生时。'其他人'是指尊者跋黎。
如是广说，彼等主张分为三类：前类是无明缘行。
'彼于行亦如是'是指应成为有。
前际生类中无血和精液相助的义，而是在第二类此生中有。
广说'有有三种'即是欲有、色有、无色有。
此中有二种，于色和无色二有中说血和精液相助的业是此处的有，此义不应理。因为与色和无色相应的业有，于后有化生时不依赖血和精液。
此缘起经中是说自相续中存在的无明等为缘。
因此，他相续中存在的血和精液不应在此安立。
如何彼处取缘事？即如何说彼血和精液有所说相，是因彼取而彼血和精液成为有？以何方式是缘事？
若血和精液非彼取缘，则为何说'取缘有'？也应说血和精液缘。
若说血和精液即是取，由彼缘而有，此不应理，因为此中说'欲和贪即是取'。
复次，此中应说血和精液相助的业是有的根据。
此中显示有的摄义是十五种安立：分别安立如说：'何为有？有三种'等广说。
业安立如说：'此经中应知业有所摄是三有'。
作用安立：'由此无间生后有故名为有。如由此决定故名为商主。'

།ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ལས་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ལེན་པ་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་སྲེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འོ་ན་སྐབས་གང་གི་ཚེ་ལེན་པ་ དང་བཅས་པའི་ལས་རྣམས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འཆི་བའི་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་ཚེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རིས་མཐུན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལྷག་མ་དང་འབྲེལ་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ཙམ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡིན་པ་དེའི་བར་དུ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འཆད་པ་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་ ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འཇུག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ཞེ་ན།གང་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞིང་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ གཞན་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་རིས་འདྲ་བར་འགྲོ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའམ། ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ་དེའི་ རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞུང་ལུགས་གཞན་དགག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཞན་དག་ན་རེ་ཁྲག་དང་ཁུ་བས་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བསམས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་ཡང་དེ་དག་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་ པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་བཅུ་པ། སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱས་པའི་ཚིག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་ལྟ བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཕོས་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་འདིས་གང་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ འདིས་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་བསྟན་ཏོ།།གང་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་ དང་།སྐྱེ་གནས་དང་། གནས་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

特殊安立是如此说的：'业有两种情况，即自性的情况和习气的情况'，这是广说。
取作为缘的安立是如此说的：'若有取则成为爱的情况'，这是广说。
获得其自性的安立是如此说的：'那么何时有取的诸业依其力量必定成为有？死时必定成就'，这是广说。
关联安立是如此说的：'因为与前世业的异熟同类平等相应余分相关'，这是说的。
不退转安立是如此说的：'直至成为生有之间无有退转'，这是广说。
主要缘安立是如此说的：'说明并非无义，因为说明主要缘。取是有缘的主要'，这是广说。
虽是善业生起仍安立为取缘是如此说的：'若彼时识无有取'，这是广说。
自性安立是如此说的：'何谓趣入？即有业习气圆满转变的差别'，这是广说。
决定安立是如此说的：'为何唯爱被认为是有缘？'，这是广说。
田的事相安立是为了引述其他经典而如此说的：'有位的业是田'，这是广说。
特殊缘安立是如此说的：'往生于彼彼有情类中相似是生，或随业而往是生，其因是业'，这是广说。
破除其他宗义安立是如此说的：'其他人说：血和精液作为助缘的业在此是有，如是认为。对此，在行上也将有彼等过失'，这是广说。
这是有支分别。
缘起初分及分别教示广释第十卷。
'何为生？即彼彼有情'等广说中，广说之语是为显示经中所说。
云何？于彼彼有情类中生、极生、迁移、显现、极生、获得诸蕴、获得诸界、获得诸处、诸蕴现成、命根极生，此谓为生。
'彼等'广说者，由彼等分别生，以'彼彼有情'此语显示是谁之生。
以'彼彼有情类中'此语显示生于何处。
从'生及极生'乃至'命根极生，此谓为生'广说，显示如何生之相。
所说'彼彼'者，显示界、趣、生处、处所、根身差别。

།དེ་ལ་ཁམས་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །འགྲོ་བ་དབྱེ་བ་ནི། དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་དང་ ལྷའི་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པའོ།།སྐྱེ་གནས་དབྱེ་བ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པའོ། །གནས་དབྱེ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་དང་། ལྷོའི་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཐ་དད་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་དབྱེ་བ་ནི་མདོག་བཟང་བ་དང་། མདོག་ངན་པ་དང་། བོང་ཚོད་དང་། ཚེ་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི། མིང་དང་གཟུགས་དེ་འབྲེལ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འབྲེལ་པ་ནི་མིང་དང་འབྲེལ་པ ཡིན་གྱི།ཕྱིའི་དང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་སྔར་བསྟན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་དང་ཐ་དད་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་ གཅིག་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆགས་པའི་དབང་གིས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལྟར་ངེས་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་རྣམ་པ་དང་། རྟའི་རྣམ་པ་དང་། བའི་རྣམ་པ་བཟུང་ནས་ཚིག་སྦྱར་བ་ནི་སེམས་ ཅན་ཡིན་ཏེ།སའི་དོན་ནི་ཆགས་པའོ། །རྟའི་དོན་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་ནོ། །བའི་དོན་ནི་གནས་པ་སྟེ། ཆགས་པའི་དབང་གིས་འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་གནས་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུན་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་འབྲེལ་པ་སྨོས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་དོན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་ཏེ་འཚམ་པའི་རྒྱུན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བྲེང་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དེ་ཡང་བྲེང་མ་ཆད་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པ་ཞེས་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་གང་བསྟན་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི། གང་ཞིག་གང་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཚིག་དང་པོ་ཚིག་གཉིས་པས་བཤད་དོ། །ཚིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུམ་ལ་སོགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་ཅེ་ན། ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ ཏུ་སྐྱེ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་ཅེ་ན།འཕོས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཕོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་ཅེ་ན། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། འགའ་ལ་ཁ་ཅིག་གི་ཚིག་གི་དོན་གྲགས་པ་ཡིན་པས། རྣམ་གྲངས་གཞན་འཆད་པ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ཁ་ཅིག་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།

关于界的区分，应当了知是欲界、色界、无色界中的不同行为。
关于趣的区分，是地狱、畜生、饿鬼、人、天等不同趣。
关于生处的区分，是胎生、卵生、湿生、化生等不同。
关于处所的区分，是北俱卢洲、东胜身洲、南赡部洲、西牛货洲等不同。
关于身体实相的区分，是色相好、色相差、身量大小、寿命长短等不同。
所说'诸有情'的解释是：名色相应称为有情。这相应是与名相应，而非与外相应的意思。
其中名是前面所说的四种非色蕴。与之相应的色是有色根，应知它们不是各自独立运行的，因为利害二者互相随顺。
由于贪著力而增长，因此是这样的词源，这是依据词源学的方式。
怎样呢？'有情'一词，是取'萨'、'特瓦'、'婆'的形态而组成的词。'萨'的意思是贪著，'特瓦'的意思是相续流，'婆'的意思是住，即所说的由贪著力而相续流住。
什么是相续流呢？说是因果事物相应的相续。这里说'相应'是随顺的意思，即因果相应契合的相续。
'此即相续'是指此相续是不间断、增长、广大的缘故。
关于所说'于彼彼有情类中'的解释是：某类与某类相似的有情群，即天等有情群的意思。
关于生的异名具有必要性的解释是：生和极生等广说，随顺解释是生的异名。
怎样呢？第一个词由第二个词解释，第二个词等由第三个等解释，这就是随顺解释。
'生'是如何解释的呢？是以'极生'来解释的。'极生'是如何解释的呢？是以'转'来解释的。'转'是如何解释的呢？是以'现起'来解释的。应当广说：因为对某些人来说某些词义是熟知的，所以解释其他异名是合理的，生等其他异名的某些词义是熟知的。

།གང་ཡང་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་ དོན་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཚིག་གི་དོན་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་གང་གི་ཚིག་གི་དོན་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ན་འདི་ནི་འདིས་དེའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་སྔོན་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚིག་གི་ ལུགས་འདི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ག་ལས་ཤེ་ན། བློ་སྔ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་མཐུན་པ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དོན་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་སྟོན་པའི་དོན་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན།སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་འཇུག་པ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་མ་ཕྱེ་བར་འདིའི་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་དང་བཅས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ལ། དང་པོ་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ཞེས བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དེར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟོབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་ སྟོབས་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་འཕོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་དབང་པོའི་གནས་སྐབས་དེར་འགྲོ་བ་ནི་འཕོས་པ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྐྱོན་མེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བཙས་ཕྱིན་ཆད་འདུག་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཁ་དོག་གྱུར་ནས་དེ་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེ་བས་ བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དེ་ནི་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་སྨྲས་ནས། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི དེ་དག་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是任何生起，说'是生起'这样的语言表述并非前所未有。如果说是前所未有，这是没有根据的。为什么呢？因为这个同一术语的词义并不为人所知，而词义不为人所知时，应当解释其词义所表达的含义，但这里并没有解释其含义。
这并非前所未有，而是已经存在的，详细来说就是这种语言表述并非前所未有。为什么呢？因为有先前的认知。怎么说呢？为了说明其他含义也同样没有差别，所以说：如同'什么是任何生起'问时回答'是生起'这样的同义词，没有特殊差别，只是显示前面所说的生起特征。
同样地，极生起等其他不同的同义词也是为了显示意义没有差别，因为这些都是表达生起的含义，没有差别。关于显示不同阶段含义的其他同义词是这样的：当问'什么是生起'时，这是指一切生起的运作，没有特别区分。第二种'极生起'是同义词，是为了显示包含阶段的差别。
关于极生起等显示不同阶段差别是怎样的呢？因此，如所说的名色等的详细解释：初次出现是生起，即初次在母胎中出生，这就是所谓的初生的含义。为什么称为出生呢？因为那时投生到相同业报的众生类别中。
出生后名色圆满是极生起，所谓极生起就像世间所说的力量圆满一样。名色完全圆满，进入诸根完整无缺的阶段是转移，即从名色阶段转移到六处所摄诸根的阶段，就像进入无过失的阶段称为无过失进入一样。
从胎门出生是指向境界对象显现趣入，因为那时开始对色等境界显现趣入执取。出生之后的住留是极出生，这是依据词源学的方式，是指改变颜色后直到死亡之间的蕴相续。
因此说：如是有为缘而有生，是由圆满生起所摄，这是说明生起不同阶段的特征，因为阶段的差别本身就是特征，所以称为不同阶段的特征，如前所说的不同阶段特征就是生起。
这样说明了不同阶段的特征之后，显示自相的是：生起的自相是众生获得自体。获得各别蕴、获得各别界、获得各别处，这些生起就是各别获得。

།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།གསུམ་སྨོས་པ་ནི་གཅིག་པུ་དང་ལུས་ཅན་དང་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བདག་གོ་ཞེས་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི། གཅིག་པུ་དང་ལུས་ཅན་དང་། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བདག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་ འགྲོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་སྨོས་པ་ནི་བདག་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་རིལ་པོར་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ་སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རིལ་པོར་འཛིན་པ་ལོག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཙམ་གསོག་ནི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཅི་ཞེ་ན། ཁམས་སྨོས་པ་ནི་ལུས་ཅན་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཙམ་གསོག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་པས་ལུས་ཅན་བདག་ཡིན་པར་རྟོག་པ་བསྩལ་བ་ཡིན་ནོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་དུ་ཡོད་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་ནི་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་གསུམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ ངེས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལྟར་མདོར་ སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོར་ན་རིས་མཐུན་པར་ མཚམས་སྦྱར་ནས་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུན་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྒྱུན་དང་བཅས་པའོ། །རྒྱུན་ཀྱང་འདིར་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་མཐའ་དག་ཡིན་ནོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མདོར་སྨྲས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གསར་དུ་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུན་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཕོས་པ་དང་། མངོན་པར་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་ལྔའི་ནང་ནས་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于'由于将蕴等相续执著为有情而产生执着'这句话的意思是指蕴、界、处的相续。为什么呢？因为获得蕴和界等就是有情获得我执。
提到三种是为了寻求我见的三种形式，即单一、有身体和缘取境界也是我的这三种我执。
所谓'积聚的含义就是蕴的含义'，是指任何色法，无论是过去的还是未来的等等，如经中广说，将这一切总摄为一即称为色蕴。因此，提到蕴是为了遣除执著我为单一的见解。对这些执著为我是以常见和整体见为前提的，而积聚的含义就是蕴的含义，由此遣除了整体见。
由于'仅是法的积聚即是界'这是词源解释，这是从词源学的角度来说的。为什么呢？提到界是为了遣除执著我为有身体的见解，因为仅是法的积聚即是识，是'空'的同义词，所以遣除了执著我为有身体的见解。
眼等缘取境界是以积聚的含义而存在，并没有任何能缘取的我的存在，因此提到处是为了遣除三种我执。
如此所说的'具有阶段差别的生的特征'，是指与不同阶段同时的那个生的特征，因为是与不同阶段同时，所以具有阶段差别，而不是显示确定自相的生的特征，因为那些并不具有阶段差别。
这样的生的特征是什么呢？是蕴的显现成就和命根的生起。如是广说中，如此简要地说明生的特征，通过显示生的特征，也说明了湿生和化生有情的生的特征，因为他们并不具有阶段差别的生的特征。
因此，简而言之，是显示同类相续而具有相续即是生。具有相续即是与相续同时。这里的相续是指我们等一切生的相续。湿生和化生的生的特征也在简要中说明了。
其中'蕴的显现成就'表示结生，因为新生即是显现。'命根生起'表示那个相续。在五种生中，即生、极生、转生、显现和生起这五种中，第一种生应当是由有为缘，因为是在其后生起的缘故。

།དེའི་འོག་མ་དག་ནི་འོག་མ་འོག་མ་རྐྱེན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་ལས་འོག་མ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས པའི་ཚོགས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།འོག་མ་འོག་མ་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། འཕོས་པ་འགྲོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། མངོན་པར་བྱུང་བ་ནི་འཕོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ།འདིར་སྨྲས་པ། འཕོས་པ་ནི་འོག་མ་རྐྱེན་ཡིན་པར་བསྟན། སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་འོག་མ་ཡིན། ཚོར་བར་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་འོག་མ་ཇི་ལྟར་ཡིན། སྐྱེ་བ་ནི་འོག་མ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་འདུན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟོན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་འོག་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ཤེ་ན། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་རྩ་བ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ཏེ།ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་རིམ་པ་སྟོན་པ་ནི་འདི་དག་སྟེ།དང་པོར་ནི་ས་བོན་བཏབ་པའི་སྐྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ནུར་ནུར་པོའི་ནང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་བཏབ་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་འཕེལ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་བར་སྐྱེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ བའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བཙས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕོས་པ་ཡིན་ཏེ། མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་འཕེལ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་བྱུང་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །འཕེལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐ་སྙད་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གང་ལས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་ ནུས་པའོ།།གང་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྐྱེ་བ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གང་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། བདག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དང་པོར་ས་བོན་བཏབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་རིམ་པ་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།མི་རྟག་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབང་གིས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབང་གིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ ཡིན་ནོ།།དུས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མི་རྟག་པ་བསྟན་ཏོ།

其下面的是'下面下面是缘'这句话，是指从那个生起之后的下面的极生等聚合，表明下面下面是缘。在此，极生是以生缘，迁移行走是以极生缘，显现是以迁移缘，遍生是以显现缘，如何说是以有缘呢？
在此说：迁移是表明下面是缘，生是因，先前的极生是下面，感受生起和遍生也是如此。那么极生的缘如何是下面？生不是下面。那么是什么呢？是前面的。由其缘而成为极生，如此说是表示具有意乐，因此无过。或者生也是下面，从何而来？从业有而来，因此无过。
'因为是根本'这句话，是指因为有是根本的意思。
从最初差别分别经中也广说：'以何次第生'是指生和极生等。'何者生'是指蕴、界、处等，蕴各别获得等广说。'如何生'是以蕴等现前成就和命根遍生这两个词。
对于所说的'以何次第生'，显示次第是这些：首先是播种生，即在血精成为凝滑位时植入识的种子。其后'彼增长生'是极生，中间生是极生，除结生刹那外直至六处。
其后'出生生'是迁移，即从胎门出生。其后'彼增长生'是显现，因为显现是显现的缘故，从婴儿阶段开始直至未获得受用和言说能力之间。'增长后获得受用和言说能力的生'是遍生，即从何缘能够受用和言说。
关于所说的'何者生'，说'生又是什么'，即所生即是生。因此蕴、界、处等是生，而我不是，如是说。为什么呢？应当配合'生'这个词。为什么呢？是考虑我不是生。
因此说'因为蕴等增长'，即如前所说次第的最初播种生等。关于所说'如何生'，广说'无常和命根力'，无常也是以'蕴等现前成就'这个词。'命根力'是以'命根遍生'这个词。
因为是有限时住的法性，所以无常即是生，这是说我不是常，以'蕴等现前成就'这个词显示无常。

།གསར་དུ་བྱུང་བ་ནི་མངོན་པར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཀྱང་དུས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ས་བོན་བཏབ་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཕེལ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐ་སྙད་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུའོ།།ཕུང་པོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཁམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ཉིད་ངེས་པར་འཆད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གནས་གསུམ་ཚོགས་པས་མའི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནི་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་མ་གཉི་ག་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཚོགས་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པ་སྟེ་གསུམ་ནི་དེ་ དག་གོ།།སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་རྒྱུད་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཅི་ཞེ་ན་སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པར་གྱུར་པའི་ལས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གཏན་ལ་ དབབ་པའི་དོན་དུ་འཆད་ན་ཡང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།འབྲས་བུ་གཏན་ལ་དབབ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། འབྲས་བུ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་དེ་འཆད་ན་ཡང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ པར་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་དེ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གནས་གཉིས་ཚོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དྲི་ཟ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པ་ཉིད་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། དྲི་ཟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་རྣམ་པ་ གསུམ་མེད་པར་ཡང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཇི་ལྟར་འོས་པ། སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་གནས་གཉིས་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ནི་རུང་ བ་ཡིན་ཏེ།དུས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་མ་གཉིས་ཆགས་པར་གྱུར་ཏེ། ཚོགས་པ་འདི་གཉིས་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པར་ནི་གནས་གསུམ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ནི་ཕ་མའི་ལུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་ཡོད་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཡང་སྲིད་པ་ཉིད་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པར་འདིར་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མཐུན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་ དུ།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བསྟན་པའོ།

由于新生是显现而生的缘故，这是为了说明从先前未生而生。由'命根极生'这句话也说明了从生而生的特征和极为坏灭的无常，因为这是有时限存在的法性的缘故。'如是所说'是指从'生'开始直到'无常性即是生'之间，按照次第阐述了生的十种差别。如何呢？从'播种之生即是生'开始直到'增长获得受用和名言功能之生即是极生'为止。
'获得各别蕴、获得各别界、获得各别处'这些解释即是蕴、界、处等的生。'蕴得以成就、命根极生'这些确切解释即是'无常性即是生'。
'三缘和合则于母胎成胎'是指母体适宜、具足时节、父母二者具有贪欲和合，以及中阴身近住，这三者即是彼等。
'有之业非是同类果之因缘'是指不会成为相似种类所摄的相似果之缘，因为唯有以爱为缘而生，而非其他。对此所缘的心与心所的所缘缘若问是什么，则与'有之业非是'相连。'对此所缘'即是指缘于有之业的意思。
'若是不确定则说法成无义'是指若为确立因的目的而解释，则应当宣说一切因。若要确立果，则也应当宣说一切果。若非为确立因的目的，也非为确立果的目的，则解释'以有为缘而生'将成无义。
'非无义，因为解释主要缘故'是指即使为确立因而解释，也不需要宣说一切因，因为是为了确立主要缘的缘故。'若无彼则生不可能的缘故'是指若无彼有的意思。即使二缘和合，若无中阴身也不行，'若无彼'与上下文相连。因此有才是主要缘，而中阴身则不是。
无三处也有湿生和化生诸者，以及无色界中如何应理、如何相应而有生。湿生和化生诸者即使无二处也有生，即无母体适宜、具足时节、父母二者贪欲和合这二者也有生。于无色界中即使无三处也有生，因为彼处无父母胎，也无中有。因此也成立有即是主要缘。
此处显示生的摄义有十二种：数数众生安立如所说'彼彼众生'所显。相应安立如所说'彼彼众生类'所显。

།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དགོས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པའི་དོན་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་དང་པོ་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། བསྡུས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དང་ བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས་ཡང་མདོར་སྟོན་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་པས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ལ་དེའི་ངོ་བོའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་ བྱས་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ས་བོན་བཏབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་འཕེལ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། བདག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ལུས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མི་རྟག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན གཙོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།སྲིད་པ་ནི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།། །།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒ་ཤི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་པའི་ངེས་པར་ འཆད་པ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རྒ་བ་ངེས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་དེའི་སྤྱི་གཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཚིག་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པའི་ཚིག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་དེའི་སྤྱི་གཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། གཉེར་མ་འཚིགས་པ་དང་། རྙིས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། བ་ལང་སྒུར་པོ་ཆུ་འཐུང་བ་ལྟར་གུག་པ་དང་། ལུས་ལ་ནག་པོའི་ཐིག་ལེས་གང་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་ཞིང་དབུགས་རྒོད་པ་དང་། མདུན་དུ་ལུས་འབབ་པ་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། འཁར བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།བླུན་པས་མོང་རྟུལ་བ་དང་། ཞན་པ་ཉིད་དང་ཉམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་རྒུད་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྙིངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྙིངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཁྲིད་པའི་རྒས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བྱེ་བྲག་བདུན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཉེ་བར་ཁྲིད་པའི་རྒས་པ་ནི་གང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཤི་བའི་བར་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྲ་འབྱི་ཞིང་སྐྲ་མདོག་གྱུར་པ་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྐྲ་འབྱི་ཞིང་སྐྲ་མདོག་གྱུར་པ་དང་། སྤྱི་གཅེར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྲ་བྱི་བའོ། །སྐྲ་དཀར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐྲ་མདོག་གྱུར་པའོ།

关于数目的必要性安立如是说：'随顺解说是生的异名'以及'显示阶段差别的意义是其他异名'。
关于不同阶段特征的安立如是说：'如所投生般，从名色等乃至最后触受之间最初生起是生'以及'生已名色圆满是极生'等广说。
关于自相的安立如是说：'生的自相是有情获得自体'等广说。
关于摄略安立如是说：'如是广说具有阶段的生的差别相后，又略说即是蕴的成就及命根的生起'。
关于有为缘的安立如是说：'有为于初生时作其体性的功能'等广说。
关于次第安立如是说：'播种之生，其后增长之生'等广说。
关于体性安立如是说：'蕴、界、处是生，而我不是'，从无而有的特征生的体性是蕴、界、处，蕴等是生。
关于无常性安立如是说：'无常性是生'。
关于主要缘的安立如是说：'有为是主要缘，因为无有为则生不可能'等广说。
这是分别生支。
对于'以生缘老死'中的老死是什么的解说，也如是说。
因此为了解说老，对于'何为老？即其头顶秃露、白发'等广说十八种词，广说词是如经中所说。
如何？即是头顶秃露、白发、皱纹密布、衰老、萎缩、如牛饮水般弯曲、身体布满黑斑、咳嗽气喘、身体前倾、依杖而行、愚钝迟缓、衰弱、损坏、完全损坏、诸根衰退、损坏、行蕴衰老、极度衰老。
七种变异相显示是完全损坏的衰老。关于此，老有二种：完全损坏的衰老和趋向的衰老。
其中完全损坏的衰老即是七种变异相的七种差别，这是七种变异。
这七种变异相显示是完全损坏的衰老。趋向的衰老是从一刹那到另一刹那直至死亡的趋向。
何为色变异相？显示完全损坏的衰老。如何？因此说'其发脱落及发色改变'，'发脱落及发色改变'和'头顶秃露'是指头发脱落，'白发'是指发色改变。

།སྐྲ་མདོག་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྲ་བྱི་བ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྲ་བྱི་བ་ནི་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ མེད་པར་སྐྲ་བྱི་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།པགས་པ་འཁུམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉེར་མ་འཚིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། པགས་པ་འཁུམས་པ་མེད་པར་གཉེར་མ་ འཚིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།མདངས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙིས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་མདོངས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤ་ལྷོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཡིན་ནོ། །དཔེ་དང་བཅས་ པའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལང་སྒུར་པོ་ཆུ་འཐུང་བ་ལྟར་གུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་དཔེ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་གྱུར་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོག་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ནག་པོ་ཐིག་ལེས་གང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ འདིས་ཡིན་ཏེ།ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་སྐབས་ དང་སྦྱར་རོ།།སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་དབུགས་རྒོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་དབུགས་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ། །འགྲེང་བ་དང་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ན་འབུབ་པ་ལྟ་བུར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེང་བའི་གནས་སྐབས་ན་འབུབ་པ་ལྟར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ པ་ནི་མདུན་དུ་ལུས་འབུབ་པ་ལྟར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ནི་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ།།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། བླུན་པས་མོང་རྟུལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལེགས་ པར་བཤད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཉེས་པར་བཤད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་དོན་ཤེས་པའི་སྟོབས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་མེད་པའི་ཕྱིར་བླུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་རྣམ་ པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་བརྗེད་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གསལ་བའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཞན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ ཏེ།མྱུར་དུ་བརྗེད་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གསལ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །འཁྲིག་པ་དང་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇུ་བའི་ མེ་ཞན་པར་གྱུར་པས་སོ།།དེ་ལ་འཁྲིག་པའི་བདེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ། གནོད་པ་ཡིན་པས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་སྟོན་ཏོ། །ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་བདེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇུ་བའི་མེ་ཞན་པར་གྱུར་པས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ།།འཁྲིག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

头发变色是显示身体变化特征衰退的衰老，这是合理的，因为变化就是转变的缘故。
如何理解头发稀疏？头发稀疏是因为没有它就不会发生，因为没有身体变化就不会有头发稀疏。
什么是皮肤皱缩？皱纹出现这一点表明身体变化特征衰退就是衰老，因为没有皮肤皱缩就不会有皱纹出现。
所谓光泽衰退，就是指衰败，因为没有身体变化就不会有光泽衰退。
所谓肌肉松弛，就是指萎缩。
所谓身体形态变化并有比喻，就是指像老牛喝水一样弯腰，这是用比喻来说明身体形态的变化。
所谓肤色变化，就是指身体长满黑斑，为什么呢？这是显示身体变化特征衰退的衰老，这些是第一种变化形态。
与语境相应地显示体力变化特征是衰退的衰老。
所谓有声且呼吸粗重，就是指咳嗽和呼吸粗重。
所谓站立和行走时都像爬行一样前倾，站立时像爬行一样前倾是指身体向前弯曲如爬行。
行走时是指拄拐杖，为什么呢？与语境相应地显示变化特征是衰退的衰老。这是第二种变化形态。
什么是智慧变化的特征？显示衰退的衰老，就是指愚钝迟缓。
对于详细出现的'善说与恶说'，善说是指无过失的法，恶说是指有过失的意义，因为没有理解的能力，因为没有分辨该做与不该做的能力而愚钝。这是对此的解释。这些是第三种变化形态。
显示记忆变化特征是衰退的衰老，怎么说呢？因此说容易忘记和记忆不清，就是指衰弱，容易忘记和记忆不清这是第四种变化形态。
显示性欲和饮食享受的快乐变化特征是衰退的衰老，因为损害男性特征，因为消化之火衰弱。
其中性欲快乐变化特征是损害男性特征，用'衰退'这个词来表示。
饮食享受快乐变化特征是消化之火衰弱，用'衰退'这个词来表示。
那时性欲享受的快乐变化是因为损害了男性特征。

།ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཇུ་བའི་མེ་ཞན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་ ལྔ་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི། ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྟོབས་ཞན་པ་དང་། ཉམས་པས་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་རྒུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དང་། ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཉམས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞིག་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཆི་བར་ཉེ་བར་གྱུར་པས་ཏེ། འདུ་ བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ།།ཡོ་བྱད་ཉུང་བར་མི་བཟོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཡིན་ནོ། །འདི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སྐྲས་ཕོངས་པ་ནི་བྱི་བ་དང་མདོག་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་གཅེར་དང་སྐྲ་དཀར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ཕོངས་པ་ནི་དབྱིབས་དང་། ཤ་དང་སྟོབས་དང་། མདོག་ཕོངས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དབྱིབས་ཕོངས་པ་ནི་གཉེར་མ་འཚིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ།།ཤ་ཕོངས་པ་ནི་རྙིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །སྟོབས་ཕོངས་པ་ནི་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཡིན་ནོ། །མདོག་ཕོངས་པ་ནི་ལུས་ལ་ནག་པོ་ཐིག་ལེས་གང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ། ། འདིར་ཡང་གོ་རིམས་ནི་ཞུམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལུས་ལ་ནག་པོ་ཐིག་ལེས་གང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ལས་ཕོངས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ལ་ཡང་། སྨྲ་བ་ན་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་དབུགས་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིས་ནི་ལས་ཕོངས་པ་སྟོན ཏེ།སྨྲ་བ་ན་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་དབུགས་རྒོད་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་ངག་གི་ལས་ཕོངས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལངས་པ་ན་གདུང་མ་གུག་པ་བཞིན་དུ་གུག་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུག་པ་ན་ལུས་མདུན་དུ་གུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ན་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཕོངས་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཕོངས་པ་ནི། ཤེས་རབ་རྨོངས་པ་དང་། དྲན་པ་ཞན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པ་དང་། ཞན་པའི་ཚིག་འདི་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་ཕོངས་ པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཕོངས་པའམ། ཡང་ན་ལུས་ཕོངས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས་པ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཡོད་ལ། ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ།།རྩེད་མོ་དང་དགའ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་རེག་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལའོ། །ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ།མི་གསལ་བ་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཞན་པ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དབང་ པོ་རྒུད་པ་དང་།ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ཕོངས་པ་ནི་ཚེ་ཟད་པ་དང་། ཤི་བ་དང་ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ། །འཆི་ བའི་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙིངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བསྟན་ཏོ།

饮食受用的快乐发生变化是因为消化之火变弱的缘故。这是第五种变化的形态。
感官变化的特征也是显示衰老的损坏，即对境界所缘的力量衰弱和损坏，这是由'诸根衰退'和'损坏'这两个词语按顺序表示的。损坏即是毁坏。这是第六种变化的形态。
寿命变化的特征也是显示衰老的损坏，如何呢？由于寿行临近死亡，这是由'诸行衰老'这个词语表示的。由于不能忍受少量资具，这是由'极其衰老'这个词语表示的。这是第七种变化的形态。
比丘四种生即是名色、六处、触、受的特征。
在五种衰损中，发衰损是由于秃头和变色的缘故，这是由'头顶光秃'和'白发'这两个词语按顺序表示的。身体衰损是由于形状、肉、力量和颜色衰损的缘故，其中形状衰损是由'皱纹密布'这个词语表示的。肉衰损是由'衰老'这个词语表示的。力量衰损是由'萎靡'这个词语表示的。颜色衰损是由'身体布满黑斑'这个词语表示的。这里的顺序是在'萎靡'之后即是'身体布满黑斑'这个词语。
关于广说的'行为衰损'，以'说话时咳嗽喘气'等四个词语表示行为衰损，'说话时咳嗽且气喘的身体'这个词语表示语言行为的衰损。'站立时如弯曲的梁柱般弯曲的缘故'，'坐时身体前倾的缘故'，'行走时需要拄拐杖的缘故'这三个词语表示身体行为的衰损。
所谓'意的'意识衰损，是由于'智慧迷惑和记忆力衰弱的缘故'，即由'迷惑'和'衰弱'这两个词语按顺序表示。如此，行为衰损有三种：身、语、意的行为衰损，或者说是身体衰损的两种形式。
关于广说的'受用衰损'，虽有饮食等资具，但受用能力衰弱的缘故，这是由'衰损'这个词语表示的。'游戏和欢乐的资具'是指悦意的色和触。'一切处都不能受用的缘故'是由'完全衰损'这个词语表示的。
广说的'有色根'即眼等有色根对其境界色等不明显运行和不运行的缘故，意思是运行衰弱和无法运行，这是由'根衰退'和'损坏'两个词语表示的，与'受用衰损'的语境相连。
命根衰损是由于寿命耗尽和临近死亡的缘故，这是由'诸行衰老'这个词语表示的。由于连微小的死缘都不能忍受的缘故，这是由'极其衰老'这个词语表示的。

།རྒས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། །།འཆི་བ་གང་ཞེ་ན་འཕོས་པ་དང་། འཕོ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བཅུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕོས་པ་ དང་།འཕོས་པ་ཉིད་དང་། ཞིག་པ་དང་། ནང་ཉམས་པ་དང་། ཚེ་ཉམས་པ་དང་། དྲོད་ཉམས་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་དང་། འཆི་བ་དང་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཕོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ནས་འཕོས་པ་སྟེ།སྐལ་བ་འདྲ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཕོ་བ་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕོ་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞིག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལས་མིང་གི་ཚོགས་འབྲལ་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མིང་གི་ཚོགས་རྣམས།གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལས་གང་གིས་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་ཞེ་ན། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མེད་པའོ། །ནང་ཉམས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལས་ དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་འཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ནི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡོད་ཀྱི།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་ཉམས་པ་དང་དྲོད་ཡལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་ཡང་གནས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བས་འདི་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེར་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲོད་ཉེ་བ་སྟོན་པ་ནི་ཟས་སོ། །འདུ་བྱེད་གནས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་འཕོས་པ་དང་། འཕོ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚིག་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་འཕོས་པ་དང་འཕོ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཞིག་པ་དང་ནང་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལས་མིང་གི་ཚོགས་འབྲལ་བ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན ཆད་པར་གྱུར་ན་འཕོས་པ་ཡིན་ཏེ།སྐལ་བ་འདྲ་བ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕོ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཚེ་ཉམས་པ་དང་། དྲོད་ཡལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། འདི་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ནི་འཕོ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཚེ་ཟད་ པ་རིམ་གྱིས་ཤི་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཚེ་ཟད་པ་རིམ་གྱིས་ཤི་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།འཆི་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ཤི་བ་དང་འཆི་བ་དེ་གཉི་ག་ཤི་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་གཉིས་གཉིས་ཤི་བ་དང་། འཆི་བ་ཉིད་ཡིན་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་ཚེའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་དེ་ནི་གློ་བུར་དུ་འཆི་བ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གློ་བུར་དུ་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་ཡིན་གྱི་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ། །མདོར་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་དང་།འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རིས་མཐུན་པར་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་གཏོང་བ་ནི་དེ་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དུས་བྱེད་པ་བསྟན་པ་དེས། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ནི་མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཆི་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་ནི་ཤི་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བ་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་པའི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡོད་ན་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ཤི་བ་ཡིན་གྱི། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་འཆི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这是《老死分别广释》。
什么是死亡？所谓迁移和迁移性等，广说有十种差别。即：迁移、迁移性、破坏、内衰、寿衰、暖衰、命根断绝、舍诸蕴、死亡和行作。
其中，迁移是指离开该有情类，即从有情类中迁移，也就是离开同分的意思。
迁移性是指死亡的状态，即将要解释的迁移状态。
破坏是指色身与名蕴分离。对此，无色的名蕴与色身如何关联呢？即无有利害互为特征的关联。
内衰即经中所说：'色身中有色根断绝'，是说死亡的色身虽随因而转，但眼等有色根则完全断绝。
寿衰和暖失二者，经中广说为住因，故对这二者作了解释。
其中'前业所引'是说其生由前业所引故。暖近因即是食。'诸行住亦如是'是指寿行住的意思。
'以二二语说迁移和迁移性'是说以上述二二语说明迁移和迁移性。即以'破坏'和'内衰'二语说明从色身分离名蕴，以及有色根断绝，即为迁移，因为离开了同分。
迁移性则以'寿衰'和'暖失'二语说明，因为这二者表示完全衰败的状态即是迁移性。
如是，首先对于寿尽渐次死亡等广说，即如是首先对所说寿尽渐次死亡及死亡状态，二者皆是死亡，以二二语说明死亡和死性故。
又广说：'若有寿余，则为顿死'。顿死是指骤然而非渐次。
如何略说？即'命根断绝、具命根者舍诸蕴及死亡'。舍弃同类同分诸蕴即是舍。
'由此'即说时终，广说为'由前业所引'。
从'初别分别'中广说：生相有四种，即名、色、六处、触、受相的意思。
应知死的分类有六种，意思是说六种是死的分类。
'圆满死'是指死亡，若离同类同分则为无余死，非有余。
'不圆满死'是指死性，因为是有余死故。

།ཤི་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པ་དང་ནང་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཤི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལས་མིང་གི་ཚོགས་འབྲལ་བ་དང་། དེར་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས ཅན་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མ་རྫོགས་པར་འཆི་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཉམས་པ་དང་། དྲོད་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་མ་རྫོགས་པར་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་འཕོ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་པར་ཤི་བ་རྣམ་པར་ དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་དང་།ཕུང་པོ་རྣམས་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་ཤི་བའི་མཚན་ཉིད་ཤི་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་སུ་ཤི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བ་དང་དུས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ནི་ཉེ་བར་འཆི་བར་བྱེད་པའོ། །དུས་སུ་ཤི་བ་ནི་དུས་བྱེད་པ་སྟེ་དུས་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྟན་པ་ལས་ནི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ནི་མ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེན་དེའི་ཕྱིར་རྒ་ཤི་ནི་སྲིད་པའི ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྒ་ཤི་ནི་དངོས་སུ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་བཞེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བཞེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་ཁུངས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དེར་གཏོགས་པ། རྒ་ཤིའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་ཡིན་ནོ། ། ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་སྨྲས་པའོ། །ལུགས་ལས་བཟློག་པ་བརྟག་པའི་ཚེ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། གང་ཞིག་མེད་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བར་གསུངས་པའོ། །ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བརྗོད་པར་ཡང་བཞེད དེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བ་དང་།གང་ཞིག་མེད་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་དེ་དག་ཁས་མི་ལེན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྲིད་ པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་གོ་རིམས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་སྐབས་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི་འདིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བརྗོད་པར་བཞེད་ ཀྱི།གནས་སྐབས་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཡང་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་དང་ཤི་བ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ནོ།།འཇིག་པ་ནི་ཤི་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྒ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་དེའི་ སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།

所谓死亡的自相，即是毁坏和内在衰败，这些是死亡的特征。也就是说，色身与名蕴分离，以及有色根断绝相续的意思。
所谓未圆满死亡的分类，是以'寿命衰败'和'暖气衰败'这两个词来分别未圆满死亡的特征转变。
所谓圆满死亡的分类，是以'命根止息'和'诸蕴舍弃'这两者来分别圆满死亡的特征。
非时与时死是指死亡和时终，依次为：非时死是近死，时死是时终，意思是寿命圆满。
关于'为何在教法中说忧恼等'的广说，在教法中说忧恼等：'以生为缘而有老死、忧恼、悲叹、痛苦、不悦及烦恼。'
所谓'在分别中未分别'，是指未从忧恼等开始宣说忧恼等，因此意在说明老死是作为有支来说的。若分别有支，则老死是实际的有支，而忧恼等则不是。因此，忧恼等是未分别的，也不意在说它是有支。
若问此有何依据，故而广说'何为缘起法'：如是在其他经中说'何为缘起法？乃至老死'，而未说忧恼等。为何？因为说的是缘起。
关于'在观察逆序时'的广说，为何说忧恼等不是呢？因为说若无某物则忧恼等不生。若是有支，则应如无明等一样说是缘起法，也应说若无某物则忧恼等不存在。
所谓'那么为何不承认它们'，意思是为何不承认那些忧恼等是有支。
对此回答：'因为次第不定且非一向故。'
关于'彼等无有次第'的广说，若是确定阶段则此处意在说是有支，而非不确定阶段。若是必然生起，则如同无明等一样应成为有支。
所谓'因为是有为相'是指老和死二者。如何？因此，生起即是生，坏灭即是死，住异即是老。
若说因为是刹那性故有为法无有住异，因此说'住'是表示相续，相续的特征即是住，其前后差别即是异。

།ཀུན་རྫོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་དགའ་བ་ཡོད་པར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་གང་དེའི་སྤྱི་གཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་ཞེས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བསྟན།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན། མདོ་སྡེ་ལས་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཐ་མར་ཡང་བསྟན་ཏེ། དགེ་སློང་ དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་སྣང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན།འདི་ཉིད་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དང་པོར་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་རྒས་སོ། །དེ་ནས་ཤིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་ལས་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཐ་མར་བསྟན་ཏོ་ཞེ་ན།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཅེས་རྒྱས་པར་བྱུང་བ་ལ། བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་ནི་རྒྱུན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ དང་འཇིག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉིད་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ནི་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྔ་ ན་མེད་པ་དང་ཞིགས་ནས་མེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ།།སྐྱེ་བས་ནི་སྔ་ན་མེད་པའི་མི་རྟག་པའོ། །འཇིག་པས་ནི་ཞིགས་ནས་མེད་པའི་མི་རྟག་པའོ། །གསུམ་པ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གཅིག་གིས་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་སྔར་བསྟན་ནས།གསུམ་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཕྱི་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ནི་གོ་རིམས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་ནི་མ་འབྲེལ་བར་ སྨྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་ཡང་མྱ་ངན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་སྨྲ་བ་ཡིན་གྱི། མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལོག་པར་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ དང་ཕྲད་ན་ལུས་ཀྱིས་མི་འདོད་པ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་འདོད་པ་སྨོས་པ་ནི་བདེ་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་བྲང་རྡུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་འདིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཉིད་ ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་བྱས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཡང་ཐོག་མར་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་མྱ་ངན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གང་སྡུག་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྡུག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་ བདེ་བ་དང་།འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

此经中说明一切圆满中有完全衰损的喜乐，这是缘起经中所说的那些普遍的裸露和白发等将广说。如果住于他处的变化是衰老，为何在生与灭二者之间宣说？如何呢？即所谓'以生为缘而有老死'。为何不在最后宣说？经中对住于他处的变化也在最后宣说：'诸比丘，有为法的生起显现，灭尽和住于他处的变化也显现'。这就是次第。如何呢？即先生，然后老，然后死。
为何在有为相中不如是呢？即如在缘起经中，对于何等有为相中，住于他处的变化在最后宣说。对于生灭差别等广说中，说差别是为了显示相续，即为显示生灭二者的相续即是住于他处的变化。在有为相经中则不是这样的次第。
又'以二者无前际'等广说中，以有为相二者显示无前际和坏灭后无有的无常性。生显示无前际的无常，灭显示坏灭后无有的无常。第三住于他处的变化一相，显示事物变异的无常。如是先说无事物相的无常，第三后说事物变异相的无常，故有如是次第。
邪妄言说的因分别即是忧愁，于此应知邪妄言说即是不相关的言说。邪妄言说也是由忧愁所生，即是观察思维后说话，而非未观察未思维。故说邪妄言说的因分别即是忧愁。
遇不悦时身体所感受不欲求的痛苦即是苦，说不欲求是为了与乐区别，这也是属于身体的缘故。心所生即是忧，这是与'感受不乐'相连。
'与可爱分离即捶胸等'广说，这显示忧愁等是以与可爱分离为先导，而非以遇不悦为先导。如是则'如其他经'广说，苦等即是以与可爱分离为先导，而非以遇不悦为先导。如是则'如其他经'广说，苦等是以与可爱分离为先导，如是所说。如何先以种种方式说忧愁的相，如是作已，其他经中所说'凡是可爱种类的可爱所分别的忧愁、悲叹、痛苦、忧郁和烦恼都将生起'，这是合理的。

།རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་དང་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མི་སྡུག་པ་དང་ ཕྲད་པ་འདི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེ་ན།བདེན་ཏེ་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་ནི་སྔར་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་གཉིས་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ལ། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་ པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཏེ་དེ་ལས་སྡུག་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་གསུངས་ ལ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དེ་ཡང་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ་སྡུག་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པར་བྱས་ཤེ་ན། སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ནི་རྒས་པར་བྱ་དགོས་པ་དང་འཆི་བར་བྱ་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནར་ནར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ནམ་ཡང་རུང་། རྒ་ཤི་ནི་སྐྱེ བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དཔེ་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་སོ། །ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་། ནད་དང་མྱ་ངན་དང་། ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་ དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྒས་པ་དང་ཤི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་ནི་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྒས་ཤིང་ཤི་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྒ་ཤི་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྐྱེ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་གཞན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་སྨོས་པ་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཁ་ཅིག་ཀུན་ དུ་འབྱུང་བ་ཡང་གཏོགས་པ་དང་།ལན་འགའ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་གཏོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཁ་ཅིག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའང་གཏོགས་པ་དག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་བར་མ་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་ པ་སྐྱེ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཚོར་བ་བར་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ རྣམས་སོ།།མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒ་ཤི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་ཤི་གཉིས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒ་ཤི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱིས་དུབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་ཤིའོ། །འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་བརྟགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་མི་ནུས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྫོགས་པར་ སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།

对于第二种情况，由于遇到不悦之事而区分的是苦等，这与所说的并不相符。如果说这个遇到不悦之事是苦，这是对的，因为遇到不悦之事是苦的因。在此之前已经说明忧愁和悲叹二者是以与所爱别离为前提，一切忧愁等都是属于可爱的种类。因此，并未说明苦等是以遇到不悦之事为前提。
造成与所爱别离的是忧愁等诸蕴，因此说是属于可爱的种类。在这部《缘起经》中，也将忧愁等诸蕴与爱别离合为一体而说是忧愁等的所依，说是属于可爱的种类，这是合理的，其他则不然。
这里并非说只有结生的第一刹那才是生。那么如何解释呢？如《分别生品》中所说：'以有为缘而有生'是指包含了出生后未圆满寿命的阶段。因此，虽然以生为缘而有老死，但仅仅出生并非一定要变老和死亡。就像以羯罗蓝等为缘而有頞部陀等，如是广说，这些都表明老死是以生为缘，但并非一出生就有，这是在说明。
所说的'如前已举例'是指名色支分别等。由于道路疲劳、疾病、忧愁、恐惧未除，以及他人所为等原因而迅速衰老死亡。如果仅仅生是老死的缘，那么就不应该由于道路疲劳等原因而迅速衰老死亡。
如果说老死唯一的缘是生，如是广说，那么由生所差别的一切杂染法和清净法就不会生起。'由生所差别'的说法，是指包含了不同种类的一些杂染法的生起，有时也包含一些非法的生起，以及一些杂染法和清净法的生起，这些都将不复存在。乐受、舍受和忧愁等由生所差别的也将不复存在。
其中，舍受是既非苦也非乐的感受。忧愁等是指忧愁、悲叹、痛苦、不悦和烦恼。未生者无有老死，这是因为老死二者是有为相，因此未生者无有老死。即使没有道路疲劳等也会有老死。
这是缘起分别。因为是观察法，所以不能完整宣说缘起支，因此说是完整宣说其支分的分别。

།དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ངས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ངས་སྨྲས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་སོ་སོ་དང་། དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་དང་། དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།དེ་དག་ངས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཆེད་དུ་ཁོ་བོས་སྨྲས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་སོ། །སྔར་དོན་དང་ཡི་གེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ ཉིད་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ཏེ།དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་འདི་ནི་སྔར་དོན་དང་ཡི་གེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་དོན་དང་ཡི་གེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་དེ་དང་ཤིན་ཏུ་ལྷན་ཏེ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ པ་དང་ལྷན་ཏེ་རྣམ་པར་བལྟས་ནས་བརྗོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྷན་ཏེ་བརྗོད་པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྷན་ཏེ་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་ལྷན་ཏེ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། མི་ལྡན་པས་དེ་དག་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་ གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ། རྫུ་འཕྲུལ་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་ཤིང་། །རང་གི་ཡོན་ཏན་རྗོད་བྱེད་གང་། །ཇི་སྲིད་དེ་འདོད་ཉེར་སྤྱོད་པའི། །ཐུགས་རྗེས་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྒས་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་ པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་འདིར་བསྟན་ཏེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གང་དེའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྲ་འབྱི་ཞིང་སྐྲ་མདོག་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ།ཕོངས་པ་ནི་རྒས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གནོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཕོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །ཤི་བའི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་དགུ་འདིར་བསྟན་ཏེ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འཕོས་ པ་དང་འཕོ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།དེ་ངེས་པར་སྟོན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཞིག་པ་དང་། ནང་ཉམས་པ་དང་། ཚེ་ཉམས་པ་དང་། དྲོད་ཡལ་བ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མདོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ འདོར་བ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་ངེས་པར་འཆད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པ་གང་ཡང་ཞེ་ན། དུས་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ཤི་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཤི་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། མ་རྫོགས་པར་ཤི་བ་དང་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤི་བར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཤི་བ་རྣམ་པར་གཞག པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཤི་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འཆི་བ་ངེས་པར་འཆད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མ་རྫོགས་པར་འཆི་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་དང་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ ཇི་སྐད་དུ།དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང་། དུས་སུ་འཆི་བ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྒྱ་ཆེར་འཆད་པའོ།

比丘们，我曾说要解说缘起的最初和分别，为此我说这些，这是指各自的这些，为了这些，以及依据这些，如是说是依据分别而说的，这就是'我说这些'的含义。
关于'以这些'的广说，'以这些'是指以我所说的为了那个目的而说的这些教法。
关于'先前通达义和文字'，先前通达是指义和文字两者，具有这两者者即是先前通达义和文字。'与彼'是指与先前通达义和文字一起极善宣说，这是显示自身。
具有正念现前并观察后宣说的性质，即是极善宣说。其事相即是极善宣说性。显示极善宣说即是自身，不具足者不能宣说这些。
宣说自身功德是为了向所化众生显示利益。如说：'示现神变狮子吼，宣说自身诸功德，随欲受用皆显现，此由大悲力所生。'
此处显示老的摄义安立有五种：分类安立如说'其头顶光秃及白发'等广说。自相安立如说'显示是以变坏相衰败的老'。
自相分类安立如说'依变坏相七种，色变坏相是头发脱落及发色改变'等广说。
损害安立如说'衰败即是老'。损害分类安立如广说'于五种衰败'。
此处显示死的摄义安立有九种：说明安立如说安立'迁移及迁移性'。其决定显示安立如说'坏灭、内衰、寿衰、暖失'。
略说安立如说'命根断绝、诸蕴舍弃及死'。命根断绝决定解释安立如说'何为命根断绝？谓命终，即圆寿竟之义'。
另外无余死亡安立如说'圆满死'。有余死亡安立如说'不圆满死'。
决定取死之死亡安立如说'死的自相'。死亡决定解释安立如说'不圆满死的分别'。
未断怖畏及牵引力尽安立如说'非时死及时死'。
这是对死的分别广解。

། །།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་འདི། །ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཡན་ལག་ཏུ། །དགོངས་མིན་ཡན་ལག་ངེས་རྟོགས་ནས། །ཡན་ལག་ ཐ་དད་ཡན་ལག་བརྟེན།།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འདི་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གནས་སྐབས་གང་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར། ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། གནས་སྐབས་ལ་ཡང་འདིར་འདོད་དེ། །ཡན་ལག་གཙོ་བོར་གྲགས་ཕྱིར ལོ།།ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལས་བསྟན་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ན་ནི་འོ་ན་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་དགོས་ཏེ་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་རྒ་ཤི་གང་ཞེ་ན།ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ངེས་པར་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་དག་གི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ན་མ་ རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། ཡན་ལག་གཙོ་བོར་གྲགས་ཕྱིར་ལོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་མ་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དག་གལ་ཏེ་མི་འདོད་ན།དེའི་གནས་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེའི་གནས་སྐབས་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་གཞན་ཅི་ཡོད་ན་གང་གི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་སྒྲོགས་པར་བྱེད་འོན་ཏེ་འདོད་ན་ཅི་ཞེ་ན།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་གཙོ་བོ་ཉིད་འདོད་ན། དེ་དག་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

对于这十二支分的分别，非支分为支分，非意趣为支分，确实了知后，支分差别依于支分。
对于这十二支分的分别，有人说：'此处为了显示无明等故'，即是为了显示无明、行、识等十二支分的意思。
'与彼共同作用存在'是指与无明等共同作用的意思。任何时候都不是仅有无明等单独存在，那为何无明等单独成为支分呢？
对于五蕴的十二种状态称为十二支分，这是依据状态而言。如《阿毗达磨俱舍论》中说：'于此亦许是状态，支分主要故称名。'
若问：'为何经中单独显示无明等？'若说十二支分是五蕴的十二种状态，那么就应该这样详细说明：'什么是无明？是五蕴。'如此类推直到'什么是老死？是五蕴。'
因此说'因为是这些状态中的主要'。在五蕴的十二种状态中，如所说的十二支分是主要的，这是其意思。如《阿毗达磨俱舍论》中说：'支分主要故称名。'应当了知这是毗婆沙师们所详细观察的义理。
若不承认如所说的无明等是行等的主要缘，这是论师的观点。行等的主要缘是无明，这通过二相等显示。若不承认所说的无明等是行等的主要缘，
在其状态中无明等广说中，在其状态中除了无明等作为主要缘外还有什么其他的主要缘，为何因为是主要而宣说无明等的名称？若承认，又如何？
若承认如所说的主要性，那么为何不承认它们就是支分？
虽然有五蕴，但因为没有无明故没有行，如阿罗汉。因为没有行故没有后有的识。因为没有后有的识故没有名色。一切应当如理配合。

།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ ལྔ་པ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་དོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་གཅིག་པུ་འབའ་ཞིག་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་གང་ ཞེ་ན་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་མིང་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་པར་བསྟན་ལ། གཞན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཅི་སྟེ་མ་ཡིན། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པར་ ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་བསྟན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རེ་རེ་ཉིད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།མུ་བཞི་བརྟགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་གཉིས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་ལ་མུ་བཞིར་བརྟགས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ངེས་པ་ཡིན་པ་ཡང་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གཙོ་བོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཆེད་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྟོན་པ་དེ་ལ་མ་རིག་པ་རྐྱེན་དུ་འཆད་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་བསྟན པའི་ཆེད་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་འདིས་མདོར་ཅི་བསྟན་ཞེ་ན་ཞེས་སྨྲས་སོ།།གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་འཕེན་པ་དང་འཕངས་པ་དེ་ཉིད་གང་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་འཕངས་པ་དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ།།གང་གིས་འཕེན་ཞེ་ན་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་མ་རིག་པ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་དོན་ འདི་བསྟན་པས་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་འཆད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་འཕེན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ནི་ནུས་ པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ཞིག་འཕེན་ཅེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་པ་སྨོས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་རིགས་པར་མཐར་གྱིས་དང་ཅིག་ཅར་ འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕེན་ཏོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕངས་པ་དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་ཡིན་པར་རིག པར་བྱའོ།།གང་གིས་ཇི་ལྟར་གང་འཕངས་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བཤད་པ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་སྔར་བསྟན་མ་ཐག་པ་སྔོན་འཕངས་ པས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པས་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྐབས་ཡིན་ནོ།

如果说'一切都是五蕴'这样广泛的说法是指无明等是五蕴的普遍观点，如果是如前所说的意思，那为什么只说名色二者呢？为什么只说名和色是五蕴？
如果问什么是色，经中广说'任何色'等；如果问什么是名，则说是四种无色蕴。其他无明等为何不是五蕴？因为除了无明等之外不可能有其他主要的，而五蕴中也只说明名色，并非其他，因此说'行等缘各自为主'。
所谓'以四句观察而说'是指对缘和有缘二者的确定与不确定进行四句观察。如何观察？此处并非确定，虽是不确定，解说也非无义，因为是显示主要缘及如是而说。
如果说为何要说十二缘起中无明为缘是无义的，为此说'此十二支所说为何'。
谁如何投生什么，以及投生后由谁成就，如何成就，所投生的成就是什么，对于已成就的过患是什么，皆已显示。
若问由谁投生，则广说若无无明则诸行不能投生后有，因此说'无明缘行'。若非如此，则以十一支说此义，无明支的解说将成无义。
若问如何投生，则说由于熏习于识。如是由无明缘行熏习，而非相续识能为后有生起的功能因。
若问投生何物，则说后有的名色、六处、触、受。说'后有'是为了区别现在。为次第或同时生起故，是指名色、六处次第生起，触受同时生起。
若问所投生者是什么，则说'于识中其种子圆满'，意即后有的名色、六处、触、受诸种子圆满，应知是由诸行于阿赖耶识中令其种子圆满。
以上是对'谁如何投生何物'的解说。
若问由谁成就，则如前所说次第，即依于前世业所投生的此世受而生起爱，是为'受缘爱'。
所谓'由其缘取'是什么意思？是指成就的语境。

དེས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་དེས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ལེན་པ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་གིས་འདི་ནས་གཉིས་པར་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་འདིར་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡིན་ཏེ། ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ལས་འདི་ནས་གཉིས་པར་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་གིས དེ་འཕངས་པ་དག་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་གྲུབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཐོབ་པའོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ ཡིན་པའི་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལང་ཚོ་དང་སྲོག་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལང་ཚོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྲོག་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རྒ་བ་དང་ཤི་བ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། རྒ་ཤི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉེས་ དམིགས་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་རིག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རིག་པ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་ངེས་པ་དང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་འགྱུར་བར་འོང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་བདེན་ པ་མཐོང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ཁྱད་པར་ཅན་འཕངས་པ་ལྷག་པར་བྱས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་འདིས་མདོར་ཅི་བསྟན་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་གིས་འཕེན་དང་ ཇི་ལྟར་གང་།།དེ་སྒྲུབ་བྱེད་པའང་དེ་ལ་ཡང་། །ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་དེ་དག་རྣམས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་གཅིག་གིས་དང་། །རྣམ་པ་བཞི་དང་གཉིས་ཀྱིས་དང་། །གཅིག་གིས་གཅིག་ གི་གཅིག་གིས་ནི།།དོན་བདུན་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ངེས་པར་འཆད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གང་གིས་འཕེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། །བདེན་པ་ཇི་བཞིན་མི་ཤེས་ཕྱིར། །ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གཅིག་གིས་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་འཕེན་པ་འདི་ངེས་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ལ་བསྒོས་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཕེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་ཡན་ལག་བཞི་རྣམ་པ འཕེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ནི་རིམ་གྱིས་འཕེན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'由此造作轮回'是指由于有轮回缘而执取，由此造作轮回的意思。'识中有诸多业习气'等广说，这些是用来证成轮回缘即是执取。
所谓'由执取的差别所摄持，由此从此处引生第二轮回，这即是此处所说的有'，这是业习气，由执取的差别所摄持，从此处引生第二轮回。这是对'由何所引'等所说的解释。
若问'所成就的是什么'，即是所引的名色等，将来会出生，也就是获得自体。这是对'所成就的那个'等所说的解释。
所谓'因为悦意的青春和生命毁坏'，是指因为悦意的青春毁坏和悦意的生命毁坏，分别是衰老和死亡，由此成立衰老死亡是过患。这是对'其过患是什么'等所说的解释。
所谓'因为对圣谛生起了智'，是指见到真谛时，对苦、集、灭、道四谛生起无漏智慧的智。
如果无明缘行也能引生轮回的话，那么就会出现这种情况：有轮回缘的决定和无明缘行也会引生轮回。
如此，所说的见谛者七返有，是因为有先前由无明缘行所引的特殊轮回的增上。
所谓'离贪阿罗汉虽有先前的牵引，但不会现前成就轮回'，这是与'因为什么'相连，因此不是由有缘取而现前成就。
为了总结这个意义而有五偈颂，这是针对'此十二支所说简要显示什么'而言。'由何所引及如何，何者及其能成就，其过患为何等事，以十二支而显示'，这是显示的偈颂。
'以二支及一支，四相及以二支明，一支一支复一支，七义此中而显示'，这些是决定解释的偈颂。
所谓'以二'，这是对'由何所引'的决定解释。如何呢？由无明缘行而引生。这也在显示：'因不如实知诸谛，由诸业'。
'以一支'是对'如何引生'的决定解释。这也在显示'由熏习心'，即由业熏习识而引生轮回。
'四相'是对'引生何者'的决定解释，即引生名色、六处、触、受四支。这也在显示'次第引四支'。

།འཕངས་པ་དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི། དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།གཉིས་ཀྱིས་དང་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་བསྟན་ཏེ་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་སྟོན་པ་ནི་ཚོར་བས་བསྐྱེད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ལེན་པ་བྱུང་བས་སོ། །ཇི་ ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་སྲིད་པས་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་སྟོན་པ་ནི་དེའི་ལས་བསྒོས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ སྟོན་པ་ནི་གྲུབ་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་གིས་ནི་དེའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ཏེ་རྒ་ཤིས་སོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་། རྒས་སྩོགས་ཉེས་དམིགས་གང་གི་ཕྱིར། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།བདེན་པ་ལ་རིག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། བདེན་པ་མཐོང་བ་འཕེན་པ་མེད། །སྲེད་ པ་བྲལ་ན་འབྱུང་བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་རིག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིག་པ་མེད་པས་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་མེད་པས་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་ བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་མེད་པས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་རིག་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ནི་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ལའོ་ཞེ་ན། མི་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ རིགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། མ་རིག་པས་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་བཀག་སྟེ་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དམིགས་པ་ལ་སྐྱེས་པས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་པོ་དང་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། དཔེར་ན་སྣང་བའི་མུན་པ་ལྟ་བུར་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡིན་གྱི། སྲེད་པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མི་ མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问那个所说的投生是什么，就是在识上它的种子习气完全增长。总结所说的'由于它的种子完全增长'这句话，以'两个和一个'表示谁以何种方式成就何事的意思，即以有的缘而取来成就。这也是说明由受所生的有而生起取。
如何成就是以一个表示取缘所生的有来成就它。这也是说明它的业熏习现前。以一个成就的是说明生是从有中成就，这也是说明成就即是生。以一个表示它的过患即老死。依此而说'由于老等过患'。
因为见真谛者没有再投生，因为生起了对真谛的了知；虽然离贪阿罗汉有前世的投生，但不会再现前成就，总结这些所说的即是'因为见真谛无投生，离贪则无生起'。
为什么见真谛者没有无明？为什么他的业不会投生？这样的关联是：因为见真谛者没有投生，因为生起了对圣谛的了知。因此说是以无明缘行而投生，见真谛者虽有修所断的无明，因此对任何投生的业都没有主导力。
什么是主导投生之业的？因此说是以无知为无明。如果问是什么，即是以无知为无明。因此说是见真谛的违品。
成为见真谛的违品是无明，是由无知而生起。非见真谛者既无了知，修所断的无明与了知俱行而随顺于见真谛。
贪爱为何不如是认为？广说中'它是彼之主导'是指对投生之业。如果说不见是见的违品是合理的，这是表明是无明。
因此说是以遮蔽自性之故，无明遮障见真谛的对境而住，因为它生起于所缘而令不显现。
缘起与分别广释第十一品。譬如光明的黑暗一样，以遮蔽自性之故合理是违品，如果问贪爱是什么，不合理是见真谛的违品，因为它不是不见的相而是贪著的相。

།བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྲེད་པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་ པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཆགས་མེད་དེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་མི་མཐོང་བ་མེད་པར་ འགྱུར་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་དུ་མི་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་བདེན་ཏེ། སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སྲེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་རིགས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་མེད་པར་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་མ་འདྲེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ངེས་པར་མ་ནུས་ཀྱི།སྲེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་པར་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་པར་ངེས་པར་བྱར་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བདེན་པ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན།དམིགས་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་སོ། །སྲེད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།སྤོང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་ལ། འདི་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དམིགས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ ཏེ་འདི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་དེའི་ཞེས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྲེད་པ་དེའི་གཉེན་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མེད་པར་སྲེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་དེས་རྒྱུན་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། མ་རིག་པ་དེ་ནི་བདེན་ པ་མཐོང་བ་དེས་རྒྱུན་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་སློང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱོན་གྱི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ བྱུང་བའི་ནད་ཀྱི་ཡང་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་སྲེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཡང་སྲེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མ་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ ནི།བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་ན་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་ཡིན་པས་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པ་དེའི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲེད་པ་མ་སྤངས་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

说'无明是见真谛对境的差别因'，是说因为缘四谛，所以它是对治品，这是'见真谛的对治品'的意思。
如果问爱是什么？不是见真谛对境的差别因，因为灭谛和道谛二者中没有，这是说'因为没有爱'的意思。缘灭谛和道谛的是名为善法欲，而不是爱。如说：'无贪因为是所断'。
如果这样爱是见真谛的对治品，则将不会不见灭谛和道谛二者，因为没有对治品，这是其意思。
如所说'不见是见的对治品'是对的。如果说'与爱相应的无明是见真谛的对治品，所以爱也应该是'。
因此，已成立无爱的无明是见真谛的对治品，因为在灭谛和道谛二者中有不杂，这是说'无明确定是见真谛的对治品'。
如果问爱无无明如何？不能确定是见真谛的对治品。它确实可以确定是见真谛的对治品。
怎么说呢？因为见真谛所断也是无明，所缘也是无明，所以由遍知所缘而断。因此，由于见真谛的对境相同，所以应该是见真谛的对治品。
爱是断除缘于彼的烦恼是什么意思？结合'是断除'的语境，这不是见真谛的对治品。如果是见真谛的对治品，则由遍知彼所缘而断。
如果这不是见真谛的对治品，那么如何是见断所断爱的对治品见真谛呢？因此说'因为无无明则爱不生，以及它也由此断除相续'。意思是说'由于那个无明由见真谛断除相续'。
因此，已成立作为无明对治的见真谛也是有的对治，因为是等起对治。正因为如此，所以说'譬如，凡是过患的对治，也是由此所生病的对治'。
如果说'即使爱是主导引发后有的业'等广说，是说'即使爱是主导引发后有的业而无明不是，如果是这样的话，对诸谛愚痴而欲断除有的相续者因为未见真谛，所以未断见断所断的爱者的也将不会引发后有，因为未断爱'。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་ པ་ལ་ཞེ་སྡང་ཞིང་ཡང་སྲིད་མེད་པར་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།སྲིད་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་གང་ཟག་དག་སྲིད་པ་མེད་པར་སྲིད་པའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་མེད་པར་སྲིད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་ཡང་ སྲིད་འཕེན་པ་ནི་ཡོད་པར་འདོད་དོ།།དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ལ་སྲེད་པས་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་སྲེད་པས་དེ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པས་ཇི་ལྟར་དབང་བྱེད་པ་ཡིན།ཁམས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ས་འོག་མའི་སྲེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདོད་པ་ནི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ཡང་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་པ་མ་བསྐྱེད་པར་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ བའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་རང་གི་ཁམས་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་སྐལ་བ་མཐུན་པའི་ཁམས་དང་ས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཁམས་དང་ས་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ དེ་བས་ན་འདི་ནི་སྐལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཁམས་དང་སྐལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་སྲེད་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་ མེད་པ་བསྐྱེད་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་སྔར་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ཁམས་དང་ས་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ཁམས་དང་ས་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་ པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན།ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཡང་སྲིད་འཕངས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ས་དེ་པའི་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕངས་པ་དག་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།འོ་ན་གང་དག་རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རང་གི་ས་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་སྲེད་པས་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ན།འོ་ན་གང་དག་རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྐལ་བ་མི་འདྲ་བ་དང་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དག་དེ་དག་གི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བསྟན། དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་འགྲོགས་ཏེ་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ ཁམས་དང་ས་ལ་མི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།མ་རིག་པ་ཁོ་ན་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ལའོ།

为什么呢？因此详细说明了'由于对有厌恶而又渴爱无有的缘故'。对有厌恶的补特伽罗由于渴爱无有而牵引后有是不合理的，因为渴爱无有是背离后有的缘故。然而承许他们也有牵引后有。因此唯有无明主导能牵引后有的业，而不是爱。
首先，关于'福业和非福业的行'等详细所说，是指欲界中的福业和非福业的行能牵引后有是由爱所主导，因为由欲界的爱而增上行持的缘故，即是说由于增上行持福业和非福业的行的缘故。
关于'不动业如何'的问题，是指色界和无色界的行如何被欲界的爱所主导？上界所缘不会有下地的爱，因为那种欲求是随顺于法欲，这是宗义。色界和无色界的爱也不能主导它。
为什么呢？因此说'若未生起禅定和无色定，则不会有缘于彼的爱生起的机会'，意思是说不会有生起缘于色界和无色界的爱的机会。
如此详细所说'如是爱于自界'等，是说爱必定缘于同分的界和地。既然必定缘于自界和地，因此它不缘于异分界和异分地，所以欲界的爱不能主导色界和无色界的行。
色界和无色界的爱是在生起禅定或无色定时才缘于彼而生起，因此不合理主导已经生起的不动行。
若问无明如何？它不像那样必定缘于自界和地，它也缘于异分界和地，因此唯有无明主导能牵引后有的业是合理的，即是说由于遍迷三界的无明力，福业、非福业和不动行的生起是合理的。
若问爱如何？它不合理主导能牵引后有的业。如何不合理已如前说。关于'于已牵引后有等'的详细所说，是说于未离贪的地中，由彼地的业所牵引的后有，爱能主导其成办。
那么关于'若有不定缘于自地等'的详细所说，是说如果由于定缘于自地，爱不合理主导能牵引后有的业，那么为何不说那些不定缘于自地而遍行一切异分界的诸法也主导能牵引后有的业？它们也是伴随无明而不缘于异分界和地的。因此说'唯有无明于彼是主要的'，'于彼'是指于能牵引后有的业。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བདེན་ པ་མཐོང་བའི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིགས་སོ།།སྐལ་བ་མི་འདྲ་བ་དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མེད་ པར་ཡང་དེ་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བ་དང་།ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་མེད་པར་ཡང་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་མེད་པར་དེ་དག་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་མ་རིག་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ནི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཆད་པ་དེ་དག་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ལས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་འཕངས་ལ་སྲེད་པས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་འཕེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཕེན་པ་དང་། གང་འཕེན་པ་དང་། གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དང་དོན་བདུན་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རིམ་གྱིས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས བསྟན་པ་ནི་དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ནི་དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་གྱིས་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་འཆད་པར་བྱེད་པའོ།།གཞན་དུ་ཡང་ཡན་ལག་གཉིས་འཆད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་གྱིས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རིམ་གྱིས་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བར་འཆད་པ་ལ་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་གིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་སྙེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཡང་སྲིད་བསྟན་པར་ནུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། །བདུན་ནམ་ལྔས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པར་ནུས་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བས་སོ། །འོན་ཏེ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་ཡན་ལག་ ལྔས་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པར་ནུས་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདུན་ཁོ་ནས་འཆད་པར་བྱེད་ན་ཞེས་ རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།

为什么呢？因此说'遍于见谛之境'，是指见谛者引发后有，而非见谛本身。因此，见谛的对治面是主导引发后有之业的，这是显而易见的。无明遍于见谛之境，所以合理地成为见谛的对治面。
不同品类和遍行一切界是缘苦谛和集谛的，因此不遍于见谛之境，所以它们不合理地主导彼业，因为即使没有它们，彼业仍有力量。这是说，即使没有不同品类和遍行一切界，未混杂的无明仍然对引发后有之业有力量。
缘灭谛和道谛也是如此。'没有无明则彼等不存在'是指不同品类的遍行一切界，它们没有无明就不会显现，因为无明是大地法的缘故。'唯无明是引发后有之业的主要因'这一点并未成立。
因此，基于七义而解释十二支是合理的，这是因为业引后有而爱执成办。'基于七义'是指：何者引发、如何引发、引发何者、以何成办、如何成办、何为成就、其过患为何等七义。
其他说'缘起次第'等广说，是表明十二支的宣说不是基于七义。为什么呢？因为这是依据缘起次第而解释后有生起的十二支。
其他也无支分解释而次第生起：'无明缘行，行缘识'等。问：次第解释后有生起需要多少支分才完整？答：能显示具因后有的数量。
问：是七支还是五支？答：若要说明现在生所摄，则能以七支显示具因，即：无明缘行，行缘识，识缘名色，名色缘六处，六处缘触，触缘受。若要说明未来生所摄，则能以五支显示具因，如何呢？即：爱缘取，取缘有，有缘生，生缘老死。
问：这有什么过失呢？因此广说'若仅以七支解释'。

།དེ་ཡང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ ཡོད་པ་དེ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་མེད་པས་ལེན་པ་དེ་དག་མེད་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡང་སྲིད་འགྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་མང་པོས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཡོད་པ་བདེན་ཏེ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་སྤངས་པས་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ མ་རིག་པ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དེ་ནི་སྔར་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མ་སྤངས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།འདིར་སྲེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འཆད་དེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ལྔ་ཁོ་ནར་འཆད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་ལ་བྱའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གིས་སོ།།དེ་མེད་པར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་གསར་དུ་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་མེད་པར་ཡང་ངོ་། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཟད་ན་ཡང་སྲིད་ག་ལས་ཡོད་པ་ཤེས་པར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ལས་ཟད་པ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས པའི་རྒྱུན་ལས་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བའི་དོན་འདི་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འཆད་པ་ལས་ཤེས་པར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བཤད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་འབྱུང་བ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་པར་མ་བྱས་ པར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ལྔ་པ་འཆད་པ་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་འཆད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་པར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་སྐྱེས་ན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་ཡང་སྲིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ན་ཡན་ལག་ལྔ་པ་འཆད་པ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་སྲིད་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅི་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་པར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་སྲིད་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་རེག་ པ་དང་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ།འདིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་ལྔ་པ་འཆད་པ་ལས་རེག་པ་དང་ཚོར་བའི་ཡན་ལག་བཤད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

而且，由于贪爱为缘而有取的差别，为了给予果报而显现，如果不说'从此而生'的话，就会变成没有说'由于贪爱为缘而有取的差别，为了给予果报，在识中有业显现，是从此而生'。
意思是说，如果没有这些，则没有这些取，阿罗汉也将成就后有。
为什么呢？因为有无明缘行所熏习的识。
阿罗汉也有无明缘的诸多行所熏习的识。
此处有人说：'确实有，但因为已断除现行的因无明，所以不会现行后有。'
因此，无明并未显示为现行后有的因，那么为什么说'断除彼'，意思是说断除无明。
'彼不生'是指不现行后有。'彼行缘先前生起'是指未断除的阶段。
此处解释贪爱是现行后有的因，即'现行的因是贪爱'。
如果仅解释五支的话，则广说：'而且，也将成为未说由无明缘行所熏习的识所引发的名色等次第生起。'
'而且'是指后有。'名色等次第'是指名色、六处、触、受这些。
如果没有这些，则将导致见谛者如同未见谛者一样也有新的后有牵引，这是指没有无明缘行所熏习的识等。
为什么呢？因为见谛者也有贪爱为缘的取。
业尽时后有从何而有将不被了知，这与下文相连。如果是业尽，则从业所熏习的识相续中生起后有的这个道理，从五支缘起的解释中将不被了知，因为没有解释识支。
后有生起的自性是什么也将不被了知，因为自性是名色并不存在，因为在解释五支时没有解释名色支。
后有圆满是什么也将不被了知，因为当六处生起时，从名色的自性而言后有才圆满，而在解释五支时并未解释六处。
后有的受用是什么也将不被了知，后有的受用是触和受，此处是指具因的受用的意思。因为在解释五支时没有解释触支和受支。

།སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་པ་འཆད་པ་ལས་ཚོར་བའི་ཡན་ ལག་འཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པར་ནི་གསུམ་པོ་འདི་ཤེས་པར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཅི་ཡིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཅི་ཡིན་པ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་བས་ན་དོན་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་དེ་ཉིད་ལུང་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བར་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཡན་ལག་བདུན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་གང་གིས་འཕེན་པ་ཇི་ལྟར་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཁམས་སུ་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་མཚམས་ སྦྱོར་བ་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་བསྟན་ཏེ།སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཇི་ལྟར་གང་ཡིན། དེའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ལུང་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཆད་པ་ཉིད་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལུང་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་ལུང་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྔར། གང་གིས་འཕེན་དང་ཇི་ལྟར་གང་། །དེ་ སྒྲུབ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་།།ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་དེ་དག་རྣམས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། །ཞེས་སྨྲས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་ པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་། བསྟན་བཅོས་ལས་དུམ་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་གང་གསུངས་པ། གང་ཟག་གཅིག་གི་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་འདས་པ་ནི་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཉིས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། བརྒྱད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། སྲིད་པའི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འདིར་ནི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་བྱས་ཤིང བསགས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲར་བཏགས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所说'不说爱的缘'是指在解释五支时没有解释受支，因为若不是按照名色等的次第，这三者就不会被了知，因为没有说明有爱的缘是什么自性、什么圆满、什么受用。因此，必须说明无明缘行所熏习的识所引生的名色等次第。因此，已经成立了'依七义而说十二支'这一论述。
为了说明此义与经典相符，广说'如同业是能生因'以及'如同有是能成因'。如同业是能生因，是因为它主导引生名色等差别的身体事物，如是以七支来说明，因为无明、行、识、名色、六处、触、受支是能引生的因缘。
如同有是能成因，是因为它能在自界中连接所引生的后有，如是以五支来说明，即爱、取、有、生、老死支，因为它们是能成就、如何成就、其过患等。因此，经中解说十二支是正确的，这是说明此义与经典相符。
若问'这样岂不是与论典相违吗'？如前所说'能引及如何，能成就于彼，过患为何等，以十二支说'。如果是这样，则无明、行、识、爱、取、有都应属于现在生，名色、六处、触、受、生、老死都应属于未来生，这与论典中所说的不同分段相违。
如《入智论》中所说：'一补特伽罗此生中过去有几？答：二，即无明与行。未来有几？答：二，即生与老死。现在有几？答：八，从识到有。'若问：'那么无明缘行与取缘有有何差别？'此处是指在前世中由无明缘而造作、积累的业，在今生中能出生异熟果，这是以'行'的名称来表示的。

།ལས་གང་ཞིག་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་འདི་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱེད་ཅིང་བསགས་པ་མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲར་བཏགས་པ་དེ་དག་དང་འགལ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཚེ་བསྡུས་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ལས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲར་བཏགས་པ་དང་།བག་ཆགས་སུ་གནས་པ་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་སྒྲར་བཏགས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་ན་བསྟན་བཅོས་བསྟན་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་འཕེན་ཇི་ལྟར་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན། མངོན་ པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལའོ། ། བསྟན་བཅོས་དང་། མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་གཉིས་ལས། བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཚོད་ཡོད་ཀྱི། མདོ་སྡེ་དང་འགལ་ན་མི་རུང་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུམ་བུ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ ཡན་ལག་གཉིས་གཉིས་དང་།བར་གྱི་ལ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་འཆད་པ་དང་། རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་འཆད་པ་ལ་ དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ།དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་སྟེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཁོ་ན་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པས་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་ན་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་ཅི་དགོས།།རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་འཆད་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གཅིག་ནི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པར་འཆད་ པའོ།།གཉིས་པ་ནི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་པར་འཆད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ལ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བ་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་འཆད་པ་ལ་དགོས་ པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།འདས་པའི་ལས་ལས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་མ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་ཚེས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་འདས་པའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་ པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་འདས་པའི་ལས་དེ་ལས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ།རྣམ་པར་ཞིག་པ་དེ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།

任何业，在现世由一切烦恼之缘而造作积累，于未来产生异熟果报之缘，称为'爱'之名言，与此相违者，若是现在生起的，摄于无明缘之业的自性中，称为'行'之名言，以及住于习气中，由取缘而得以趣入者，称为'有'之名言。如是，与刚说的论典相违者，如前所说，是依据经典。'何者所引，如何，何者'等，以及'生起之因是如业，成就之因是如有'等，如前所说，是依据经典而说。
如是依据经典，即是依据最初分别差别经和缘起经。论典与经典相违二者中，与论典相违尚可，但与经典相违则不可，因为论典是依赖经典的缘故。
所说的'安立为三分'，即前际与后际各有二支，中际有八支之安立，对此有许多需要阐述。如何呢？因此，对于解说有因之生起是次第的，以及解说从殊胜因生起是次第的，有何必要？
于彼三分安立中，宣说了三种有因生起次第：无明缘行，行缘识，识缘名色，名色缘六处，六处缘触，触缘受，首先这是宣说第一种有因生起次第。爱缘取，取缘有，有缘生，生缘老死，这是宣说第二种有因生起次第。
唯一有因生起次第的宣说即是'如是唯此大苦蕴生起'，若由此宣说即可成立，何需宣说两种有因生起次第？'解说从殊胜因生起是次第有何必要'，是说已经宣说了从殊胜因生起是次第。
其一是解说无明与行是因。其二是解说爱、取、有支是因。第一者也需说三因，第二者需说二因。因此，需要解说从殊胜因生起是次第的必要性。
对于'从过去业如何生起此结生识'，在三分安立中，前世所摄为行，现世所摄为识，若是由过去生所摄之行缘而生起此结生识，则应说明从彼已坏灭的过去业如何能生起此结生识。

།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འདོད་དེ། རང་གི་སའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པར་རུང་། རྣམ་སྨིན་ལུང་བསྟན་ མ་ཡིན་ཆོས་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་ པོ་རྣམ་པར་ཤེས།།གང་ཡིན་དེ་ཉིད་མིང་དང་གཟུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། མིང་དང་གཟུགས་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕུང་པོ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། ། འགག་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་འགག་།མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་།སྐྱེ་མཆེད དྲུག་འགས་པས་རེག་པ་འགག་།རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་།ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་།སྲེད་པ་འགགས་པས་ལེན་པ་འགག་།ལེན་པ་འགགས་པས་སྲིད་པ་འགག་།སྲིད་པ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་འགག་།སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན ཏེ།འགག་པའི་རིམ་པ་དེ་ལ་སོགས་པ་འགག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་འགགས་པས་དེ་ འགག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱུ་འཇིག་པས་འབྲས་བུ་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ནམ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་དེའི་བར་དུ་རྒྱུ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མའི་ཚེ་ན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་བར་མ་ཆད་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དུས་ཁོ་ན་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ ལྟར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན ནི་ཕྱི་མ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་ན་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་རྒྱུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ རྣམས་འཇིག་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི།མཉམ་དུ་འདུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལ་བྱ་ཞེ་ན། འདིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསམས་པའོ། །དེས་ན་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་རྣམས་ཅིག་ ཅར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་།སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཅིག་ཅར་སྤོང་སྟེ། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ ཡང་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

论典中认为，结生识唯是烦恼性的，因为出现'以自地一切烦恼而生起的有为烦恼'之说。
如何能够结生识是烦恼性的而又是由行缘所生？因为说明其是异熟不可记法。
识与名色二位有何差别？这是说，在三分位安立中，识位即是后有的名色。为什么呢？因为'结生蕴即识，彼即是名色'，所以应当说识位与名色二者无差别。
结生蕴之后第二刹那所生起的也毫无差异。
在灭的次第中也广说：无明灭故行灭，行灭故识灭，识灭故名色灭，名色灭故六处灭，六处灭故触灭，触灭故受灭，受灭故爱灭，爱灭故取灭，取灭故有灭，有灭故生灭，生灭故老死灭。
若认为此等灭的次第是坏灭，则由于承认从因坏灭而果坏灭，将成为对刹那灭的违害。这是说，无明是行的因，所以说'彼灭故彼灭'即是因灭故果灭之义。
如此则成为对刹那灭的违害，因为若因存在直至果生起之时，则由因坏灭而果坏灭。
如此也成为对刹那灭的违害，因为因的刹那在果的刹那时也存在。
正因如此，刹那灭是因与果无间生起的缘故。
若因坏灭的时候果才生起，则如何能成立从因坏灭而果坏灭？前生坏灭时，其所生后生也不住故。
这是说，若由因坏灭而果坏灭，则前因所生是后现在生，前生坏灭时，其所生现在生不住故。
非生是指前生的因所生后生，与此相违的因坏灭是先有的缘故。
若由前生等坏灭而成为其他生，则将成为同时存在。
若问'断除所谓灭'是指什么？这里是就无明等而言。
因此，由于同时断除无明、爱、取等，这是说，见苦所断的无明、爱、取是同时断除，乃至见道所断亦复如是。
修所断则由于九品修所断的九品对治现前，故次第同时断除。

།དེ་དག་སྤངས་ན་ཡང་གཞན་སྤངས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་སྤངས་པས་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིམ་པས་འགག་པར་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་འགག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་སྤངས་ན་གཞན་དག་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི། སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་ཆད་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །གང་ཞིག་མིག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་ན་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དེ་དག་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་མིག་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོན་ཏེ་འདི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་ཡིན་གྱི། རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པས་འགོགས་པའི་རིམ་པར་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་ ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བསམས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པས་རྒ་ཤི་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པའི་ ཡན་ལག་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་རུང་སྟེ། དེ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དེ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་རྣམས་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་མི རྟག་པའི་འགོག་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།སྤངས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཡང་འགོག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ འོན་ཏེ་ཡང་རིམ་པ་སྟོན་པ་སྨྲས་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།འགག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ལ་འདི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ སྐྱེས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་སྲིད་པའི་བར་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱས་པའི་ཚིག་གིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་སྟོན་ཏོ། །མ་རིག་པ་འདིའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་གཉིས་ པའི་སྲིད་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པའི་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དང་།དེ་དག་ལས་རྒ་ཤིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པར་འཆད་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འཆད་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如果断除彼等则成立断除其他'是指：由于断除无明、爱取，而建立断除行、识、名色、六处、触、受、爱、取、有、生、老死等的意思。
所谓'不应该说次第灭'是指：从'由无明灭故行灭，由行灭故识灭'乃至'生、老死灭'。
为显示如何由断除彼等而断除其他：所谓'断除'是指烦恼的相续断绝。其他则是缘于烦恼的相续断绝。
因为经中说：'若断除对眼的贪欲，由断除彼等贪欲，即是断除你的眼'，这是在说明断除的特征。这也是无明等同时断除，而非次第，所以不应该说灭的次第。
若说'灭'是指不生，则'由无明灭故行灭'是指由无明不生故行不生，乃至'由生不生故老死不生'。
怎么可能说过去和现在所摄的支分是不生呢？因为它们已经生起了。未来所摄的生和老死是可以不生的，因为它们尚未生起。
如此则成为无常灭、择灭、非择灭的过失，因为是以异门来解释的。这是指解释无常灭、择灭、非择灭的意思。
以坏灭异门说明无常灭，以断除异门说明择灭，以不生异门说明非择灭。
若复次解释灭的次第，如是广说：若复次说次第者，是想建立三分。对于解释灭的次第如是思维：于此生中由无明不生故诸行不生。然后于第二生中识不生，乃至有不生。
广说即是：名色、六处、触、受、爱、取不生。由此无明之理，第二生的有不生故，第三生的生不生，从彼等而有老死。这是指第三生本身不生，如是配合语境。
若如是，则说第三生不生的次第成为无义。这是说：由于无明缘行不生故，无有后有之因，说现在生所摄的第二生的诸识不生是合理的，因为是为了显示由因不生故后有不生。

།སྐྱེ་བ་གསུམ་པའི་རིམ་པ་འཆད་པའི་དོན་ལ་ ནི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེ་ན། འདིའི་ལན་དུ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་ བ་བཞི་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་བཞི་པ་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བཞི་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གང་གི་ཚེ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་འགོག་པ་སྟོན་ཏེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒ་ ཤི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་རྟོག་ན་ནི་སྐྱོན་དེ་དག་ཉིད་དུ་འགྱུར རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་དག་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ དེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགོས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ མེད་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་དགོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་གང་དུ་ཞེ་ན། གང་གིས་འཕེན་དང་ཇི་ལྟར་གང་། །དེ་སྒྲུབ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡང་། །ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་དེ་དག་རྣམས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན། ། ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡིན་ནོ། །གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བའམ། འཕེན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པས་མ་འོངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས པའི་རྒྱུན་ལ་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་རྟས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕངས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་སྲེད་པ་ལེན་པ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་ པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་བཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ལེན་པ་དེས་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་གྱུར་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། དེ་མ་སྐྱེས་པས་དེ་མི་སྐྱེ་བའམ། མི་འཕེན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ མི་སྐྱེ་བ་དང་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་རྣམ་པ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་འཕངས་པ་མེད་པའོ།།འཕངས་པ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་དེ་མ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་མ་སྐྱེས་ པས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ཐུག་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་མེད་པའོ།།ཚེ་འདི་ལ་ཚོར་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚོར་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་རེག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན།དེ་བས་ན་ཚོར་བ་མ་སྐྱེས་པས་སྲེད་པ་མ་སྐྱེས་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་ཡང་འགོག་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པར་སྦྱོར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

关于解释第三生的次第，是因为已经说明了无有后有生的次第。如果说为了说明因为第二生未生故第三生是无生，所以要说明第三生未生的次第，对此回答说这将导致太过，即因为第三生未生故第四生也将成为未生，这意味着第四生未生的次第也应当说明。
当逆序说明灭除时如何呢？若是依据'无生则无老死'等这样的说法，即从'无有则无生'乃至'若无无明则不生诸行'，那么如果观察未来第三生的生，就会有前述过失，即说明第三生未生的次第将成无义，且将导致太过。
说明具因的现在生未生的次第是不合理的。为什么呢？因为它已经生起，且也无必要。如果对已生的也说明无生的次第，这样说明它无生是没有必要的。
前面所说的支分建立是指何处呢？即'何者能引及如何，成就彼等复于彼，过患为何彼诸法，十二支分而宣说'之处。
何者生起引生何者或引发，即如无明生起生诸行，诸行生起引发未来的名色、六处、触、受，是因为在识相续中令彼等种子增长的缘故。
对所引发的现前成就是指'何者生起'的情况。即如爱取生起成就诸行所引发的名色乃至受的四种，因为彼取令诸业成为有而现前的缘故，为了成就异熟蕴。
彼未生故彼不生或不引发，即如无明未生故诸行不生，诸行未生故无引发名色乃至受四种的生。
对所引发无有现前成就是指'彼未生故'的情况。即如由爱缘取未生故，阿罗汉无有现前成就诸行所引发的名色乃至受四种生。
关于'此生有诸受'等广说，'有诸受'是指在现在生中不是触缘不生受。因此应当说明受未生故爱未生如何可能。如是，在前面支分安立中也不能应用灭除的次第。

།ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲེད་ པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མ་སྐྱེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་ས་བོན་ཡིན་པས་དེ་སྲིད་པའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ཡང་སྲེད་ པ་དང་མ་བྲལ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། སྲེད་པའི་ས་བོན་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །འདིར་ཡང་དུ་མ་བུ་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བླངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལན་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ མང་དུ་འབྱུང་སྟེ།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྟོན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ལན་ནི། དུས་གསུམ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་དགོས་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ།མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ལན་ནི། སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གང་གིས་སྐྱེ་བ་ བྱས་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ།།གང་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་སྒྲས་སོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པའི་རིམ་པ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་སྟོན་ལ། ཡང་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ལ། འདས་པའི་ ལས་ལས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་ནི།འདས་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལས་ནི་ཅི་ ཞེ་ན།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་ཉེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལན་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་དུས་གསུམ་ལ་ རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་ནི་གང་ཞིག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྨོངས་པ་མི འབྱུང་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དུམ་བུ་གསུམ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་ཤེ་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是'任何感受都是贪爱的缘，因为它未生起'这句话的含义？这是说明现在生起的有之生未生起而得以成就。'凡是贪爱的种子即是彼'这句话是说，因为是贪爱的种子，所以是有的种子。应当了知，这也存在于未离贪爱的相续中。感受是贪爱的增上缘、贪爱的种子、因和缘。
'从无明触所生'是什么意思？这是说感受是贪爱的缘，从与无明相应的触所生即是从无明触所生。在此也取三分安立，'有人回答'是说对于那三分安立有许多应说的。
如果问：说明有因次第生起有何必要？答：为了遣除对三世的愚痴，世尊宣说了缘起三分。如是在其他经中，世尊广说缘起等。'如是'是'因为'的意思。
对于从殊胜因生起的次第的说明也需要说明其必要性。为什么？现在生的因说为二种：无明和行。未来生的因有三种：即贪爱、取和有。对此回答是：在前际中也通过无明门说明了贪爱和取。怎么说呢？因此说'一切烦恼与无明同时生起'。与无明同时生起的是贪、嗔、痴等一切烦恼，因为无明是大地烦恼。
造作生的业即以'行'字表示。从何处生起其他生即以'有'字表示。因此，这是说明仅从非殊胜因生起的次第。对于从殊胜因生起的次第的说明，还需要说明其必要性。
对于'从过去业如何生起结生识'的问题，答：过去业确实存在，从彼生起结生识，而非从被业熏习的前生识相续中生起结生识。
'这一切都不能'等广说，是为了遣除如前所说过失而作答，应知这一切都不能。首先，对于所说的'为了遣除对三世的愚痴，世尊宣说了缘起三分'的回答是：若知从业和烦恼生起生，即使没有说明三分，也不会对前际等生起愚痴，又怎会随逐前际等见？这是说，如何在未说三分时知道从烦恼、业和寿命生起生？因为已说明了现在或未来生的缘。

།སྔོན་གྱི་མཐའ་ ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་ནི།གལ་ཏེ་ཡང་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ན། བསྟན་བཅོས་འདི་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་མཐར་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་མཐར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། དབུས་ཀྱི་མཐར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ལ་མུན་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། འདས་པའི་དུས་ན་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མུན་པའི་རྣམ་པ་ནི་མ་རིག པ་ཡིན་ཏེ།འདས་པའི་དུས་ལ་མུན་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། དབུས་སུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ཤིན་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མུན་པའི་རྣམ་པར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་ཆར་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བས་འདས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཅི་ཞེ་ན།འདི་གཉིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་མཐའ་དག་ཡང་སྲིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས་ཀྱང་། མདོར་ན་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་གཉིས།།དབུས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མ་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བས་འདས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དེའི་རྒྱུ་མ་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ ལྟར་སྲེད་པ་དང་།ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡང་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ནུས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ཤེས་ པ་དེ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱི་ས་ཐར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་གསུངས་ལ། སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་མ་ཡིན་དབུས་སུ་ཡང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་གཉིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གི་སྒྲས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་ གང་གི་སྐྱེ་བ་བྱས་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ།གང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲིད་པའོ། །གང་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་དོ། །གང་ལས་འགྱུར་བ། དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད། ཡང་སྲིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ན། སྲིད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདིས་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་སྲིད་པ་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན། འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་ཞིང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། འདས་པའི་ལས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན ཏེ།དེ་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་ལན་ནི་གང་རང་གི་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ད་ལྟར་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱང་འདས་ པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་འདིའི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་ལྡོག་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于前面所说'前际也是从无明门中显示爱取'这句话的回答是：即使从无明门中显示爱取，怎么会与此论相违呢？因为其业是以一个烦恼为缘，如世尊所说'即是无明'。
如果在前际中从无明门显示爱取，为何在中际不是呢？这是与'爱取不从无明门显示'的语境相连。在中际中一切烦恼也与无明同时生起。
若问：'因为过去时是以暗相为性质'是什么意思？在过去时中从无明门显示爱取，暗相即是无明，因为过去时成为暗相的缘故，所以从无明门显示爱取，而不在中际。
因此，这两者应当极为分别而说。正因为如此，由于成为暗相的缘故，它在过去时中应当极为分别而说，为了显示无明、行、爱、取三种差别都是因的体性。
若问：'现在能成就过去'是什么意思？这两者不需要分别而说。怎么说呢？如同现在生起时爱、取、有一切都是后有的体性，过去时也是如此。
如《阿毗达磨俱舍论》中说：'总之，因果二者，应从中际推度。'
正因为如此，将导致彼不显示的过失。正因为现在能成就过去，将导致彼过去之因不显示的过失。如是依于爱、取、有而显示未来生，同样也能推度现在的爱、取、有。
正因为如此，广说'若知从业和烦恼生起生'等。
为何在中际说'以爱为缘有取'，而在前际则不是呢？因为在中际和前际，爱取二者都与无明同时存在。应当以'也'字来理解。
所作的业生起者是行，将要造作者不是行，那是什么呢？是有。从何处生起者不是有，那是什么呢？是行。将从何处生起者是有。对此有何道理？
如果因为造作后有的意义而成为行，有也应当如此，因为此将成为有，那么有怎么不是行？若是行，怎么会既不是行又不是有？
对于所说'过去业确实存在，从彼生起结生识'的回答是：若以自性确实存在，怎么会是过去？因为它与现在性这一法毫无差别。
或者，那个也将成为过去，而不会成为此法性。若彼即成为彼自性，则不能成立转变，因为若是法的自相则无有转变。

།དེ་ལ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཡང་འདས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་འདས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ནི་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་གང་དུ་གང་ལ་ཅི་ཞིག་ནུས་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་པའི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། དྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ རམ།གནས་སྐབས་གཞན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན། ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགའ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་འདས་པ་དག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གང་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་གནས་སྐབས་གཞན་གཉིས་པོ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི གནས་སྐབས་ཏེ།འོན་ཏེ་འདི་ལས་གནས་སྐབས་གཉིས་པོ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་མ་འོངས་པ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་མ་འོངས་ན་གང་དུ་གང་ལ་ཅི་ཞིག་ནུས་པ་ཡོད། དེ་དག་འདི་ལས་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་ བྱུང་བ་དང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས། བྱུང་བ་ནས་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་འདས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ལས་གྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར ཤེས་པ་ལས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། སྔོན་དང་ཕྱི་མར་གཉིས་གཉིས་བར་དུ་ བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།ཅི་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་དུམ་བུ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ཇི་ལྟར་གང་འཕངས་པའི་དུམ་བུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱས་པ་སྟེ།མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་པར་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་འཕངས་པའི་དུམ་བུ་གཅིག་ནི་ཡན་ལག་བདུན་ ཡིན་ནོ།

对于所谓的过去，也没有任何其他的法存在。由于是缘起而生，从未生而生，那么从生而生的也将成为过去。或者，一切自性存在都将成为过去，将不会是未来或现在，由于法的自相永远不是不存在的缘故，那么未来也将是存在的。
说'过去是存在的'，这句话中'在何处对何者有何种作用'是指在何处有什么真实的作用？是为了生起？为了引导？还是为了转变到其他状态？全面观察时都是不可能的。为了生起也没有作用，因为法的自相不是从未生而生的缘故。为了引导也没有作用，因为诸行无作用的缘故。为了转变到其他状态也没有作用，因为未来不会从任何因缘生起而成为现在，自性也是不存在的。
由于法的自相不是由因缘所分别的缘故，如同过去的诸行是以自相存在的结生识的缘，而现在则与其他两种状态没有差别。所谓'两种'是指过去和未来的状态。如果与此没有两种状态的差别，那么未来也将成为现在。过去也如是，若无差别，则在何处对何者有何种作用？
如果它们与此无差别，则已证成是从未生而生，生已也是无的。这有何结果呢？因此，如果具有彼性，为何不承认从未生而生，从生已也成为无呢？为何不承认彼差别性的差别自相是从未生而生，生已也是无的？如是，不应仅由过去行的缘而成就此结生识。
因此必定要承认由业所熏习的前世识在此是结生识。即便如此，如何能成立识是如现在般生起的支分？前后各二，中间八支，应当如是说。难道没有三世的安立吗？由于缘起是三世的缘故。论师说：由于他完全无颠倒地了知一切，所以是存在的，但方式不同。
三世的安立也是以其他方式存在的，即由何者如何投生的一世：由现在的无明缘所生的行所投生的，是在识相续中增长名色等种子的，投生名色、六处、触、受。如是，所投生的一世是七支。

།གང་གིས་ཇི་ལྟར་གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དུམ་བུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ལེན་པས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་རྣམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ ཀྱིས་འཕངས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་མ་འོངས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་མངོན་དུ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་དུམ་བུ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའོ། །དེ་མངོན་ པར་གྲུབ་ན་ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་དུམ་བུ་གཅིག་སྟེ།གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་ཤི་ཉིད་དུམ་བུ་གསུམ་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་དུམ་བུ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ པའི་ལུང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་མ་ཡིན་གྱི་དུས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་འདས་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་པ་འགག་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་སྔ་མ་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། འདས་པར་བསྟན་ཏོ། །མ་འོངས་པ་དུ་ཞིག་།བཀའ སྩལ་པ་གཉིས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག་བཞི་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ་བར་མ་ཆད་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་དོན་གྱིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ལག་བཞི་པ་འདུ་བྱེད་གྱིས་འཕངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་རྣམས་ དེ་མ་ཐག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་མ་འོངས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ལན་གྲངས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་མ་ཆད་པ་ནི་འདིར་མདོ་སྡེ་ལས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་།བཀའ་སྩལ་པ། བརྒྱད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར བྱུང་བའི་དོན་གྱིས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཅི་ཞེ་ན།རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་ པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དོན་གྱིས་ད་ལྟར་བྱུང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་བྱེད་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཤེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་།ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྲེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ལེན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་བག་ཆགས་སུ་འདུག་པའི་ལས་རྣམས་སྲིད་པར་གྱུར་པར་བྱེད་དོ། །སྲིད་པའི་ ཡན་ལག་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་ནི་ཞིང་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་སྲིད་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所说'由何者如何成就何者，即是成就第二分'，是指由渴爱缘所生的取而成就。由这两者使诸行所熏习的得以显现，因为使诸行所引生的从名色乃至受的四种生，于未来获得自体而成就。如是，成就分即是四支：渴爱、取、有和生。
所说'彼成就时有何过患，即是过患第三分'，是指老死即是第三分，是缘起。由三时分别而另立三分所依据的经典是这样的，'另'是指不是前际、后际和中际，而是分为三时。
又如是说：'十二缘起支中，几支是过去？'答：'二支，即无明和行。''已生灭之义'是指现在生即从彼生而灭故。'非前生之义'是什么？是说过去。'未来几支？'答：'二支，即生和老死。'
'四支生及过患无间成就得义'是指名色乃至受四支由行所引生，以及生、老死诸法立即成就之义，安立为未来。'非他数之义'是什么？即称为未来。无间是此处欲说经典之故。彼非未来，因为是已生故。
'现在几支？'答：'八支。识以能力圆满执持现在之义'是什么？现在是从根和作意成就的识，而非以自相现在之义安立为现在。那么是什么？是以行所引生的名色等生起的能力圆满执持现在之义。
由无明缘所生诸行所引生的名色等，因为是种子位故，以种子相现在之义安立为现在。渴爱等以作业现在之义，是现在。'有等'是指渴爱、取和有。其中渴爱和取支是能渴爱的作用，即由渴爱缘所生的取使识相续中所住的诸业成为有。
有支是作为生处的作用，如世尊所说：'业是田'，因为离开业和有则无有生。

།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་དང་། ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་ བདག་གིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེ་ཞིག་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདི་ལྟར་འགོག་པའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྲུབ་པ་དང་།འདུ་བྱེད་འདས་པ་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་གྱིས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ བོན་འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་བ་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡང་དགོས་པ་མེད་པར་མངོན་པ་དང་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་སྐྱ་བའི་རིམ་པ་ཡང་དགོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གཉིས་ ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ངེས་པར་མི་ཟིན་པའོ།།ལུང་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དང་པོའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ནི་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་སྡེ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ དག་ནི་ལུང་གཞན་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏོ།།ས་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་དུས་གསུམ་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་འགལ་བར་སྟོན་ཏོ། །འདི་དག་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་འདི་ལ་འབད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་མི་འགལ་བའི་འགྱུར་བའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང་། གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་འཇུག་གོ།།ཁམས་སྣ་ཚོགས་ལ་ལྟོས་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དགོངས་པ་ཐ་དད་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འགལ་ལོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཐ་དད་པ་མི་རྟོགས་པས། འདི་བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཡིན། འདི་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མ་རིག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ གང་གསུངས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ།རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་གཞན་དུ་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ན་འདིར་ནི་ མ་རིག་པའི་རྐྱེན་མ་གསུངས་སོ།།མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་སྲེད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདིར་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་གསུངས་ལ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན་འདིར་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ལས་ཞེས་མ་ གསུངས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་གྱི་སྒྲས་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་རྣམས་གསུངས་ན་འདིར་ནི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་གསུངས་པ་དེའོ། །འོན་ཏེ་རིམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།

如是，彼等依据正理和教证，我宣说。首先依据正理者，如是说明灭的次第于一切处不成立，过去的诸行唯一以缘而于此结生识不得成立，犹如种子灭已久远而不见有芽生起，且有因的生起次第亦显为无用，从殊胜因生起的次第亦非必要，于识与名色二位亦不能确定差别。
依据教证者，即第一差别分别法门，如是'业是生起之因，有是现前成就之因'等经典，古昔诸师则依据其他教证。
如地经中所说'三世中'等广说，彼等即显示与前述安立相违。应当努力思维此等有何密意，即是如何不相违之理。
由于众生有种种意乐、种种界、种种对治，故彼入故，即是说明入故之义。依种种意乐，佛世尊宣说法入。依种种界及种种对治亦然。是故以密意差别，彼等一切不相违。由不了知有情意乐差别，故说此等。
如是此经中者，即此缘起经中。于此缘起经中复如何？此中缘起次第如何？谓无明缘行，行缘识，识缘名色，名色缘六处等。
于有因有缘有依法门中所说者，于有因有缘有依法门中说其他缘起次第：'诸比丘，非如理作意为因者是无明'，此中未说无明之缘。'无明为因者是爱'，此中说'受缘爱'，说'无明缘行'。说'有为因者是业'，此中未说'有为因者是业'。
若问云何？说'无明缘业'。'业为因者，从眼乃至意'，以'乃至'声说耳、鼻、舌、身等，此中未说'业缘六处'。若问云何？说'名色缘'。彼成相违，即是有因有缘有依法门中所说。若唯如是次第者，即是此有因有缘有依法门中广说'非如理作意为因者是无明'等。

།མདོ་སྡེ་འདི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་མདོ་སྡེ་འདི་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ རིམ་པ་གཞན་དུ་འབྱུང་ངོ་།།འགལ་བ་མེད་དེ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་གསུངས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེར་ནི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དག་ཡན་ལག་གཅིག་ ཏུ་བྱས་ཏེ།མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་སྲེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་པ་ནི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་འདུན་ པ་དང་།འདོད་ཆགས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ནི་སྲེད་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྲེད་པ་ལས་ཕྱེ་བ་རྣམས་ནི་ལེན་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །སྲེད་ པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལས་ནི་ལས་ཡིན་པར་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་པར་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་གནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ་འགལ་ བ་ཅི་ཡོད།དེ་ལྟ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ་ དེ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རིམ་པ་ནི།དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་ན་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པ་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་ ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚེས་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ ཉིད་ལ་དགོངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལས་གསུངས་སོ། །འདིར་ནི་བྱེ་བྲག་གི་རྐྱེན་བརྗོད་པར་བཞེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྨོངས་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།མ་རྨོངས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་སོ། །ཅི་གསུངས་ཤེ་ན། རྨོངས་ན་དེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བའི་ཡན་ལག་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྐྱེན་དུ་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོ་འབྱུང་ བ་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་རྐྱེན་དུ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།

所说'此经与缘起相违'是指缘起和此经，也就是说，由此而来的缘起次第与其他不同。
所说'无相违，因为这是有密意的'中，'这'是指从有因有缘有基础的法门中所说的。
怎样呢？因此，在那里将爱取二支合为一支，说'无明为因的是爱'。
为什么呢？因此说'对欲的希求和贪著是爱的差别'。因为对欲、见、戒禁、我语的希求和贪著是有的差别。
受和爱以爱的名称来表示。从爱中分出的欲、见、戒禁、我语诸爱，以取的名称来表示。
爱的阶段的业，说'爱为因的是业'是指业性，而不是指自性的阶段。
六处阶段的缘是六处，说'业的相续直至意处'，这有什么相违？
如是，依据现证缘起经的密意而如是说，并非指能引发的，这是说缘起有二种：能引发的和能现证的。
其中现证的次第即是彼，怎样呢？此缘起经中，凡是受缘所生的爱，其总的缘是无明，因为愚痴时彼生起故。
取有缘所生的是业爱。业有缘所生的是六处处所的生，生是圆满寿量所摄，不仅仅是结生的性相。
'无明缘爱'是依一切爱的总缘而说，在彼法门中如是说。此处是欲说别缘。
因此，由于受的差别依止爱的差别，故说'受缘生爱'。在彼处也说随无明而行的非理作意是缘，而不是以趣入的方式。
怎样呢？因此说'彼为无明所生故'，'彼'是指非理作意的意思。有愚痴时是非理作意，无愚痴则不是。
在彼处即如是说。说什么呢？说'愚痴时彼生起'。
不欲说受支是随行缘，那么是什么呢？是最初生起的缘。
正因为如此，从十二支中广说'依止趣入缘'。

།ཐམས་ཅད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སོ་སོ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]དགོངས་པ་རྣམས་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་། ཡན་ལག་ཚང་བ་དང་། མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པར་འཆད་པ་ཐ་དད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་གཞན་རྣམས་མང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡིན་ནོ།།ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་གང་མེད་ན་རྒ་ཤི་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒ་ཤི་ མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།།ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་དཀར་པོའི་དབྱེ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྟོན་པའི་དབྱེ་བའོ། །ཡན་ལག་ཚང་བ་དང་། མ་ཚང་བར་སྟོན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་ཡན་ལག་ཚང་བར་བསྟན་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་དང་། ཡན་ལག་གསུམ་པ་དང་། ཡན་ལག་བཞི་དང་། ཡན་ལག་ལྔའམ་དྲུག་སྟེ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེའི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གོ།།འདི་ལ་ལུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མ་ལུས་པའོ། །ཤེས་པས་ན་མཁྱེན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེའི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ ལུས་པར་མཁྱེན་ཏོ།།ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་མཐར་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆོས་མཁྱེན་པ་ནི་འདིར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། །དོན་མཁྱེན་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་མཁྱེན་པ་ནི་ ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་མཁྱེན་པ་དང་། དོན་མཁྱེན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་མཁྱེན་པ་དང་། སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་མཁྱེན་པའོ། ། ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་པ་ནི། ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་མཁྱེན་པ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཅི་ཞེ་ན།མཐའ་ཡས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བཤད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དགོས་པ་དྲི་བ་བྱས་པའོ། །དེ་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི། མདོ་སྡེ་མང་པོ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། གདམས་པ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་སྟེ། གདུལ་བྱ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཞུམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གདུལ་བྱ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་འཆད་པའི དགོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གདུལ་བྱ་བག་མེད་པར་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་གདམས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་འཆད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་ཞུམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་གཟེངས་བསྟོད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་འཆད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གདུལ་བྱ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་ གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འཆད་པའི་དགོས་པའོ།།གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སྟོན་པ་ནི་གཅིག་པུ་ཡང་དོན་ཁ་ཅིག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནས་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཡང་མང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འཆད་པའི་དགོས་པའི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了显示'不能了知所有分别宣说缘起的佛世尊的密意'，针对所化众生的差别，佛世尊以顺序、逆序、黑白方面、支分圆满与不圆满等不同方式宣说缘起的诸多经典中，顺序分类是从无明缘行乃至生缘老死。逆序分类是'若无何者则无老死？若无生则无老死'等所说。黑白方面分类是不善法和非烦恼法的缘起分类。支分圆满与不圆满的分类是，有些地方宣说完整的十二缘起支，有些地方则不完整，只有二支、三支、四支或五六支等不圆满。
'完全了知彼缘起差别'中，缘起差别即是缘起的种种差别。此中无有遗漏故为完全，了知故为通达。完全了知彼缘起差别即是完全了知缘起。
'究竟通达法、义、词句及辩才'中，通达法即是此处意指各别正确认知法。通达义即是各别正确认知义。通达词句即是各别正确认知词句。通达辩才即是各别正确认知辩才。通达法、义、词句及辩才即是通达法、义、词句及辩才。究竟通达法、义、词句及辩才即是达到法、义、词句及辩才的最高境界。究竟即是最胜。
'于每一支分亦有不同决定'是什么意思呢？即是现证无量。若问为何解说此义，即是前面所问的必要。显示其为正理的本质是：解说众多经典的必要是为了正确教示、教诫、赞叹和正确令欢喜，这是因为所化众生有愚痴、放逸、怯懦和正行四种差别。对于愚痴的所化众生，解说经典的必要是正确教示。对于放逸的所化众生，教诫是解说经典的必要。对于怯懦的所化众生，赞叹是解说经典的必要。对于正行的所化众生，正确令欢喜是解说经典的必要。所说'二或三或四种差别'的含义是：同一人在某些方面可能愚痴乃至在某些方面可能正行。
'其中必要之必要亦多'即是解说经典的必要之必要的意思。

།ཡིད་བྱུང་བར་བྱ་བའམ། རབ་ཏུ་དང་བར་བྱ་བའམ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བཟློག་པའམ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པའམ། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ སྟེ།དེ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི་ཡིད་བྱུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནི་འཁོར་བས་ཡིད་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་རྨོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོགས་ནས་ རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་གྱི།མ་རྟོགས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བཟློག་པ་ནི་གདམས་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལ་གདམས་པ་བྱས་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། མ་གདམས་པར་ནི་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་གཉེན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་གཟེངས་བསྟོད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་སྤོ་བར་བྱས་ན་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་ གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱས་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱས་ན་རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་རྣམ་ གྲངས་གཞན་ཡིན་ཏེ།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ལ། ཁ་ཅིག་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དག་བསྟན་པ་ནི་མདོ་བཤད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་པས་སྦྱིན་པ་བྱོས་ཤིག་ཅེས་འདོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞུམ་ན་ གཟེངས་སྟོད་པར་བྱེད་དོ།།བསྟན་པ་བྱས། གདམས་པ་བྱས། གཟེངས་བསྟོད་པ་བྱས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཉེས་པའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ གཉིས་ལས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདི་གཉིས་ལ་བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཡོད་པས་འདི་གཉིས་བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཅན་ནོ།།མཐུན་པ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་ལས་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྔ་མ་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མཐོང་ སྟེ།དཔེར་ན་ལངས་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འདུག་སྟེ་ཟ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བ་དང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ལ་གལ་ཏེ་འདིར་བྱེད་པ་པོ་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་དུས་སྔ་མ་ལྡང་བའི་བྱ་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུག་པ་དང་ཟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་ཐ་མི་ དད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེས་དུས་སྔ་མ་འདུག་པའི་བྱ་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།བརྟེན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །འདི་གཉིས་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་སྔར་བརྟེན་ཏེ། ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ལན་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་དེ་དག་ལན་དུ་རུང་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེ་དེའི་ལན་དུ་གང་སྨྲས་པ། འདི་ལ་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་བའི་དོན་ཏོ། །ི་ཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་པ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེས་པ་མི་གནས་ པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་རུང་ན། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡོད་དོ།

关于'应当厌离或者应当净信或者遮止悭吝等过失或者成就其对治功德差别或者随顺于彼等'这些内容，教法的目的是为了厌离，佛陀是因厌离轮回而非因无明。净信也是教法的目的，是因了悟圆满成佛等而生净信，非因不了悟。
遮止悭吝等过失是教诫的目的，对某些人作教诫则会趣入布施等，若不教诫则不会，悭吝等与布施等是相违的。成就对治功德差别是赞叹的目的，对某些人作赞叹鼓励则会趣入对治悭吝等过失的功德差别。
随顺菩提分法所摄诸法是欢喜的目的，有些人若令其欢喜则会恒时趣入自身功德差别。这是另一种分类，布施果报是大受用，对某些愚痴者的教说是经典解释的目的。如何受用呢，是因为成佛而教诫说'应当布施'。对于那些怯弱者则作赞叹。
作了教说、教诫、赞叹后，就会远离过失而生起欢喜。对于持戒等也应当如是了知。关于'从二种同作者所作'的广说中，此二者有同一作者故称为同作者所作。'同'是指无差别、单一的意思。
从彼二种同作者所作中，从前行作用而有'te'(藏文语助词)，如起而行、坐而食等。此中若起行二作用有同一作者，则前时起的作用有'te'。坐食二作用若有同一作者，则前时坐的作用有'te'。
此中也有二种作用：依止的作用和生起的作用。此二者并无同一作者。为何如此？因此说'先依止后生起者，在生起之前是不存在的'。如无果论者说唯有已生的存在，未生的则不存在。
对此他人回答'者'是尊者吉祥授，应知此中无'te'等广说。若彼等回答合理，则对缘起经中所说的回答：此中'phra'是众多义。'nitya'是指坏灭、已坏、生已不住、破坏的意思。'sam'是聚集义。若这些合理，则'依止眼色，生起眼识'等，在此则不合理。此中有'依止眼色'等。

།དེ་དག་གི་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཙམ་ཡིན་པར་མངོན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་གི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གོ།།དཔེར་ན་ཆུ་རྒལ་ཏེ་རི་ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཙམ་ཡིན་པར་མངོན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབྱར་འདས་ཏེ་སྟོན་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་ན།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་འདས་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཙམ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་འདུས་པ་བསྟན་པ་ལས་སྐྱོན་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན།སྔར་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ཏོ། །ཕྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རེག་པའོ་ཞེས་རིམ་གྱིས་སྟོན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རེག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་ནི་རུང་གི་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ནི་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རུང་གི་རེག་པ་སྐྱེས་ཟིན་ན་ནི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་སྐྱེས་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཡང་གསུམ་འདུས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ རྒྱུར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ཡང་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚེ་འགག་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ། ཕ་རོལ་ཉིད་གང་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་གྱི།དེ་ལ་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ནི་མ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཉིད་གང་ལས་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན། གང་ གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་རྟོག་པར་བྱེད།དེ་བས་ན་འདི་ཡང་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཏེ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨྲས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་འདིའོ།།ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ལ་ཡང་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དེས་དང་རྒྱུ་དེས་དང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱས་ན་རྒྱུ་དེ་དག་ གིས་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་དང་སྤྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆར་འབབ་པོ་ཞེས་བྱས་ནས་སྤྲིན་འདུས་ན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།གངས་རི་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་མར་འཐུངས་ཏེ་སྟོབས་ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མར་འཐུངས་ནས་ཕྱིས་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀུན་ན་སྟོབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སྔར་མར་འཐུངས་ནས་ཕྱིས་སྟོབས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྔར་རྒྱུ་རྣམས་རྐྱེན་བྱེད་ཅིང་ཕྱིས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ ལ་ཡང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སེང་གེ་མཐོང་སྟེ་འཇིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེང་གེ་མཐོང་སྟེ་ཕྱིས་འཇིགས་པ་དེ་དག་ཀུན་འཇིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སྔར་སེང་གེ་མཐོང་བས་ཕྱིས་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འཇིག་ རྟེན་ན་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།

对于'依彼等眼与色而生眼识'这句话，显然仅是前后相续的关系，而非因果事物的关系。这里'彼等'指的是那些认为缘起是前后相续关系的人们。
比如'渡水到达山'这样的说法，显然只是前后相续关系，而非因果关系。'夏季过去秋天到来'这样的说法也是如此。
如果这样说的话，眼识的所依和所缘就会成为过去时，这是指如果眼、色和眼识仅仅是前后相续关系的话。
关于这一点，在集论中已经指出过过失。如何指出的呢？先是根和境，后是识，之后是触，如果按这样的次第来说，只有识可以作为触的因，而根和境则不可以，因为在识生起时这二者已不存在。
识和触同时生起时，识可以作为触的因，但如果触已经生起则无作用，如果未生起也是不存在的。对于那些认为三者和合即是触，不承认同时生起为因的人来说，由于根和境在识生起时已灭，所以不能成为生起受的因。
对于无差别宣说的缘起，为何要执著'从彼岸'缘起是佛陀所说？佛陀是无差别地宣说缘起的，并未说明'依彼'这样的差别。因此，需要说明为何佛陀要宣说从彼岸缘起，为什么要认为缘起是前后相续关系？
因此这也不能作为答案。这里指的是刚才所说的'应知缘起是前后相续关系'这一说法。
关于'te'（即藏文中的'ཏེ'）字表示因的含义，前面已经说明。'依于'是指由彼缘、由彼因、由彼作因。例如说'依木生火'时，表示由彼等因；'依云降雨'时，表示云聚集；'依雪山生药'也是如此。
在不同作者的情况下也可以见到，如世间中说'饮用酥油而有力'，这不是说所有先饮用酥油后来都有力，而是说天授先饮用酥油后来有力。同样在这里也是先有诸因作为缘，后有果生起，所以在不同作者的情况下也有'te'字的使用。
'见到狮子而害怕'，这不是说所有见到狮子的人后来都害怕，而是说天授先见到狮子而后生起害怕。如此，在世间中也可见到用于不同主体的情况。

།བྷ་ར་ཏ་ལས་ཀྱང་འདྲོ་ཎའི་བུ་ངོ་མཚར་ཆེར་གྱུར་པའི་བྲོས་པ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྔར་འདྲོ་ཎའི་བུ་བྲོས་པ་མཐོང་སྟེ། ཕྱིས་དེ་དག་འཇིགས་པ་བྱུང་བ་མཐོང་བ་དེ་དག་ཀུན་ན་དེ་འཇིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདྲོ་ཎའི་བུ་དེ་ བྲོས་པ་མཐོང་ནས་དེ་འཇིགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་ཁ་ཅིག་དག་ན་རེ་བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་དེའི་དོན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་སྨྲ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་བས་ན་འདིར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་པ་མེད་པར་རྒྱུ་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་མཐུན་པར་ བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་མཐོང་སྟེ།དུས་སྔ་མའི་ཚེ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་གདངས་ཏེ་ཉལ་བ་དང་མིག་བཟློག་སྟེ་ཉལ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་མ་ལོག་པའི་ཚེ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་གདངས་ཏེའམ། མིག་བཟློག་སྟེ་དུས་ཕྱིས་ཉལ་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དུས་སྔ་མ་ལ་ཡང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་མི་མཐུན་པ་སྔར་ཁ་གདངས་སམ་མིག་བཟློག་སྟེ། ཕྱིས་ཉལ་བ་དེ་ལྟར་ནི་འདིར་དོན་འདི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གཉིད་ལོག་པ་ཉིད་ན་ཁ་གདངས་པ་དང་མིག་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་གང་ཡང་སྔར་ཁ་གདངས་ལ་ཕྱིས་མིག་བཙུམས་ཏེ་ཉལ་ན་དེ་ལ་ནི་ཁ་གདངས་ནས་གཟོད་ཉལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དུས་ཕྱིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དྲིའི་བྱེད་པ་ལ་ བརྟེན་ཏེ་དབྱུག་གུ་བརྡེག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྔ་འདི་སྔར་བྱེད་ལ་ཕྱིས་དབྱུག་གུ་བརྡེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་བརྡེག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བརྡེག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྒྲ་ཡིན་ལ། བརྡེགས་པས་ནི་བརྡེགས་ པ་ཡིན་ལ།མི་བརྡེགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་དུས་མཐུན་པ་ལ་ཡང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་སྐྱེ་བདེ་ཉིད་ན་བརྟེན་པའོ། །དུས་འཕྱི་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། སྔར་འབྱུང་ལ་ཕྱིས་བརྟེན་པ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ དངོས་པོ་ལ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཕ་རོལ་དང་། ཚུ་རོལ་སྦྱོར་ཞེས་ཟེར་བ་དང་པ་ཎི་ནི་པ་དག་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུ་ལ་ཡང་མཐོང་། བྱེད་པ་པོ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་། དུས་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་ དུས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་མཐོང་ཞེས་སྨྲས་པ་རྣམས་སོ།།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་། བྷ་ར་ཏ་དང་། སྒྲ་ལ་འཆེལ་བ་བྱ་ཌི་སོ་ནུ་ཀ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་བཅོས་འདིའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདོད་པ་པ་ཎི་ནི་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་ རོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་འདི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ཎི་ནི་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའོ། །དེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཅི་ཞིག་ བྱ་བ་བྱེད་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།སྐྱེས་པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྲུབ། །འོན་ ཏེ་མེད་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་བརྟག་པར་བྱ་ན་སྔར་རྟེན་ནས་ཕྱིས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་རྩོད་པ་འདི་བྱེད་ཇི་ལྟར་དེར་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟག་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

在《婆罗多》中也详细记载说：'见到德罗纳之子惊奇地逃跑'，这是指先前见到德罗纳之子逃跑，后来见到他们产生恐惧，这一切并非恐惧，那么是什么呢？是因为见到德罗纳之子逃跑而产生恐惧。
一些专注于语法的人说：'古代论师们说，在施事者不一致时，其义存在即为因的意义'，因此在此处也是没有同一施事者而在因上存在。
在时间一致时做事时见到，不仅仅是在前时。如张口而睡和翻眼而睡等，这不是在未睡时，因为是其他时间。这是什么意思呢？不是先张口或翻眼后来才睡。
因此在前时也有'而'这个词。时间不一致时先张口或翻眼，后来睡觉，这里不应这样理解其义，而应理解为在睡着时张口和翻眼，这是世间公认的。
若不如此，则任何人先张口后闭眼睡觉时，就会导致说'张口后才睡'的过失。在后时做事时也见到，如依靠香的作用而击杖，这鼓不是先做后击杖。
也不是同时，为什么呢？因此说声音是从击打的因而生，从击打的因而生的是声音，击打则是击打，不击打则不是。
同样，在此处也有'而'字用于时间一致的动作，即在生起时即依止。在后时也有，先生起后依止是为了产生果而在因的事物上。
如此，彼岸和此岸相连这种说法，包括巴尼尼派也不承认。为什么说'也'呢？'如此'是指如前所说在因上也见到，在施事者不一致时也见到，在时间一致时也见到，在后时也见到。
为什么说'也'呢？因为世间、婆罗多和专注语法的耶提索努迦等人不随顺此论，所以说'如此不承认的巴尼尼派'。
因此他们也必定要承认这一点，这是说巴尼尼派他们也要为了避免所说的过失。若是已得自性，这是什么呢？是生起。
正因为只是生起，如此则做什么事时是生起呢？已生者又没有生起的作用，也会成为无穷。若是未得自性则是生起。
那时它不存在故无生起，如何成立为作者性？若承认无也是作者性而观察，则先依止后生起，这生起之前它不存在。
如何作此争论，如何在彼处观察无为作者性，此处也同样。

།སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ན་འདི་ ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ན་གཞན་ཅི་ཞིག་ལ་བྱེད་ན་འདི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཡིན། གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པར་རུང་སྟེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ན་གང་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་ དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འདི་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ།དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་བྱེད་པའི་དོན་མང་དུ་མཐོང་བ་དེ་ལས་ན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ ཞེས་བརྗོད་པའོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེའི་དོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་བྱེད་པ་པོ་དེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་ཀྱང་གཞན་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དུ་སྐྱེ་ བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་སྲིད། དོན་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐྱེ་བ་ཡང་གཞན་ཡང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར། ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་བས་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཐོབ་པ་ཙམ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་ཡང་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བྱ་བ་བྱེད་པའམ། བརྟེན་པ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོའམ། བརྟེན་པ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེས་པ་ལས་ནི་སྔར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གཉིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་བརྟེན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།བྱེད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་པའམ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་བྱེད་པ་ནི། འབྲེལ་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མེད་ཅིང་མ་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འཇིག་པ་ ལས་མ་ཆོད་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདས་པ་དག་ལས་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འཇིག་པ་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་གཉིས་དུས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་དབང་དུ་མཛད་དེ། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་གསུངས་པ། གང་འདིར་ཆོས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཆོས་རྣམས་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ནི། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་གི་མེད་ན་མ་ཡིན་པའོ།

所谓'生起是什么，做什么而称为作者'是指：如果有生起，它是在做事，那么它在做事时对什么做事而称为作者？
有人说：对生起做生起。那么这个'生起'又是什么？对某事物做事并成就时称为生起。如果所谓'生起'是正在生起的自性，那么怎么能对自身做事呢？因为能生和所生是不同的。如果不是自性，而在其他处也不可得，那么怎么能确定'生起对生起做事'？
因此，需要说明'生起作者做事'的含义。由于在世间见到许多做事的含义，所以需要说明什么是'对生起是作者'，因为说'做生起'。
如果是做生起，那么其含义就成为'生起也会生起'。如果生起作者对生起做生起，那么就会成立生起的生起。如前所说，'出现'的含义就是'生起'的含义。
由此又会导致其他生起，从而导致无穷过失。如果那个生起也是如此，就会导致有其他生起，从而成立无穷。
因此，即使没有做事，也只是就获得自性而言，说明其他作者做生起。因为如此，成为生起自性的不可能生起，也不是意义不同，生起又会导致其他生起，也会成为无穷过失，所以即使没有做事，也只是就获得自性而言，说明其他作者做生起。
什么是'仅依于有缘'？表明如同作者一样是假立的。'此中没有任何做事'是指生起做事或依止做事是如此假立的。
'当没有作者时'是指生起做事的作者或依止做事的作者，因为正在生起时未获得自性，而已生起则不是之前的缘故。
'这两者怎么会与作者同时存在'是指生起和依止的做事这两者存在，作者也存在时，才会成立'与作者同时'或'不与作者同时'。
因此，这个'依止而生起'的安立是合理的，这是说因为是假立的意思。
如此解释前支分对后支分的缘起，'相关生起'是指无间断，即仅从因灭无间的意思。
如此则表明从已灭和已过去都无生起，因为因灭和果生两者无时间差别。
问：什么是法性？这是依据什么而在其他经中说的？所谓'此中法性'是指诸法自身的本性，如此的自性是：此有则彼生，无则不然。

།འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་མ་སྐྱེས་ན་མ་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཉིད་འདི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ཆོས་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ཉིད་དེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་།འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །དུས་གསུམ་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཉིད་ནི་ཡང་དེར་བྱུང་བས་དེ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ན་ཡང་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བས་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར།དེ་སྐྱེ་བས་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གནས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དེ་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ཅེ་ན། བཅོས་མ་ མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་པའི་ཚིག་གིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བྱེ་བྲག་གང་གིས་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གནས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་། དབྱིངས་དང་། རིགས་དང་། ས་བོན་དང་། ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་རྒྱུ་ཉིད་འཛིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཡི་གེ་ལྷག་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་སོ། །ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་གང་ཡིན པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་གཏན་དུ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཏན་དུ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ངེས་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འཆད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་སྔ་མ་སྔ་མ་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དུམ་བུ་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅི་ གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་།བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་དང་། ནད་དང་ནད་གཞི་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་འདྲི་བ་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞན། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞན། ནད་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞན། ནད གཞིའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞན།སྨན་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ དང་།བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་ཡིན་ དང་།གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ལོག་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

此生故彼生，若不生则不然。所谓生，即是诸法获得自性，是从无而有的特征。法性如何生起呢？如是此有故彼生，此生故彼生，此亦说为法性，表明依靠他法而获得自性。
此法性即是如是自性，如是本质，即依靠他法而获得法性。因此说明法性即是生。以现在时的缘起显示，即是此有故彼生，此生故彼生。
为了了知三时，故说法性，即过去时中彼生故此生，彼生故此生。未来时中彼将生故此将生，彼生故此将生。
何为法住？即是彼法性，表明诸法唯是彼自性。为何称此法性为法住？因为是无为之义，诸法之自性非由他造。以住字表示无常性。以何差别成为他因？即法住是因、界、种性、种子、功能等，义无差别。
由此执持因性，是依词源学方式，略去余字。何为法决定？即是法性无有错乱，是唯一决定。如是以法性二字显示永恒性及唯一决定性。
以法住显示永恒性，以法决定显示唯一决定性。其余诸字应知是相续解释，即后后解释前前。或者是第三分的相续解释。
岂唯一无明是彼一切智的违品？即是否唯一无染无明是书写、论典、工巧、疾病、病因、医药等及诸佛境界智的违品？抑或各各智的违品各异？即书写智的违品异，论典智的违品异，疾病智的违品异，病因违品异，医药智的违品异，佛境界智的违品又异？
若无染无明是书写、论典、工巧等智的违品唯一，则于一处生智，为何不能遣除一切处无明？即生起书写智时，其违品无明虽能遣除，然彼唯一即是一切处无明，则应导致一切处无明皆得遣除。

།འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་གཞན་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པས་ཅི་ཡང་རུང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། དེས་ན་སེམས་གཅིག་ལ་མི་ཤེས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཡི་གེ་འདྲི་བ་འདི་མི ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བསྟན་བཅོས་དང་།བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་རིག་པ་དུ་མའི་རྫས་ཡོད་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫས་མཉམ་པ་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ དུ་མ་མི་འདུག་པ་བཞིན་ནོ།།རྫས་མཐའ་ཡས་པ་མཐའ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་པ་དག་འདིས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་སོ་སོའི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་ པ་ཡོད་ན་ནི་རྫས་མཐའ་ཡས་པ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དག་ཤེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གང་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ནི་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཞོག་།འོན་ཏེ་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་མེད་པ་ཙམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་གགས་བྱེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན།རྒྱུ་མ་ཚང་ན་དེ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་མ་ཚང་ན་ཡང་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཚང་ན་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ མ་རིག་པར་དེ་ལྟར་སྔར་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་རྒྱས་པར་རོ།།གང་དག་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཡིན་པར་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དང་ པོ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་ན་རྒྱུན་དུ་ཡིན་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཐམས་ཅད་ ལ་མི་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་དུ།རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཇི་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གཅིག་གི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་གང་ལ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ།

若问各个认识是其他的话会如何？非烦恼性的无知是任何相违品。因此，一心中将有无边无知相应。如是，写字、论典、工巧等认识的相违品无知是相应的，因为当不知写字时，也不知论典和工巧等。
多个无明的实法同时存在也是不合理的，这是因为实法的确定性。如同受等实法一样，是指不会同时有多个存在。一切无边实法是有情相续的一刹那也不合理，是说此无知无边所知。
若各个认识有其相违品的无知，则无边实法将成为有情相续的一刹那。为何不承许一切无知也如是？是说如同非烦恼性无知仅是无有认识一样，为何不承许一切烦恼性无知也仅是无有认识？
那非烦恼性无知也是我不知而如是作为的不舍畏惧等因，是假立的，这是说如是显示诸行等为缘故，表明非烦恼性无知是实法成立。
若非烦恼性无知是写字等认识的相违品，如所欲般安立。若仅是无有写字等认识，则一切方面都无过失。它不能显示为烦恼、业和寿命的缘。若仅是无有写字等诸认识是非烦恼性无知，则何者能障碍彼等生起？
若因不具足则不生，然而因不具足时写字等认识也会生起。因具足时也将不生。烦恼性无明非仅是无有明性的无明，如是已先了知，是说在无明分别中广说。
有些说一切无知是认识的相违品其他法，是说烦恼性和非烦恼性。其中初者唯是一认识，于一切所知中，认识的相违品在每一刹那生起时安立为相续，初者是指说恒常生起者。
若唯是一个，则于一处生起认识时，为何不能遮除一切无知？对此回答：因缘差别现前故，于某境生起认识时，乃至彼认识未灭之间，于其他事物遍行的一个无知将生起。
于某境生起认识时是指于写字、论典、工巧等。因缘差别现前故是指彼等认识生起的因的差别聚集故。遍行其他事物是指遍行异于写字等事物的差别事物。

།མི་ཤེས་པ་གཞན་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་ མེད་པར་གྱུར་ཏོ།།ཇི་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མེད་པར་མ་གྱུར་ཅེ་ན། དེའི་བག་ཆགས་རྟས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་རྟས་ པ་མ་སྤྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གཞན་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ འདྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལས་ཉམས་ན་ཡང་ཡི་གེ་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་ཡང་མི་ཤེས་པ་དེ་སྔོན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནད་དང་། ནད་གཞི་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གང་དང་གང་ལ་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ནད་དང་ནད་གཞི་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་ཤེས་བྱའི་ བྱེ་བྲག་ལ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་མི་ཤེས་པ་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྔོན་ཆད་ཡོད་པ་ནི་རང་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ སྐྱོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དཔེས་དོན་བརྗོད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཁང་མིག་གཅིག་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མུན་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འགག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་རུམ་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ན་མུན་པ་ཡོད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་འགག་པ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་པ་ལ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དེའི་ ངོས་གང་དུ་རྩིག་པའི་འོག་གི་བུ་ག་ནས་སྣང་བ་བྱུང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་རུམ་ན་འདུག་པའི་གཟུགས་དེའི་ངོས་ལའོ།།དེ་བས་གཞན་པའི་ཡུལ་ལྷག་མ་དེ་དག་ཉིད་དུ་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་སྔ་མ་དེ་ལས་གཞན་དང་གཞན་ན་མུན་པ་ལྷག་མ་དང་ བཅས་པ་མུན་རུམ་དུ་འདུག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྲིད་དུ་སྣང་བ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོས་གང་དུ་སྣང་བ་དེ་བྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལས་གཞན་དང་གཞན་ཡུལ་ལྷག་མར་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྣང་བ་ནུབ་ ན་ཡང་དུས་མཉམ་དུ་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་མུན་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དང་མུན་རུམ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དུའོ། །འོ་ན་ད་ནི་མི་ཤེས་པའི་རྫས་གཅིག་པུ་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་ པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། ཚེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ པར་གཞག་པ་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།

将会产生另一个无知。前面的无知因为是刹那性灭的缘故，自然消失了。所谓'直到那个认知消失之前'是指从书写文字等的认知开始。如果问那个为何不会消失?因为有增长的习气存在，即因为书写文字等认知的习气增长未被消除的缘故。这就是其含义。在此期间，会产生另一个能对其他事物产生差别的无知。即使那个认知消失了，也会如同之前一样再次生起，这是说即使失去了书写文字等的认知，对于书写文字等境界，那个无知也会如同之前一样生起。
同样，对于疾病、病因、药物等任何境界，因为特殊因缘的接近之故，应当结合语境理解：当产生认知时，会对其他所知产生一个与认知相对的无知。会存在。因此，对于除了疾病、病因、药物等之外的所知差别，会产生一个作为认知对立面的无知。
先前存在的无知因为自身是刹那性灭的缘故。所谓'直到获得一切智性之前'是指应当了知直到成佛之前都有过失的形态。以比喻说明含义即是'譬如在一个房间里'等广泛阐述。'那些境界的一切黑暗自然消失'是说在黑暗中存在的色法境界中的黑暗是自性消失的。
'一切有为法都是刹那性灭'是说一切有为法都是刹那性灭的。因此它们会自然消失，因为灭无需因缘。'当光明从墙下的孔洞照射到那个色法的某一面时'是指在黑暗中的那个色法的某一面。'在其余的境界中会产生黑暗'是说，在除了前面那个色法之外的其他仍处于黑暗中的色法境界会产生黑暗。
'直到光明未消失之前'是说只要在色法某一面产生的光明存在期间，在其他剩余境界中就会产生黑暗。'当光明消失时，也会同时如同之前一样产生黑暗'是说，如同先前的黑暗一样，在有光明和黑暗的色法境界中。那么现在，这个唯一的无知实体如何既是烦恼又非烦恼呢？因为是烦恼性的缘故是烦恼，即成为烦恼、业和寿命的因。
因为非烦恼性的缘故也非烦恼，即作为书写文字、论典、工艺等认知的对立面。'既与烦恼相应又不相应'是说，如是无明既与其他烦恼相应，是安立和混合的。或者说因为被贪欲等所烦恼而相应。非烦恼性是因为不相应的缘故。'既是不善又非不善'是说因为与邪见等相应的缘故是不善。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་མི་ཤེས་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ འདུག་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་འདྲི་བ་དང་།བསྟན་བཅོས་དང་། བཟོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་འདུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་དེ་ལས་གཞན་ལ་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་འཇུག་པ་ནི་དམིགས་པ་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་ལ་ ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོར་འདུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དེ་གཉེན་པོ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ ལས་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཤེས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ལུས་དང་ངག་གཡོ་ བ་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་བསམ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཡོ་བ་དང་།ངག་གི་ཐ་སྙད་དོ། །སྒོ་དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གཡོ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་ པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གཡོ་བ་དང་།ཐ་སྙད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །མ་རིག་པ་གཉིས་པ་ སྨྲ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའོ།།ཤེས་བྱ་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེར་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རང་གི་ཕྲ་རྒྱས་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་གཅིག་ལ་མི་ཤེས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེར་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་ནི་བག་ཆགས་སོ། །འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གོ།

由于不是烦恼性的，所以也是善的。由于与身见等相应，所以是见所断，也是非所断的，因为不是烦恼性的。因为说'非烦恼性非见断'。'因为令心烦恼'是说从其所生的烦恼是心烦恼。因此，虽然无明不是烦恼的体性，但因为能令心烦恼，所以安立为烦恼。
如同其他知识的对治品存在时不会成为烦恼的缘，同样也不安立为烦恼，这是说写字、论典、工巧等知识的对治品存在时，不是烦恼的缘。为什么呢？因为不令心烦恼。也不安立为非烦恼，因为与烦恼境相同，所以安立为与烦恼相应。
这是说对于非色法，没有和合性的特征。对于其他境的知障事物的趣入，是说缘于产生烦恼的所缘之外的其他所缘时，知障事物的存在，因为与烦恼不相同，所以安立为非烦恼相应，因为对所缘没有混杂。
因为是善知识的对治品，所以安立为不善，这是为了对其对治的知识的获得生起恭敬心。这是说无明是为了对其对治的知识的获得生起恭敬心的意思。
不因为是其他知识的对治品而安立为不善，这是说因为是善知识之外的其他知识的对治品，因为是无记知识的对治品的意思。
因为是见道的对治品，所以是见所断。因为是修道的对治品，所以是修所断。如'身语动作和言说二者依靠意乐'是说身体动作和语言言说。'从彼门中'是说从身语动作和言说的门中。
'彼能发起心所趣入和还灭相应故'是说能发起身语动作和言说的善与不善心所的趣入和还灭的所依，依次是如此。'说第二无明也'是说说意行生起。
于所知任何作意时不生起知，于彼处安立其对治品无知生起，因为获得自随眠趣入。这样则成为各别知识的对治品的极度无知。
也不会有一心与无量无知相应的过失，因为如是于作意时不生起知的彼处，其对治品无知才显现，而不是对一切所知。随眠是习气。'获得趣入'是说转变的差别。

། ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་ཀུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ལ་མི་ཤེས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་གོ།།དེ་ལྟར་ནི་ཉེས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་དག་བརྗོད་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གསུང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་ ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་སྡེའི་འགྲེལ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ རྫོགས་སོ།། །།འདི་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་ནི་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ལིའི་མཁན་པོ་སུ་རེནྡྲ་ཀ་ར་པྲ་བྷཱ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ནམ་མཁས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་བབ་པའོ།

具有完全转变的差别，那就是习气自身的果实将会显现成就。并非一切时，也并非一切处，所谓并非一切，也并非安立于一切所知中普遍生起，因为如此的缘故，于一心中不会有无边无明相应。
与何烦恼相应，即与彼同生，所谓与何烦恼相应的无明，即与那些烦恼同生同灭。
如是无过失，所谓如同主张作意普遍生起者所说那样，这是论师所说。因为如此安立于一切处皆无过失。
因此，无明是明的相违品另一法，此为成立。
《缘起初分别经广释》圆满。
造此论的论师是功德慧，是大乘菩萨摩诃萨。
由梨城堪布苏仁陀迦拉帕巴和译师南卡译校而定。


